Paylaşılan Psikotik Bozukluk (Folie à Deux): Psikolojik Sorunlarımızı Bizimle Paylaşan Dostlardan, Toplu Histeriye...

Paylaşılan Psikotik Bozukluk (Folie à Deux): Psikolojik Sorunlarımızı Bizimle Paylaşan Dostlardan, Toplu Histeriye...
Psikedelik bir görsel
Flickr
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,316 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Halüsinasyonlar, gerçek gibi görünen ve temelde, ilgili duyu organlarının uyarılmasından kaynaklanmayan, daha ziyade zihin tarafından oluşturulan duyusal deneyimlerdir. Latince kökenli bir kelimedir ve "zihinsel olarak dolaşmak" anlamına gelir.

Halüsinasyona neden olabilecek faktörler çeşitli ve komplekstir. Halüsinasyonlar; şizofreni, demans, deliryum ve bipolar bozukluk gibi mental hastalıklarla ilişkili olabileceği gibi, aynı zamanda birçok psikolojik ve fiziksel koşulun etkisiyle de ortaya çıkabilir. Halüsinasyona neden olabilecek, halüsinasyon semptomlarını tetikleyebilecek bazı unsurları şöyle sıralayabiliriz:

  • Alkol ve uyuşturucu kullanımı veya kullanmayı bırakmak,
  • LSD, PCP gibi halüsinojenik ilaçlar, parkinson ve epilepsi gibi bazı hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar,
  • Uyku eksikliği ve metabolik koşullar,
  • Migren, narkolepsi, travma sonrası stres bozukluğu, epilepsi, 3. evre AIDS/HIV gibi hastalıklar,
  • Yaş grubuna bağlı olarak yüksek ateş.

Sanrılar (İng: "delusions") ise mantıksal olarak anlamsız, destekleyici kanıtların olmadığı, açıkça yanlış olan inançlardır. Bir sanrının en temel özelliği, aksine deliller olmasına rağmen kişinin inancına sımsıkı bağlı olmasıdır. Bu inanç, kişinin kültürünün veya alt kültürünün üyeleri tarafından da kabul edilen bir inanç değildir; yani sanrı-tipi yanlış inançlar, kişinin içinde bulunduğu kültürle veya o kültürde yaygın olan dini inançlar ile de açıklanamaz.

Halüsinasyon örnekleri; olmayan sesleri duymak, olmayan desen ve ışıkları görmek, deride olmayan bir hissi duymak şeklinde olabilecekken; sanrılar ise kişinin birinin ona kötü davrandığını düşünmesi, kişinin özel güçlere/yeteneklere sahip olduğuna inanması ya da ihanete uğradığını düşünmesi gibi durumlardır.

Reklamı Kapat

Paylaşılan Psikotik Bozukluk Nedir?

Paylaşılan psikotik bozukluk (İng: "Shared Delusional Disorder" veya kısaca "SDD", Fr: "Folie à Deux") bir sanrının yakın ilişki içindeki (genellikle aile üyeleri) iki veya daha fazla insan tarafından paylaşılması şeklindeki zihinsel bir bozukluktur. Genellikle iki birey arasında görüldüğü için Fransızca ismi "iki kişi tarafından paylaşılan bozukluk" anlamında Folie à Deux olarak bilinse de, hastalığın paylaşıldığı kişi sayısına göre ismi değişir. Örneğin bir psikotik bozukluk 3 kişi tarafından paylaşılıyorsa buna Folie à Trois, bir ailenin tamamı tarafından paylaşılıyorsa Folie à Famille olarak isimlendirilir.

Sanrının nasıl benimsenildiğini açıklamak için Folie à Deux, farklı kişiler tarafından tanımlanmış alt sınıflara ayrılmıştır:[1]

  • Folie imposée: Empoze edilen psikozdur. Buna göre sanrı, bir diğer kişiye yakın bir ilişki sonucunda aktarılır.
  • Folie simultanée: Eş zamanlı psikozdur. İki partnerde psikozu geliştirmeye yatkın uzun bir sosyal etkileşime sahiptir.
  • Folie communiquée: İletilen psikozdur. Empoze edilen psikoza benzerdir; ancak ikinci partner, sanrılara daha fazla dirençlidir.
  • Folie induite: Uyarılmış psikozdur. Birincil partnerde ikincile ek sanrılar bulunur.

Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı'nın son baskısında (DSM-5) bu bozukluk için bugüne kadar tanımlanan kriterler "yetersiz" veya "eksik" olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla bu kitabın önceki baskıları olan DSM-4'te "Paylaşılan Psikotik Bozukluk" olarak geçen bu bozukluk, DSM-5'te "sanrı bozukluğu" veya "diğer belirli şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklar" altında değerlendirilmektedir.

Paylaşılan Psikotik Bozukluk Vaka Raporları

Bu bozukluğu daha iyi anlayabilmek için, iki vakayı örnek verebiliriz: Vakalardan birinde; 40 yaşında, eşinden boşanmış, düşük sosyo-ekonomik bir geçmişe sahip anne ve birlikte yaşadığı 20 yaşındaki bekar oğlu, komşularını onları öldürmek için büyü yaptıkları ve hatta içme suyu kaynaklarını zehirleyerek kendilerinden kurtulmaya çalıştıkları ile suçluyorlardı. Kadının ayrıca zulüm görme sanrıları, endişeli bir ruh hali ve üçüncü şahıs işitsel halüsinasyonları vardı. Oğlunun da içine kapanık bir davranış sergilediği ve bazı tehlikeler konusunda endişeli olduğu gözlemlendi. Anne ve oğlun birbirinden izole bir şekilde tedavilerine başlandı ve 10 ay boyunca düzenli takip edildi.[2]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bir diğer vaka da 30 yaşında eşinden boşanmış anne ve 8 yaşındaki oğlu arasındaydı. Anne, boşandığı eşinin, çocuğuna fiziksel saldırılar uyguladığı ve ona kötü davrandığını iddia ederken, oğlu, babasının ve adamlarının onu ciple kaçırıp saldırdıklarını düşünüyordu. Anne, oğlunun vücudunda bulunan normal kırışıkların darp izi olduğunun ve oğlunun böbreğinin kocası tarafından çıkarıldığını ifade ediyordu. Yatırıldıkları koğuştan kaçmayı başardıkları için tedavileri tamamlanamadı ve durumları sonradan takip edilemedi.[2]

Popüler Kültürden Bir Folie à Deux Örneği

2006 yapımı olan William Friedkin tarafından yönetilen psikolojik korku filmi Bug (Tr: "Böcek") trajik bir geçmişe sahip garson kadın (Agnes) ile eski bir askerin (Peter) bir ilişkiye başlaması çerçevesinde gelişir. Peter'in bizlere sunduğu geçmişi, ikilemler ve garip ayrıntılarla doludur; ancak göze çarpan ana yanılsama, Peter'in derisinde sürünen böceklerin, Agnes ile kaldıkları otel odasını istila etmesidir. Agnes ise yavaş yavaş gerçek ve yanılsamayı birbirine karıştırır. Agnes ve Peter'in yaşadığı durum, paylaşılan psikotik bozukluğun Folie imposée alt alanı olarak incelenir; yani sanrı, ikinci partnere empoze edilmiştir. Eş zamanlı psikozun aksine ,bağımsız olarak aynı sanrılar geliştirilmiştir.[3]

Toplu Histeri

Toplu histeri bir dizi fiziksel semptomun herhangi bir tanımlanabilir hastalık etkeni, organik bir bozukluk olmaksızın bir salgının ortaya çıkması durumu olarak tanımlanabilir. Histeri salgını, Orta Çağ'dan bu yana tanımlanmaktadır ve bugüne kadar bu salgına örnek teşkil ettiği iddia edilen çeşitli vakalar ileri sürülmüştür.[4]

Bir toplu histeri vakası olarak kabul edilen Tanganyika gülme salgını (İng: "Tanganyika laughter epidemic"), anlatılara göre, kızlara özel bir yatılı okulda küçük bir öğrenci grubu ile başlayan, başka birtakım sendromu da içeren gülme sendromunun, okula ve bazı köylere yayılması şeklinde gerçekleşmiştir. Bu salgın sonucunda okulun kapatılması kararı alınmıştır. Salgının nedeninin, toplumun içinde bulunduğu bazı ortak stres faktörleri olduğuna inanılmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 6
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 4
  • Üzücü! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 18:35:42 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10399

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İspat Yükü
İnfografik
Süpernova
Kimyasal
Kuantum
Epistemik
Meteor
Elektron
Ağız Sağlığı
Ölümden Sonra Yaşam
Pandemik
Diş Hekimi
Balıkçılık
Entropi
Avrupa
Abd
Genetik Müdahale
Bebek
Gen İfadesi
Tedavi
Devir
Primatlar
Kadın
Korku
Şempanzeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın