Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu Nedir? Ayağa Kalkarken Deneyimlenen Kalp Çarpıntısı Ne Anlama Gelir?

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu Nedir? Ayağa Kalkarken Deneyimlenen Kalp Çarpıntısı Ne Anlama Gelir? Unsplash
Maket kalp görseli.
9 dakika
3,674
  • Sağlık Bilimleri
  • Kardiyoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu
  • Türkçe Adı Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu
  • OrphaNet

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Taşikardiyi, bugüne kadar bir rahatsızlık olarak yaşamamışsanız bile en az bir yakınınız ya da tanıdığınızdan duymuşsunuzdur. Halk arasında genel olarak "çarpıntı" olarak da adlandırılan taşikardi için aslında bu tanımı yapmak, rahatsızlığın tıbbi tanımından çok uzak değil. Taşikardiden şikayetçi olanların çıkış noktası, yüksek kalp çarpıntısıdır. Bu çarpıntı, özellikle de yatar veya oturur durumdan birden dik duruma geçme sırasında baş dönmesi, düşünme zorluğu, görüş bulanıklığı veya genel zayıflık ile birlikte karakterize edildir.

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu veya kısaca "POTS" hastalığında görülen bu ritim artışı, dakikada normalin 30 atım üzerine çıkması ya da kalp ritminin 120'nin üstüne çıkması şeklinde tanımlanıyor.[1] Bu rahatsızlık, ayakta olma eyleminin başlangıç ve bitişine bağlı olarak kalp atışı hızındaki yükselme ile buna bağlı sonuçları kapsıyor. Bu sonuçlar arasında en baskın olanları, günlük yaşam faaliyetlerini olumsuz etkileyen, bayılma hali, mide bulantısı ve yorgunluk olarak karşımıza çıkıyor. Buna ek olarak Ehlers-Danlos Sendromu, mast hücresi aktivasyon sendromu, rahatsız bağırsak sendromu, aşırı uykusuzluk (insomni), kronik baş ağısı, kronik yorgunluk sendromu ve fibromiyalji de sıklıkla POTS ile bir arada görülen hastalıklar.[2]

Bu Reklamı Kapat

Hastalık mı, Sendrom mu?

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu hakkında yapılan araştırmalar, bu rahatsızlığın tanımı hakkında farklı sorular ortaya koyuyor: Sendrom, tıbbi bir terim olarak "birbirleriyle ilişkisiz gibi görünen ancak bir araya geldiklerinde tek bir olgu olarak kendilerini gösteren bulguların bütünü" olarak tanımlanıyor.[3] Geriatric Cardiology dergisinde 2012 yılında yayınlanan; Howraa Abed, Patrick A Ball ve Le-Xin Wang tarafından yapılan çalışmada "POTS, anlamlı bir teşhis mi yoksa semptomlarla tanımlanmış (etiketlenmiş) bir hastalık mı?" sorusu inceleniyor.[1] Bir başka makale çalışmasında ise "Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu, yaşam kalitesini ortostatik intolerans ile birlikte kalp hızında anormal bir artışın olduğu otonomik disfonksiyonu ile karakterize bir hastalıktır."[4] ifadesi kullanılıyor.

Her iki yaklaşımı özetlemek gerekirse; Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nun yaşam kalitesini olumsuz etkileyen, ayağa kalkma hareketine bağlı kalp atışı artışıyla ortaya çıkan bir hastalık olduğunu söyleyebiliriz. Tam da bu sebeple, taşikardi semptomlarına ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen diğer sonuçlarına göz atmak gerekiyor.

Bu Reklamı Kapat

POTS'un Nedeni Ne?

Ne yazık ki Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nun nedeni henüz net olarak bilinmemektedir ve birçok farklı nedene bağlanabilmektedir.[5] Hastalık, çoğunlukla bir viral enfeksiyon, ameliyat veya gebelik sonrasında başlamaktadır ve risk faktörleri arasında aile öyküsü bulunmaktadır; dolayısıyla genetik bir bileşeninin de olduğu düşünülmektedir. Üstelik birçok durumda görülüyor olmasına rağmen, Postural Ortostatik Taşikardi Sendromlularda ayağa kalkıldığında illâ kan basıncı düşüşü görülmek zorunda değildir. Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nun teşhisi konulurken dehidrasyon (susuzluk), kalp problemleri, böbrek yetersizliği, epilepsi ve Parkinson Hastalığı da elenmelidir, çünkü bunların semptomları da benzerdir. Hastalığın otoimmün olabileceğine dair de bir dizi araştırma bulunmaktadır.[6], [7], [8], [9]

Belirti ve Semptomlar

POTS belirtileri, kişiden kişiye farklılık gösterirken, tanımda özetlediğimiz "ayakta durma/ayağa kalkma" ya da "oturma sonrası" kalp atışlarının anormal artışı, genel belirtiler olarak göze çarpıyor. Bunun yanı sıra baş dönmesinin de ortak bir belirti olduğu biliniyor. Diğer belirtiler ise bulantı, nefes daralması, göğüs ağrısı, titreme olarak sıralanabilir.[10] Bu belirtilerin görülmesi durumunda mutlaka bir kardiyolog hekime başvurulması gerekiyor.

POTS sendromu ile ilgili yapılan bir başka araştırma, bu hastalığın çocuklarda da görüldüğünü ve yukarıda belirttiğimiz genç-orta yaşlı grubunda çocukları da düşünmemiz gerektiğini ortaya koyuyor.[11] Bu nedenle bu belirtilerin çocuklarda da görülmesi hâlinde ciddiyetle harekete geçilmesinin önemli olduğu belirtiliyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Yapılan çalışmalar ışığında, taşikardiye rastlanma oranı erkeklere nazaran kadınlarda daha yüksek olarak belirtiliyor. Bir taşikardi türü olan Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nun kadınlarda görülme oranının, erkeklerin 5 katı olduğu gözlemleniyor.[1] Her ne kadar hastalık, kadınlarda daha çok görülse de yapılan araştırmaların sonuçlarında cinsiyet fark etmeksizin genç-orta yaşın yoğunluğu dikkat çekiyor.

Teşhis Yöntemleri

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu teşhisinde "eğik masa metodu" olarak da adlandırılan "tilt testi" uygulanıyor. Kardiyolojide güvenilir bir test olan tilt metodunda hasta, açısı değişen / eğilebilen bir masaya emniyet kemerleriyle sabitlenirken kalp atışları takibi için de göğsüne elektrotlar bağlanıyor. Daha sonra hastanın baş tarafı yukarı gelecek şekilde masa dikey olarak 60-70 derece eğilerek kalp atışı takibi yapılıyor. POTS teşhisi, kişinin öyküsünün dinlenmesinin ardından bu test sonuçları ile beraber konuluyor.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Bu sendrom için ilaç ya da cerrahi müdahale ile uygulanan kesin bir tedavisi bulunmuyor. Ancak yapılan klinik çalışmalar, yukarıda da detaylı aktardığımız gibi bu sendromun ortaya çıkışının fizyolojik nedenlerini ortaya koyduğu için; etkileri azaltma, yaşam kalitesini yükseltme ve nihayetinde taşikardi sayısını asgariye çekme amaçlı bir yaşam tarzı değişikliği öneriliyor. Örneğin diyet değişikliği, sıvı alımı, hareketsizliğin azaltılması, basınçlı çorap kullanımı, egzersiz programına başlanması ve beta-bloker, piridostigmin, midodrin veya fludrokortizon gibi çeşitli yardımcı ilaçların alınması, yaygın uygulanan tedaviler arasında bulunuyor.[2], [12], [13], [14], [15], [16], [17]

Bu anlamda hekimlerin tedavi sürecini yine kişiye özel oluşturmasının yanında tedavi süreci için 3 ortak madde göze çarpıyor. Bunlar:

  1. Tuz kullanımında artış,
  2. Sıvı kullanımında artış,
  3. Egzersiz.

Hekimler, Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu teşhisi konan hastanın tuz tüketiminde ortalama %15’lik bir artışa göre bir plan yapıyor. Sofra tuzu, yani Sodyum Klorür (NaCI) çokça bilindiği gibi tansiyonu yükselten bir bileşiktir. Halk arasında bayılma/fenalaşma süreçlerinde sıklıkla tercih edilen tuzlu ayran, Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu tedavisi için sıraladığımız iki ana madde olan tuz ve sıvı kullanımını anımsatıyor olabilir. Sıvı tüketiminde öncelik, su tüketimini artırmak. Buna ilave olarak, elektrolit içeren sıvı tüketimi de tavsiye ediliyor. Sıvı; kan hacmini, tuz ise kan basıncını artırmaya yarıyor. Hastanın tuz ve sıvı kullanımındaki artış miktarı, hekimler tarafından kişiye özel ayarlandığından bu konuda net bir miktar belirlemek güçleşiyor.

Bu Reklamı Kapat

Tedavinin bir diğer önemli bileşeni ise egzersiz. Ayakta durmadan kaynaklı gelişen taşikardi etkisini azaltma amacı taşıyan egzersizler içerisinde; tempolu yürüyüş veya ayakta durma süresini artıracak hareketlerle kan akışını hızlandıracak el-bilek alıştırmaları gibi farklı egzersizler de bulunuyor.

Yukarıda sıraladığımız Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu tedavisi sürecine ilişkin yöntemlerin yanı sıra ilaç tedavisi yönünde klinik araştırmalar devam ediyor. Buna bir örnek olarak 2010’da yayınlanan, "Ivabradine" isimli ilaç tedavisiyle Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu teşhisi konan bir hastanın ritim bozukluklarının ortadan kalktığına yönelik bir çalışmayı verebiliriz.[18]

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu, kalbin fonksiyon bozukluğuna bağlı bir rahatsızlık olması dolayısıyla Kardiyoloji alanında halen çok yönlü çalışmalar devam ediyor. İstanbul Üniversitesi ve Azerbaycan Tıp Üniversitesi’nden Kardiyoloji Uzmanı Dr. Farid Aliyev, POTS tedavisi ile ilgili yayınladığı makalesinde bu durumu çok iyi özetleyen bir başlık kullanmıştır: "Eşlik eden durumların ayrıntılı araştırılmasını gereken bir sendrom".[19]

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Eğer düzgün yönetilirse Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nun prognozu çok kötü bir tablo çizmiyor.[20] Birçok hastada semptomlar, tedavi başlangıcından sonraki 5 yılda iyileşiyor ve %60 kadarı normal fonksiyonlarını geri kazanabiliyorlar. Postural Taşikardi Sendromlu hastaların %90 kadarı, farmakolojik ve fiziksel tedavilerin bir karışımıyla tedavi ediliyor.[21] Onlu yaşlarının başında veya ortalarında Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu teşhisi konulan hastalarda tam tedaviye 2-5 yılda ulaşılabiliyor.[22] Eğer teşhis daha ileri yaşlarda koyulursa, tedavi başarısı da ona göre daha kısıtlı olabiliyor.[23] Ne yazık ki hastaların hepsi iyileşemiyor, hatta bazıları zamanla kötüleşebiliyor.[21] Eğer Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu, bir diğer hastalıkla bir arada görülüyorsa, sendroma yönelik tedavinini başarısı, beraber görülen hastalığa bağlı olarak değişebiliyor.

Bu Reklamı Kapat

Sonuç olarak; genç - orta yaş kadınlarda daha fazla görülen ve kalp ritmi bozukluğuna bağlı bir hastalık olan Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu (POTS)’un belirtilerinin ortaya çıkması halinde zaman kaybetmeden bir kardiyolog hekime başvurulması gerekiyor. Bu rahatsızlığın hızlı sonuç alınan bir tıbbi tedavi yöntemi henüz kesinlik kazanmasa da yaşam alışkanlıklarında yapılacak değişikliklerle süreçte olumlu sonuçların alınması mümkün.

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Sadece ABD'de 500.000 kişinin bu hastalıktan mustarip olduğu düşünülüyor.[24] Çoğu durumda hastalık 20 yaşlarında başlıyor. Yapılan çalışmalar ışığında, taşikardiye rastlanma oranı erkeklere nazaran kadınlarda daha yüksek olarak belirtiliyor. Bir taşikardi türü olan POTS’un ise kadınlarda görülme oranının erkeklerin 5 katı olduğu gözlemleniyor.[1] Her ne kadar hastalık, kadınlarda daha çok görülse de yapılan araştırmaların sonuçlarında cinsiyet fark etmeksizin genç-orta yaşın yoğunluğu dikkat çekiyor.

POTS'un özellikle genç - orta yaş grubunda sıklıkla olduğunu hatırladığımızda "POTS sendromunun yaşam kalitesine olan etkisini de daha derinlikli biçimde düşünmek gerekiyor. Mayo Clinic tarafından yayınlanan videoda bir POTS teşhisi konmuş hastanın, yukarıda sıraladığımız genel tedavi yöntemleriyle hayatını nasıl daha konforlu hale getirdiği açıkça görülebiliyor.

Önlem Yöntemleri

POTS teşhisi sonrası; yolculuğa, öncelikle durumun kabulü ve yaşam tarzı değişimiyle birlikte, hastanın iyileşme yönünde mesafe alınacağına inanmakla başlanılmalı. POTS taşikardi, kalple ilgili bir rahatsızlık olması sebebiyle; stres, üzüntü, moral bozukluğu gibi kişiyi olumsuz etkileyen psikolojik durumların en aza indirilmesi hatta olabildiğince ortadan kaldırılması gerekiyor. Bunun için POTS sendromu yaşayan, bu hastalığı atlatmış ya da azaltmış diğer kişilerle görüşmek, karşılıklı deneyim alışverişinde bulunarak durumu normalleştirmek, yardımcı olacaktır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Yeşil Bazen Pembe: Kuzey Işıkları'na Yolculuk (Yiğit Yüksel)

Amatör bir gezgin ve fotoğrafçı olan Yiğit Yüksel, Kuzey Işıkları’nı görüntülemek için yedi yıl üst üste gerçekleştirdiği seyahatlerden edindiği tüm görsel döküman ve bilgileri tek bir kitapta topladı.

Kitap, amatör bir gezgin ve fotoğrafçının kuzey ülkelerinde tek başına hangi durum ve şartlarda Kuzey Işıkları’nı en iyi şekilde izleyebileceğini anlatmaktadır. Daha önce hiç Kuzey Kutbu’na gitmemiş birisi için hazırlayıcı rehber niteliğindedir.

Kitap ayrıca Kuzey Işıkları hakkında bilimsel bilgileri ve kış mevsiminde Kuzey Kutbu’na seyahat hakkında detaylı rehber bilgileri barındırmaktadır. Kitapta İzlanda, Norveç ve İsveç’ten kış mevsimi ve Kuzey Işıkları fotoğrafları yer almaktadır.

Devamını Göster
₺110.00
Yeşil Bazen Pembe: Kuzey Işıkları'na Yolculuk (Yiğit Yüksel)

Bunun yanında eğilme gerektiren; yerden bir şey kaldırma, ayakkabı bağlama gibi eylemleri, yere oturarak yapmak büyük önem arz ediyor. Günlük hayatta ayakta kalma sürelerini kontrollü biçimde artırmak ve buna gönüllü olmak, sigara – içki tüketiminden kaçınmak ya da en aza indirmek, tuzlu gıda ve sıvı tüketimine dayalı sağlıklı bir beslenme biçimi de diğer alışkanlık kazanılması gereken yaşamsal faaliyetler olarak düşünülebilir.

Etimoloji

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu, bir taşikardi türü olarak biliniyor. Bu nedenle, cevapları aramaya taşikardi sözcüğünü anlayarak başlamak gerekiyor. Dakikada 100 atımın üzerindeki kalp atış hızı olarak tanımlanan taşikardinin etimolojik kökenini incelemek istersek, kelimeyi "taşi" ve "kardi" olarak ikiye ayırabiliriz.[1] Bilindiği gibi kalp ve dolaşım sistemi hastalıkları ile ilgilenen tıp dalına kardiyoloji deniliyor, yani "kardi" burada kalbe karşılık geliyor. "Taşi" ise İngilizce "tachy" yani hızlı anlamında bir ön ek. Parçaları bir araya getirdiğimizde taşikardi, "hızlı kalp" anlamına geliyor.

POTS, İngilizcede "Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome" kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltma olarak karşımıza çıkıyor. Türkçede ise "Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu" olarak kullanılıyor.

Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu'nu tanımlayan kelimelerden "postural", Türkçe’de de kullanılan "postür", yani vücuttaki baş, gövde, kollar ve bacakların birbirlerine uyumlu biçimde ayakta durmasını ifade ediyor.[25] Ortostatik ise postürü tamamlayıcı biçimde, "dik duruş" anlamına geliyor.[26] Dolayısıyla Postural Ortostatik Taşikardi Sendromu, ayakta durma esnasında yaşanan yüksek kalp atışı olarak biliniyor. Tıbbi tanımı, oturduktan veya ayağa kalktıktan sonra meydana gelen anormal kalp atış hızı artışı.[27]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2022 04:09:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10785

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Ağrı
Uterus
İletişim
Yüzey
Besin Değeri
Darwin
Makina
Anne
Mühendislik
Canlılık
Dinozor
Video
Araştırma
Kadın
Elektron
Köpekgil
Kimyasal Bağ
Sahte
Avcı
Böcek
Hidrotermal Baca
Sinir
Doğru
Görme
Doğa
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.