Evrim Ağacı

Bu yazı, Science Alert isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Plasebo etkisi oldukça ilginçtir. Bu etkinin altında olan kişi, bir drajeden farksız bir madde almasına rağmen, vücut gerçek bir ilaç almışçasına tepki verir. Bu garip olgu yüzyıllardır bilinmektedir. Ancak bilim insanlarının sürekli olarak bu yanılsamanın nasıl gerçekleşebileceği hakkında daha fazla bilgi edinmesine rağmen, plasebo etkisi hala tam olarak çözülebilmiş değil.

Kesin olan bir şey varsa o da plasebo etkisinin çeşitli tıbbi senaryolarda ortaya çıkabileceği. 7 Mart 2020'de Psychopharmacology'de yayımlanan yeni bir çalışma, zihinde değişikliğe sebep olan psikedelik maddeleri almış olduğunuza yönelik yanlış inancın bile bu etkiyi geliştirebileceğini gösteriyor.

Cesur bir hilekarlık örneği olarak verilebilecek bir deneyde Kanada McGill Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, iprocin adlı bir psikedelik ilacın insanların yaratıcılığı üzerindeki etkilerini incelemek üzere "görünürde" tasarlanan bir çalışmaya katılmaları için bazı öğrencilerle anlaştı. Çalışmaya ayırdıkları vakit için cüzi bir miktar alan toplamda 33 katılımcı, Beatles'ın bir zamanlar katıldığı bir partinin ortamı gibi görünen bir laboratuvarda çalışmaya dahil oldu. Duvarlara asılan psikedelik sanat eserleri, terapi lambalarının renkli tonlarıyla aydınlatıldı. Paspaslar ve armut koltuklar yerlere serildi, arthouse (sanat) filmleri bir ekrana yansıtıldı ve bir DJ bir pikaptan ortama uygun melodiler çaldı.

Bu hedonistik, özgür ruhlu suarenin ortasında; çok sayıda araştırmacı beyaz önlükleri içinde etrafta dolaşıp deneyi gözlemleyedursun, birkaç katılımcı verilen ilacın gözle görülür bir biçimde etkisinde gibiydi.

Tek bir sorun vardı. Olanların hiçbiri gerçek değildi.

7 Mart 2020'de Psychopharmacology'de yayımlanan yeni bir çalışma, zihinde değişikliğe sebep olan psikedelik maddeleri almış olduğunuza yönelik yanlış inancın bile psikedelik etkiyi ortaya çıkarabileceğini gösteriyor.
7 Mart 2020'de Psychopharmacology'de yayımlanan yeni bir çalışma, zihinde değişikliğe sebep olan psikedelik maddeleri almış olduğunuza yönelik yanlış inancın bile psikedelik etkiyi ortaya çıkarabileceğini gösteriyor.
Mads Perch/Getty Images (Science Alert)

Iprocin gerçek bir sentetik ilaç, ancak hepsine plasebo ilacı verilen katılımcılardan hiçbirine iprocin verilmemişti. Beyazlar içindeki araştırmacılarsa, bu önlükleri sadece ortama uyum sağlıyormuş gibi görünmek için giymişti. Peki ya kalabalığın içinde dolaşan insanlar? Hepsi tamamen numara yapan ücretli aktörlerden oluşuyordu. Her şey, telkinin ve etkisiz bir plasebo hapının gücüyle psikedelik bir deneyimi başlatmanın mümkün olup olmadığını öğrenmek için kuruldu.

Durum gösteriyor ki bu mümkün. Deney sırasında yapılan anketlerde katılımcıların yarısından fazlası (%61), aldıkları 'ilacın' etkisini bir miktar hissettiklerini söyledi. Bu etkileri sersemlik hissi, resimlerdeki renklerin değiştiğini görme, rahatlama, duyuların uyarılması, kahkaha atma isteği, hatta bulantı hissi olarak saymak mümkün.

Birçoğu, bu şekilde hissetmelerini sağlayan şeyin psikedelik bir ilaç olduğuna kesinlikle ikna olmuştu. Bir katılımcı şöyle diyordu: "Batıyormuşum gibiydi. Yerçekimi beni büyük bir güçle aşağı çekiyordu. Bu his daha çok kafamda gibiydi. Özellikle de kafamın arkasında." Bir diğer katılımcı, bir çeşit görsel halüsinasyon gördüğünü bildirdi. "Duvardaki bir tabloya bakana kadar hiçbir şey hissetmiyordum." diyerek o gece hissettiklerini hatırlamaya çalıştı. "Tablo hareket ediyordu. Renkler sadece değişmekle kalmıyor, her şey hareket ediyordu. Tablo durmadan şekil değiştiriyordu."

Deneyde telkinin ve etkisiz bir plasebo hapının gücüyle psikedelik bir deneyimi başlatmanın mümkün olup olmadığı araştırıldı.
Deneyde telkinin ve etkisiz bir plasebo hapının gücüyle psikedelik bir deneyimi başlatmanın mümkün olup olmadığı araştırıldı.
Pinterest

Herkes aynı şekilde hissetmedi. Grubun neredeyse yüzde 40'ı deneyim sırasında olağanüstü bir şey hissetmediklerini belirtti. Ancak araştırmacılar, pek çok insanın psikedelik bir maddenin etkisi altında olduklarını düşünmesinin dikkat çekici olduğunu belirtiyor. Yazarlar çalışmalarında şöyle belirtiyorlar:

Bildiklerimize dayanarak; bunlar inaktif bir plasebo psikedeliği sonrasında literatürde bildirilen, bilinçteki en güçlü değişiklikler.

Tabii ki deneyin amacı, gerçekte neler olduğunu bilmeyen araştırma katılımcılarını kandırmak değildi. McGill ekibi, insanların, kendileri kullanmasa bile, uyuşturucu kullanan insanların etrafında kaldıktan sonra o ilacın etkilerini hissettiklerini söyledikleri "uyuşturucu kullanan kişiyle birlikte hissedilen coşku (İng: contact high)" olgusunu araştırmak istedi. Araştırmacılar, plasebo etkilerine benzer şekilde, bu hislerin şartlı koşullanmanın yanı sıra fiziksel ve sosyal ortamdan da kaynaklanabileceğini ifade ediyor.

Bu tür fikirler 1960'lara kadar dayanıyor, ancak günümüzde terapötik (tedaviye ait) amaçlar için psikedelik ilaçlara olan ilginin artması göz önüne alındığında, araştırmacılar bu belirgin plasebo etkisinin hastalara fayda sağlayabilecek şekilde kullanılabileceğini düşünüyor. Psikiyatri araştırmacısı (ve eski sihirbaz) Jay Olson şöyle söylüyor:

Bu çalışma, psikedelik ortamlardaki bağlamın etkisini güçlendiriyor. Depresyon ve anksiyete gibi bozukluklar için psikedelik terapinin son zamanlarda yeniden yükselişe geçmesiyle klinik tedavi uzmanları, (ilaçların güvenilirliğini daha da artırma anlamına gelen) düşük doz ilaçlarla, benzer terapötik deneyimler elde etmek için bu bağlamsal faktörleri geliştirip kullanabilir.

Bu oldukça saygıdeğer bir hedef. Her ne kadar organizasyon gerektiren bir hile düzeni içerse de.

Ancak korkulacak bir durum yok. Deneyin sona ermesinden hemen sonra hilenin doğası (ve çalışmanın gerçek amacı) katılımcılara açıklandığında bir kısmı şok ve hayal kırıklığı içinde cevap verdiyse de, hepsi kahkahalarla güldü. Hatta "kesinlikle bir ilacın etkisinde olduğundan emin olan" bir katılımcıysa, bu plasebo hapına nereden ulaşabileceğini sordu.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 8
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Güldürdü 10
  • İnanılmaz 8
  • Umut Verici! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/06/2020 09:11:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8547

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Biyografi
Fosil
Sahtebilim
Nöron Hücresi
Kamuflaj
Hayvanlar Alemi
Yağ
Deri
Carl Sagan
Sıcaklık
Yavru
Tardigrad
Canlı
Matematik
Doğa Yasası
Evrim
Mit
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uzay
Teyit
Maske
Ay Ve Dünya
Mühendislik
Entropi
Tüyler
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer sadece herkesin okuduğu kitapları okursanız, yalnızca diğerleri gibi düşünebilirsiniz.”
Haruki Murakami
Geri Bildirim Gönder