Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış

Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış Hürriyet Gazetesi ve Kozoom
13 dakika
3,868
Tüm Reklamları Kapat

Çoktan seçmeli matematik sınavlarında, eğer cevaba ulaşacak analitik yaklaşım geliştiremediysek, seçenekleri deneyerek çözüme ulaşma yoluna gideriz. Aslında hayatta karşılaştığımız birçok problemi deneme yanılma yöntemi ile çözeriz. Dil öğrenme, enstrüman çalma, bisiklete binme, araba kullanma gibi birçok becerinin analitik sihirli bir formülü yoktur. Eylemi ne kadar çok deneyimlersek, o alanda o kadar uzmanlaşırız. 

Sulama kanalları, matematik, bilardo ve evrim konuları birbirleriyle alakasız görünseler de deneme yanılma yönteminin sıra dışı gücü onları ortak bir paydada birleştirir. 

Sulama Kanallarının Deneme Yanılma Yöntemi ile Evrimi

Minimum malzeme kullanarak, suyu taşırıp heba etmeden, tarla bitkilerine maksimum debide su iletebilecek açık kanal kesiti, analitik hesaplamalar sonucu, yarım çember olarak tespit edilmiştir. Kanalların iki ucu arasındaki kot farkı, ıslak kesit alanı ve yüzey pürüzlülüğü aynı olan kare, dikdörtgen, üçgen veya yamuk açık kanal kesitleri, suyu yarım çember kesit kadar hızlı deşarj edemez. Acaba çiftçi atalarımız, analitik hesap yapmadan, tamamen deneme yanılma yöntemi ile debiyi maksimize edecek kanal kesitine ne kadar yaklaşabilmiştir?

Tüm Reklamları Kapat

Sulama Kanallarında Türleşme ve Tür İçi Varyasyon
Sulama Kanallarında Türleşme ve Tür İçi Varyasyon
Hüseyin Aça

Kanal kenar sayısı değişimini türleşme, kanal kenar uzunluğu ve kenar açısı değişimini ise tür içi varyasyon farz edelim. Bu durumda, Tarım Devriminin başlangıcından beri su kanallarının muhtemel kesit evrimi, canlıların türleşme ve tür içi varyasyon sürecini andıracaktır. Çiftçi atalarımız, üretimi en kolay üçgen kesit ile işe başlamış olmalı. Derin kazının yapılamadığı sert zeminde su isale etmek zorunda kalındığında, kanal tabanına bir kenar daha eklenerek yamuk kesit geliştirmiş ve yeni bir türe ulaşılmıştır. Alanın yetersiz olduğu dar bir geçitten su isale etmek zorunda kalındığında ise yamuğun kolları dikleştirilerek dikdörtgen kesit geliştirilmiştir. Kenar sayıları aynı olduğu için dikdörtgen kesit, yamuk kesitin alt türü olarak kabul edilebilir.

Üçgen kesitin 2 kenar uzunluğu ve açıları deneme yanılma yoluyla zamanla değiştirilmiş, yani tür içi varyasyonlar denenmiş ve üçgen kesitler içinde maksimum debi taşıyan yarım diyagonal kareye ulaşılmıştır. Yıllar içinde yamuğun kenar uzunlukları ve açıları değiştirilerek yamuk kesitler içinde maksimum debi taşıyan yarım altıgene ulaşılmıştır. Dikdörtgen kesitin sadece kenar uzunlukları değiştirilerek, dikdörtgen kesitler içinde maksimum debi taşıyan yarım kareye ulaşılmıştır. 

Toprağın yumuşak olduğu alanlarda şev stabilizasyonu açısından yarım altıgen kesit, yarım kare kesitten daha avantajlıdır. Dar alanlarda yarım kare kesit, yarım altıgen kesitten daha avantajlıdır. Kısıtlı zaman tanınan karayolu inşaatlarında, üretimi daha kolay ve hızlı üçgen kesitler, yağmur drenaj kanallarında ciddi avantaj sağlar.

Kendi Türü İçinde En Yüksek Debi Taşıyan Kesitlerin Karşılaştırılması
Kendi Türü İçinde En Yüksek Debi Taşıyan Kesitlerin Karşılaştırılması
Hüseyin Aça

Çiftçi atalarımız, kanal yapımında kullanılan malzemenin tasarrufu, kanal üretim zorluğu, kanal yapılacak alanın efektif kullanımı ve şevin stabilizasyonunun sağlanması gibi parametreleri de göz önünde bulundurarak, tedricen debiyi arttırmayı başarmışlardır. Yarım altıgen kesit, çiftçi atalarımızın deneme yanılma yöntemi ile geldiği en iyi noktadır. Yarım altıgen kesit, analitik hesapla maksimum debi taşıdığı tespit edilen yarım çember kesitten sadece %5 daha düşük debide su taşır. 

Tüm Reklamları Kapat

“Eğer yarım altıgen kesit gelinen en iyi nokta ise neden diğer kesitler hala kullanımda?” sorusu ile “Eğer evrim varsa şempanzeler neden insan olmuyor?” sorusu açıktır ki, absürtlük hususunda birbirleriyle yarışır. 

Matematikte İteratif Yöntemler

“3x/10=x” eşitliği, çok basit görünmesine rağmen, çetrefilli Lambert W-Fonksiyonunu saymazsak, bilinen analitik yöntemlerle çözülemez. Neyse ki çiftçi atalarımızın deneysel yaklaşımı imdadımıza yetişiyor. İteratif Yöntemler (Ardışık Tekrar), deneme yanılmayla kademeli olarak debiyi arttıracak kesite yakınsayan kanallar gibi, denklemin gerçek çözümüne yeterli hassasiyette yakınsayarak çözüm olanağı sunarlar.   

Özdeş 2 Eşitliğin Sabit Nokta İterasyonu İle Çözümü
Özdeş 2 Eşitliğin Sabit Nokta İterasyonu İle Çözümü
Hüseyin Aça
"f(x)=(3^x/10)-x" Eşitliğinin Grafik Çözümü
"f(x)=(3^x/10)-x" Eşitliğinin Grafik Çözümü
Graph Sketch

İterasyon Yöntemi ile “3x/10=x” eşitliğinin 5 basamak hassasiyetindeki çözüm yolu excel tablosunda gösterilmiştir. 8. denemede sağ ve soldaki “x” değerleri 0,11325’de eşitlenmiştir. Öyleyse eşitliğin bir kökü 0,11325’tir. 

“3x/10=x” eşitliğinde, solda yer alan “x”e başlangıçta “1” değeri verildi ve çözüm kendiliğinden 0,11325 değerine yakınsadı. Başlangıç değeri 3’ten küçük her değer için çözüm yine 0,11325 değerine ısrarla yakınsadı. Fakat aynı eşitlikte başlangıç değerine 3’ten büyük sayı verildiğinde excel hücresine sığmayan basamaklarda sayılar ortaya çıkıyor. Yani çözüm sonsuza ıraksıyor. Acaba 3 ve 4 aralığında eşitliğin bir çözümü daha olabilir mi? 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Üsteki “x”i yalnız bıraktığımızda, aynı eşitliğin logaritmik formu olan “log3(10x) =x” eşitliği oluşur. Bu eşitliğe iterasyon yöntemi uyguladığımızda 12.denemede 5 basamak hassasiyetindeki eşitliğin ikinci kökü 3,13636 değerine ulaşırız. 

İterasyonla Bilardoda Ustalığa Ulaşma Süreci

TEDx Alsancak sunumundan 2 dakikalık alıntıda, Bilardo Ustası Semih Saygıner “Oyunu kim kazanır?” sorusuna basitçe “Çok çalışan kazanır.” cevabını veriyor. İtme, momentumun korunumu, enerjinin korunumu gibi tamamı ile fiziğin konusu olan 3 bant (3 top) bilardo oyununda neden fizik profesörleri değil de pratik olarak çok çalışan kazanıyor? 

3 bant bilardoda, topların, bantların ve çuhanın sürtünme katsayıları, vuruş yapılan topun dönme ve öteleme kinetik enerjileri, momentumun korunumu, enerjinin korunumu, istekadan topa aktarılan enerji, istekanın ağırlığı, vuruş açısı ve noktası ile vuruş kuvvetini içeren fiziksel bir eşitlik yazmak mümkündür. Fakat bu kompleks denklemin, idealize edilmeden analitik yollarla çözülmesi mümkün değildir. Eğer analitik çözüm olsaydı, az bir çalışma ile fizik profesörleri usta bilardocular olurlardı. Oysa usta bilardocular, bilardo salonlarından çıkmayan, devamlı iterasyon yöntemi ile optimum vuruş açısını, vuruş noktasını ve vuruş kuvvetini her bir pozisyon için yeterli hassasiyette tespit eden oyunculardır.

Bilardoda ustalığa ulaşma süreci şu iteratif döngüde gelişir. 

  1. Vuruş açısını, vuruş noktasını ve vuruş kuvvetini kabaca hesapla.(Prototip Oluştur)
  2. Kabaca hesaplanmış değerleri topa uygula.(Prototipi Dene)
  3. Sayı olup olmadığına dair olumlu/olumsuz sonucu gör.(Prototipten Geri Bildirim Al)
  4. Sonuç olumsuzsa vuruş açısını, vuruş noktasını ve vuruş kuvvetini ufak ölçülerde değiştir ve tekrar bir vuruş prototipi oluşturarak başa dön.(Prototipi Rafine Et)

Bu döngüyü on binlerce kez tekrarlayanlar bilardoda ustalığa ulaşırlar. Aslında öğrenme dediğimiz süreç, iterasyon yöntemi ile kendi kendini dizayn eden bir süreçtir. Bazı davranışların öğrenilebilmesi için tek iterasyon bile yeterken, dil öğrenme, enstrüman çalma, bilardoda ustalığa ulaşma gibi çok parametreli faaliyetler için binlerce iterasyona ihtiyaç duyulur.

Bebek, ısı yayan sobayı merak ederek dokunmaya karar verir. Sonra bu kararını uygular. Sobadan şiddetli bir geri bildirim alır ve ağlamaya başlar. Artık sadece sobaya değil, ısı yayan diğer cihazlara da dokunmayacaktır. Bebek tek iterasyon döngüsünde sıcak cisimlere dokunulmayacağını artık öğrenmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrimde İterasyon Süreci

Gelelim asıl konumuz olan evrimde iterasyon sürecine:

  1. Üreme yoluyla farklı yavrular Dünyaya getir. (Prototipler Oluştur)  
  2. Hayatın boyunca oluşturduğun farklı yavruları mevcut fiziksel ortama bırak. (Prototipleri Dene)
  3. Mevcut fiziksel ortama uyumlu olmayanlar yok olsun, uyumlu olanlar yaşamaya devam ederek döngüde tekrar başa dönülsün ve ortam şartlarına kalibre olmuş daha başarılı prototipler üretilsin. (Prototipleri Rafine Et)

Evrimsel iterasyonun, öğrenme iterasyonundan tek farkı, evrimsel döngüde geri bildirim alınmaz. Çevresel şartlara uyumsuz üretimler elenip, uyumlu olanlar yaşadığı ve ürediği için evrimsel iteratif süreç, hayatta kalanlar açısından, olumlu geri bildirim alınmış gibi işler. Bu nedenle hayatta kalıp üreyenler açısından, evrimsel döngüye “Deneme Geliştirme” süreci diyebiliriz. Oysa evrimsel iterasyonda kaybedenlerin ve soyunu devam ettiremeyenlerin sayısı, kazananlardan binlerce kat fazladır. Kaybedenler de dahil edildiğinde, evrimsel iterasyon tam anlamıyla bir “Deneme Yanılma” sürecidir. Şu an Dünya üzerinde yaşayan bütün canlılar, kazananların soyunun devamı olsa da, evrim geri bildirim almayan, yönü belirsiz kör bir süreçtir. Ayrıca yaşayan bütün canlılar, çevre şartlarına uyum sağlama yolunda evrimleşmeye devam eden birer prototiptir, nihai ürünler değil. “3x/10=x” eşitliği ve aynı eşitliğin logaritmik formu iterasyonla stabil 2 kesin cevaba kalibre oldu. Eğer aranılan cevap, yani uyum sağlanacak çevre şartları sürekli değişiyorsa kalibrasyon süreci de nihayete varamaz. Canlılar, değişken çevre şartlarının gölgesi gibi hareket eder ve değişimleri nihai ve amaçlı değildir. Paris’te bulunan referans ölçü birimleri sürekli değişseydi, diğer ülkelerin ölçü birimleri de sürekli kalibrasyon halinde olan prototipler olarak kabul edilirdi. 

Evrim, canlıların kendi kendilerini dizayn ettiği bir iterasyon sürecidir. Burada kritik nokta, iterasyona zemin hazırlayan üremedir. Kendi kopyasını üreterek iterasyona giren canlı dışı varlıklar da kendi kendini dizayn edecek ve mükemmelliğe ulaşacaktır. Maalesef kendi kopyasını üreten canlı dışı bir varlıkla henüz karşılaşamadık. O yüzden "Bu mükemmel kol saatinin bir ustası var, canlıların da olmalı" argümanı kendi kopyasını üreten canlılar için geçerli değildir. “İlk hücre neden bölünmeye başladı?” sorusu şüpheye yer bırakmayacak ölçüde bilimsel cevap bulduğunda, canlılığın en büyük gizemi artık çözülmüş olacaktır. Bölünmeye başlayan ilk hücre, 3 kademeli evrimsel iterasyon sürecinin fitilini ateşleyerek, milyonlarca çözümü olan bir denklemin, kendisine en yakın çözümüne doğru yol almaya başlayacaktır. İlk hücre bölünmeye başladığında, gerisi iterasyon döngüsüyle çorap söküğü gibi gelecektir. 

Tüm Reklamları Kapat

Başkalarının Ayak İzine Basarak Onları Geçemezsin!

Her ne kadar Bolu Gerede Karayolunda seyir halindeki kamyon arkası aforizma izlenimi verse de, Semih Saygıner’in yıllar önce bir yerde okuduğunu söylediği bu söz, evrimin çeşitlenme olgusunun edebi karşılığıdır. Bölünmeye başlayan ilk hücre, sürekli birebir kopyasını çıkarmış olsaydı, üretken evrimsel döngü, kısır döngüden öteye gidemezdi. Birbirlerinden eser miktarda farklı olan kopyalar üretmek, milyonlarca çözümü olan bir denklemde, farklı kopyaların kendilerine en yakın çözüme doğru yol almasını sağlayacaktır.

“3x/10=x” ve “log3(10x) =x”  özdeş eşitlikleri, iterasyonla stabil 2 kesin cevaba doğru yol aldı. Fakat Dünyanın sahip olduğu çevresel şartların yarattığı kompleks denklemde milyonlarca geçici çözüm vardır. Diğer canlıların pozisyonları da çevresel şartlara dahil edildiğinde, denklemin çözümleri inanılmaz derecede artar. Vahşi doğada avı yakalama denkleminin, akla ilk gelen 2 temel özdeşi vardır. İlki hızı arttırma, ikincisi kamuflaj geliştirme denklemi. Evrimsel iterasyon ile avcı hayvanlar bu 2 özdeş denklemin çözümlerini ayrı ayrı ya da birlikte bulmuşlardır. Avcılar, av hayvanları için dış çevresel koşul oluşturduğundan, av hayvanları da bu 2 denklemin çözümüne sürüklenmiş ve onlar da hız ve kamuflaj geliştirmiştir. Yahut tam tersi, önce av hayvanları kamuflaj ve hız geliştirmiş, avcılar avın peşinden sürüklenerek denklemin 2 çözümüne kalibre olmuştur.

Bütün parametrelerin birbirleriyle bağlantılı olduğu, neden ve sonucun devamlı yer değiştirdiği, denklemlerin stabil değil dinamik olduğu diğer bir disiplin, ekonomidir. Borsa, bono, döviz kurlarının değişken doğasını anlamakta güçlük çekiyorsanız merak etmeyin, yalnız değilsiniz. 2008 krizini doğru tahmin eden Ekonomist Nouriel Roubini’nin bile “Kriz Kâhini” telakki edildiği bir alanda cehalet, açıkçası pek koymayacaktır. Bütün parametrelerin etkileşim halinde olduğu kompleks bir denklemin geçici bir çözümünü öngörmeye bahşedilen paye “kahinlik”. Ekonominin anlaşılması zor bir disiplin olduğunu göstermek için yeterli bir ifade. 

3 basamaklı evrimsel iterasyon döngüsü ne kadar hızlı devinirse, denklemin çözümüne o kadar hızlı ulaşılır. Bakterilerin antibiyotiklere karşı çok çabuk direnç geliştirmesinin altında yatan en belirgin sebep, hızlı üreyip iteratif süreci de hızlandırmalarıdır. İnsanoğlunun bakteriler için yarattığı her problemin çözümü, hızlı üreyen bakterilerce çok çabuk bulunuyorsa, bu oyunu kim kazanır? İnsanoğlu mu, yoksa bakteriler mi?

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Modern Dünya Küresi: Antik, 26 cm, Işıklı

Yeryüzü dağlarını, ovalarını, nehirlerini, kısaca fiziki durumunu gösteren ürünümüzü, hem gerçek bir eğitim materyali hem de şık bir aksesuar olarak kullanabilirsiniz.

ESTETİK: Modern seri ürünlerimiz grafik, eksen ve ayak tasarımlarıyla bütüncül ve yeni bir estetik yaklaşıma sahiptir. Geliştirmiş olduğumuz yeni üretim teknolojimiz sayesinde demonte yapıya sahip olan yeni serimizde ekvator çizgisinin ışıklandırılması tasarımın güzelliğini ön plana çıkarmaktadır.

ÇEVRE DOSTU: Gürbüz Yayınları olarak tüm ürünlerimizde orijinal ham madde kullanarak sebep olunabilecek çevresel sorunları kendi bünyemizde minimize ettiğini taahhüt ediyoruz. Aynı zamanda modern seri ürünlerimizin demonte yapısı sayesinde, paketleme ve stoklama organizasyonlarında daha az karton ambalaj kullanarak yeşili koruyan çevre dostu bir tutumu destekliyoruz.

  • Harita Türü: Antik
  • Çap: 26 santimetre
  • Işık Durumu: Işıklı
Devamını Göster
₺860.00
Modern Dünya Küresi: Antik, 26 cm, Işıklı
  • Dış Sitelerde Paylaş

Evrim İterasyonu vs. Öğrenme İterasyonu
Evrim İterasyonu vs. Öğrenme İterasyonu
Hürriyet Gazetesi

Evrim İterasyonu, Öğrenme İterasyonuna Karşı

Cevabı bulabilmek için tekrar 3 top bilardo oyununa geri dönelim. 284x142 cm.’lik kullanılabilir alana sahip bilardo masasına 6 cm. çapında bilardo toplarından kabaca 47x23=1081 adet sığar. 6 cm.’den küçük hassasiyetteki pozisyonlar göz ardı edildiğinde bir top, masada kabaca 1081 farklı koordinatta bulunabilir. 3 top, bilardo masasında yaklaşık olarak 1,2 milyar küsur farklı koordinatta yer alabilir. Her bir koordinat pozisyonu için günde 8 saat, her 10 saniyede bir atış yapılsa, bütün top kombinasyonlarını bir kez denemek yaklaşık 1200 sene sürer.  

Saygıner’in başarısının geri planında sadece çalışmak olamaz. Denemelerden alınan geri bildirimin değerlendirilmesi sonucu ortaya bir fotoğraf çıkacaktır. Koordinat dağılımındaki farkları analiz ederek pozisyonları gruplandırmak,  her grup için benzer atış yapmak, istekanın yatayla açısını arttırdıkça topun tepkisini ölçerek daha az deneme ile örüntü tamamlamak, çalışmanın ortaya çıkardığı bu fotoğrafın analizi sonucunda gelişen tekniklerden bazılarıdır. Bu teknikler ile ömrünüzün tümünü denemeye yetmeyeceği 1,2 milyar küsur farklı pozisyondan daha önce hiç karşılaşmadığınız bir varyantından bile sayı üretebilirsiniz. 

Çiftçi atalarımızın 10.000 senelik Tarım Devriminden beri deneme yanılma ile geliştirdiği diyagonal yarım kare, yarım kare ve en sonunda yarım altıgen kesitten, akademisyenler örüntü tamamlayarak, hidrolik olarak en verimli yarım çember kesite ulaşmışlardır. İnşaat Mühendisliği Hidrolik Laboratuvarı akademisyenleri emin olmak için sadece yarım sekizgen kesit için bir hesap yapmışlar ve doğru yolda olduklarını görmüşlerdir. İlk 4 kesit yan yana konulup, bu örüntünün nihayete varacağı şekil nedir? diye sorulsa, trend okuyanlar, örüntüyü görenler, onaltıgen, altmışdörtgen gibi ara aşamaları atlayıp, düzgün sonsuzgene yani çembere ulaşacaklardır. Aynı şekilde Saygıner, istekanın yatayla açısı arttıkça topun geriye patinaj yapacağını deneyimlemiş, ara açıları atlayarak videoda gördüğümüz doksan derecelik pikeye ulaşmıştır. 

Darwin’in temsil ettiği 3 aşamalı, geri bildirim almayan, kör iteratif döngüyü hızlandırarak her türlü problemi kısa zamanda çözen ve evrimleşen bakteriler, neyse ki trend okuyamazlar. Analojik yaklaşımla, onaltıgen, altmışdörtgen gibi ara aşamaları da deneyimleyerek gerçek çözüme giden yolda zaman kaybederler. “Beni öldürmeyen şey daha da güçlendirir” felsefesi doğrultusunda evrimleşen bakterilere karşı kullanılan antibiyotiklerin dozajı ve süresi konusunda doktor tavsiyesi dışına çıkılırsa, fırsattan istifade ara evrimsel aşamalar hızla geçilerek antibiyotiğe karşı direnç kazanılır. 

Saygıner’in temsil ettiği 4 aşamalı öğrenme iteratif döngüsünden alınan her geri bildirim, prototip davranışı rafine ettiği gibi, zamanla bir fotoğraf da ortaya çıkarır. Oluşan bu fotoğrafta benzerlikleri, farklılıkları ve örüntüyü algılamak, örüntünün boş kalan desenlerini tamamlamayı ve gelişim trendlerini öngörmeyi de getirir. Kriz Kahini Roubini’nin yaptığı gibi. Kısaca insanoğlu sadece deneyimlemez, deneyimlerini analiz etme yeteneği ile birleştirir. 

Zeka testlerinde, “Benzer olanı bulunuz”, “Farklı olanı bulunuz”, “İlk 4 şeklin örüntü ilişkisinden faydalanarak 5.şekli bulunuz” gibi sorularının sıklıkla yer almasının sebebi, bizim deneyimlerimizden kazandığımız geri bildirim ile anlamlı bir fotoğraf oluşturma ve bu fotoğrafı analiz etme kabiliyetimizi ölçme çabasıdır. Saygıner’in “Oyunu kim kazanır?” sorusuna verdiği cevapta “Tabi ki yetenek falan da önemli” şeklinde geçiştirdiği analiz etme kabiliyeti, aslında insanoğlunun bakterilere karşı en büyük silahıdır. 

Dünyanın farklı laboratuvarlarında bakterilere karşı bilimsel çalışma yürüten binlerce bilim insanı, artık deneyimlerini internet sayesinde birleştirebiliyor. Binlerce bilim insanının deneyimlerini birleştirmesi, geri bildirim hızının artması anlamına geliyor. Geri bildirim hızının artması demek, bakterilerle mücadelede bize yardımcı olacak fotoğrafın da hızla ortaya çıkması demektir. Bakteriler hızlı üreyerek, 3 aşamalı kör evrimsel iterasyonla, bizim onlar için yarattığımız problemleri hızlıca çözerler. İnsanoğlu ise deneyimlerini birleştirerek, 4 aşamalı öğrenme iterasyonunun geri bildirim hızını arttırarak bakteriler için çözülmesi gereken yeni problemler oluştururlar. 

Darwin ile Saygıner’in temsili mücadelesinde oyunu kısa vadede Saygıner kazansa da, sessiz ve derinden gelen Darwin’in bakterileri, maalesef uzun vadede geçici bir galibiyet yakalayacak gibi görünüyor. 

Harvard Üniversitesinin “Bakterilerde Antibiyotik Direnci Deneyi” hakkında hazırlanan video, distopik Hollywood filmlerindeki bir klişeyi akla getirir. 

 Galiba yeni bir plan yapmamız gerekiyor Joe! Başımız büyük dertte.


Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
81
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2024 01:33:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7583

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kuantum Mekaniği
Enzim
Yavru
Makina
Algı
Goril
Dışkı
Avrupa
İklim
Kuantum Fiziği
Plastik
Arkeoloji
Maskeler
Para
Korku
Uzaylı
Tekillik
Hindistan
Tardigrad
Süpernova
Tümör
Terapi
Mantık Hatası
Tespit
Eğilim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Gündem
Bağlantı
Ekle
Soru Sor
Stiller
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. Aça, et al. Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış. (31 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7583
Aça, H., Özdil, A. Ş. (2019, January 31). Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış. Evrim Ağacı. Retrieved July 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7583
H. Aça, et al. “Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 31 Jan. 2019, https://evrimagaci.org/s/7583.
Aça, Hüseyin. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Oyunu Kim Kazanır: Evrimde Tekrar ve Deneme-Yanılma Süreçlerine Matematiksel Bir Bakış.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, January 31, 2019. https://evrimagaci.org/s/7583.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close