Oxford COVID-19 Aşısı Araştırma Sonuçları Bize COVID-19 Aşılarıyla İlgili Neler Öğretti?

Oxford COVID-19 Aşısı Araştırma Sonuçları Bize COVID-19 Aşılarıyla İlgili Neler Öğretti?
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
2,053 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

Oxford–AstraZeneca ortaklığı ile yapılan aşı çalışmalarının faz III aşamasının sonuçları, aşılar için yapılan faz III çalışmaları arasında yayınlanan en ayrıntılı bulguları ortaya koymuştur. Buna göre, ilk formal bulgular COVID-19 aşılarının en ekonomik ve en kolay dağıtılabilir, güvenli ve etkin aşılar olduğunu ortaya koymaktadır.

Ancak, yayınlanan veriler bazı bilinmeyenleri de ortaya koymuştur. Bunlar, en etkin olan aşılama dozu ve yaşlılarda etkisi olmuştur. Oxford–AstraZeneca tarafından geliştirilen aşı, özellikle diğer iki RNA-temelli aşıya göre daha kolay taşınıp, uygulayıcısına ulaştırılması konusunda başarılı olduğu için özellikle ilgiyle izlenmiştir. Ayrıca bu grup, faz III çalışmasından elde ettikleri bulgularını uluslararası hakemli dergilerde ilk kez yayınlayan araştırma merkezi olmuştur. Diğer aşılara ilişkin bilgiler ağırlıklı olarak medya aracılığı ile yayılmıştır.

Oxford–AstraZeneca’nın araştırma sonuçları, Lancet dergisinde 8 Aralık 2020 tarihinde yayınlanmıştır. Bu çalışmaya ilişkin erken bulgular, bir önceki ay paylaşılmıştı. Bu çalışmada ise ilgi çekici bir olay, hesap hatası nedeniyle daha düşük dozda aşı yapılan bireylerde, beklenmeyen bir etkinlik artışı olmasıydı. Yapılan ilk aşı dozu, ikinci aşı dozuna göre daha düşük dozda yapılmıştı. Bu, bir alt grup olarak ele alınmış ve beklenilmeyen olumlu bir aşı etkisi ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu çalışma, farklı araştırma ayaklarından toplanan verilerden oluştuğu için de eleştirilmiştir. Yani çalışma tek elden değil, farklı alt grupların araştırma sonuçlarını içermekteydi.

Farklı aşı dozları dikkate alındığında aşının, %70 oranında semptomatik COVID-19’u önlemede başarılı olduğu anlaşılmıştır. Standart aşılama uygulamasında etkinliği %62 olarak bulunurken, düşük ilk doz ile yapılan aşılamada bu etkinlik %90’a kadar çıkmıştır. Bilim insanları tarafından aşının etkinliğinin ve güvenirliğinin yerinde olduğu belirtilmektedir.

Reklamı Kapat

8 Aralık 2020 tarihinde bu çalışmanın araştırmacıları, düzenleyicilerin onayı ile, elde edilen verileri tek bir veri havuzuna aktardıklarını bildirmişlerdir. Ancak düşük dozun niçin daha etkin olduğu konusunda bir açıklama getiremedikleri için, takip aşamalarında ayrı bir alt çalışmada bu bulguyu inceleyeceklerini duyurmuşlardır. Ayrıca, düşük doz araştırma kolunda 55 yaş üstü vaka bulunmamaktaydı. Elde edilen örneklem nedeniyle de etkinliğin yüksek çıkmış olabileceği düşünülmektedir, çünkü yaşlı bireylerin COVID-19’a karşı daha hassas oldukları bilinmektedir ve aşı etkinliği yaş arttıkça azalmaktadır.

Lancet dergisinin hakemleri, bu çalışmaların bulgularının yaş gruplarına göre sunulmasını istemişlerdir. 55 yaş altı bireylerde düşük doza rağmen yüksek etkinlik tespit edilmiştir. 55 yaş üstü grubunun standart aşı dozundan ne oranda yararlanacakları henüz bilinmemektedir. Araştırma örnekleminin sadece %12’si 55 yaş ve üstündeydi. Ancak bu aşıya ilişkin erken çalışmalar yaşlı bireylerde de aşının etkin olabileceğini ortaya koymuştur. Bu çalışmada yaşlı bireyler çalışmanın son dönemlerinde çalışmaya dahil edildikleri için sayıları düşük olmuştur. Ancak bu çalışmanın, dahil edilen 24.000 vakadan 11.000’ine ilişkin verileri içerdiği göz ardı edilmemelidir. Diğer vakaların verileri incelendikçe, yaşlı bireylere ilişkin yeni bilgilere kavuşulacağı düşünülmektedir.

COVID-19 pandemisinin yayılmasında önemli bir nokta ise, yakınma göstermeyen (asemptomatik) hastalarıdır. Dolayısıyla, aşılamaların asemptomatik vakalara etkili olmaları pandemi ile mücadelede önemli bir kırılma noktası olacaktır. Oxford–AstraZeneca araştırma ekibi asemptomatik hastalardan haftalık sürüntüler almak suretiyle COVID-19 testlerini yapmıştır. Buna göre düşük doz aşılamanın, vakaların %60’ında asemptomatik enfeksiyonun azaltılmasında etkili olduğu görülmüştür. Ancak standart dozun etkinliği bilinmemektedir. Asemptomatik vakalar bilmeden hastalığı yaymaya devam edecekleri için, önemli bir risk grubudur. Üstelik aşılanmalarına rağmen bu olumsuz vasıflarını koruyacakları için araştırmacılar bu risk grubunda aşının etkisini merak etmiştir. Bu çalışma, bugüne kadar, bu temel kaygıyı ele alan tek çalışma olmuştur.

Diğer iki önde gelen RNA aşı çalışması asemptomatik vakalara ilişkin veri toplamamışlardır. Aşıları ise %90’nın üzerinde etkin olmuştur. Oxford aşısı, etkinliğinin daha düşük olmasına rağmen, uygulama kolaylığı ve ekonomik yönleri ile dikkate alınmalıdır. Bu aşının taşınması ve depolanması daha kolaydır ve fiyatı çok daha ekonomiktir. Özellikle kaynakları kısıtlı ülkeler için uygun bir aşı adayıdır. 2-3 ABD Doları ile pazarlanması düşünülmektedir. Zararsız bir aşı aracılığıyla COVID-19 virüsünün genetik kodunun hücre içine taşıması ile etkisini göstermektedir. Kitlesel ve ekonomik üretimi diğer RNA aşılarına göre daha kolay olacaktır. Ayrıca −70 ºC’lerde tutulmaları gerekmeyecektir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dünyadaki ihtiyaç dikkate alındığı takdirde, kısa erimde birden fazla aşıya gereksinim duyulacağı ortadadır. Bu çalışma Birleşik Krallık’ın (İngiltere) Pfizer-BioNTech aşısını acil aşılama için ruhsatlandırmasından (2 Aralık 2020) bir hafta sonra kamuoyuna sunulmuştur (Kanada tarafından da onay almıştır). Pfizer-BioNTech aşısı ile İngiltere’de COVID-19 hastaları ile doğrudan teması olan sağlık personeli, bakım evi personeli ve sakinlerinin bugünlerde aşılanması planlanmaktadır. Çin ve Rusya kendi aşılarını onaylamışlardır, ancak aşıladıkları araştırma vakalarının son testlerini henüz değerlendirmeye alamamışlardır. ABD ve AB’deki kurumlar ise bu aşılara ilişkin kararlarını bugünlerde vereceklerdir ve siz bu yazıyı okuduğunuzda çoktan vermiş olmaları beklenmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/08/2021 01:37:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9715

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Biyocoğrafya
Beslenme Davranışları
Çocuklar
Beslenme Bilimi
Erkek
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Sivrisinek
Sinek
Jinekoloji
Diş Hastalıkları
Araştırma
Sars Mers
Yavru
Afrika
Lgbt
Yüksek
Kadın
Hastalık Dağılımı
Homeostasis
Fotoğraf
Büyük Patlama
Bitkiler
Sıcaklık
Teori
Korku
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın