Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, The Scientist isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

86 yaşındaki bir insanın derisinden elde edilen kök hücreler, omuriliğinde hasar olan bir hücrenin hayatta kalmasına hatta uzun aksonlar oluşturmasına yardımcı oldu. Neuron dergisinde yayımlanan bu çalışma, uyarılmış pluripotent kök hücrelerinin dahi, inhibe edici faktörlerle esasen başa çıkıp yeni nöronlar ve uzun aksonlar oluşturma yeteneği olan yaşlanmış insan hücrelerinden yeniden programlandığını ortaya koyuyor.

Bir fare nöron kök hücresinin yeniden gelişebildiği daha öncelerde gösterilmişti: 2012’de aynı çalışma grubu tarafından yürütülen bir araştırmada, fare kök hücresinin, kemirgenin beyninde ve omurunda uzun mesafeleri katedebilen aksonları oluşturulduğu ve omurilik sakatlığından sonra uzuvların tekrar çalıştırılabildiği gösterildi. Washington Üniversitesi’nden, aksonel yenilenme üzerine çalışan Philip Horner şöyle diyor:

İki çalışma da aksonların gelişiminin gözlemlenme sayısı bakımından son derece kışkırtıcı. Araştırmanın ulaştığı asıl soru şu ki, bu iyi bir şey mi ve bu büyüme kontrol edilebilir mi?

Kök hücre tabanlı tedaviler omurilik hasarlarını iyileştirmek için umut vaat ediyor. Önceki çalışmalar, omurilikteki doku bozulmalarına uzakta olan aksonların uzatıldığını, yeniden miyelinlenmiş aksonların bölgesel yaralanmaların etrafını sarıp, onları koruduğunu ve iletkenliklerini yeniden düzenlediğini gösterdi. Bu özellikler, deneysel tedavilerde ilginç beklentileri arttırıyor. Fakat, graft (bir dokunun bedenin bir yerinden alınıp başka bir yerine aktarılma süresi) başarısı için alıcının bağışıklık sistemini baskılamak çok zor ve hala omurilik hasarına sahip hasta için çok büyük risk yaratıyor. 

San Diego, Kaliforniya Üniversitesinden Mark Tuszynski ve Paul Lu hastanın kendi deri hücrelerinden elde edilen iPSC’leri kullanarak bu bağışıklık sistemi baskılamasını aşmaya çalışıyor. Araştırmacılar işe, sağlıklı bireyden alınan deri fibroblastlarını transdükleyip retroviral vektörlerle kök hücre oluşumunu tetiklemekle başladı. Bu yöntemle elde edilen nöral kök hücreler büyüme faktörü kokteyli ile doldurulmuş fibrin matriksine nakledildi. Bu hüreler farelere omurilik hasarından 2 hafta sonra aşılandı. 

Kök hücresi naklinden 3 ay sonra, bu erken hücrelerden elde edilen aksonların doku bozulmasının bulunduğu yerde çok daha uzak mesafelere gittiği; beyine, beynin koku merkezine ve distal lumbar spine kadar uzandığı görüldü. Bu akson, aslında yazarın makalesinde de değindiği gibi, yetişkin farenin tüm nöraksisine uzandı. Bu araştırmada görülen aksonlar, araştırmacıların diğer çalışmalarında ortaya çıkan aksonlardan yaklaşık 2 kat daha uzun ve %41'lik bir oranla daha verimli. Tuszynski:  "Bu, sinirbilimsel soruları arttıran bir olay."

Sonuçlar, omurilik hasarında hücre yenilenmesini engelleyen faktörlerin üstesinden gelebilen fenotipe işaret ediyor. Horner şöyle söylüyor: 

Bana göre asıl sorular, nöronal fenotipin ne olduğunu anlamaya başlayıp başlamadığımız ve bu hücrelerin neyi açıkladığı üzerine sorulmalı. Sonrasında, belki de mühendislik ürünü nakiller yapmaya başlayabiliriz.

Fare kökenli çalışmaların aksine, insan kökenli çalışmalarda aksonlar miyelinlenmemişti. Farelerde hücrelerin çoğalmasına rağmen, bu çoğalan sinir hücreleri omurilik hasarından sonra bozulmuş olan uzuvlara kadar gelişmedi. Tuszynski, altında miyelinlenme eksikliğinin yattığı düşünülen fonkyonel geri kazanım eksikliği sorunu hakkında, hücresel gelişmemişliğini ve test edilen hareketin karmaşıklığını da içeren, birçok açıklama olduğunu öne sürüyor.

Araştırmaya dahil olmayan sinir bilimci Brain Cummings “Araştırma, güçlü bir hibritleşme ve mükemmel bir akson büyümesini göz önüne serdi” diyor ve ekliyor “Belki de bazı yollar normal değildir, yani bu hücreler daha iyi yaşayabilir.”

Araştırmacılar ayrıca nöronal kök hücreleri aşının yapıldığı yere yakınlara yayıldığını da gözlemlediler, bu da aşırı büyümeye işaret etmektedir. Bu yayılma anormal bir semptom olmasa da, araştırmacılar eski araştırmalarında fare nöronal kök hücrelerinde meydana gelen aşırı kütle artışının beyin yapısı için potansiyel bir problem olduğunu gözlemlediler. Tusynzki şöyle diyor:

Translasyon hakkında düşünmeden önce, düşünmemiz gereken daha birçok şey var. Mesela, bu bağlantılar ne kadar sabit; aksonları kılavuz edindiğimiz takdirde ya teratomlar oluşmazsa...

Cummings sözlerini şöyle bitiriyor:

Oldukça enteresan ve heyecan verici bir birinci adım oldu. Fakat hala uyarılmış puliripotent kök hücrelerinin nasıl fonksonel geri kazanıma sebep olduğunu ve hücre büyümesini nasıl kontrol edeceğimizi anlamamız gerekiyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Scientist | Arşiv Bağlantısı
  • P. Lu, et al. Long-Distance Axonal Growth From Human Induced Pluripotent Stem Cells After Spinal Cord Injury. (13 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 13 Mayıs 2020. Alındığı Yer: Neuron | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/11/2020 16:08:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3976

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Zehir
Yıldız
Uzay Görevleri
Canlı
Kamuflaj
Köpekler
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Acı
Editör Seçkisi
Olasılık
Köpekgil
Diş Hastalıkları
Evrimsel
Sahtebilim
Atom
Doğum
Kan Hastalıkları
Algı
Fotosentez
Memeli
Kuşlar
Psikiyatri
Sars-Cov-2
Fare
Samanyolu Galaksisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Amaç, hiç kimsenin görmediği bir şeyi görmek değildir. Herkesin gördüğü bir şey hakkında, kimsenin henüz düşünmediği bir şeyi düşünebilmektir.”
Erwin Schrödinger
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol