Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Ölüm ve Medya: Medya, İnsanları Öldüren Unsurları Doğru Yansıtıyor mu?

Ölümün Gerçek Sebepleri ve Medyada Konuşulanlar Arasındaki Uyumsuzluk Üzerine Bir Analiz

Ölüm ve Medya: Medya, İnsanları Öldüren Unsurları Doğru Yansıtıyor mu? The Conversation
8 dakika
5,362
  • Medya Araştırmaları
  • Medya Psikolojisi

Medyanın toplumun algısını şekillendirdiği bilinen bir gerçek. Ülkemizde de gündemin ne kadar hızlı değiştiğini ve değişebileceğini biliyoruz. Bu sadece ülkemizde olan bir problem değil; tüm Dünya'da kitlesel medya araçları, aynı anda benzer konuları yayına alarak ülke gündemine şekil verebilmekte. Bundan sadece birkaç on yıl önce bunu hayal dâhi edemezdik; çünkü medyanın tek yayılma yolu basılı gazetelerdi ve bunların dolaşıma girmesi için en az 24 saatlik bir süre gerekmekteydi. Şimdiyse "Son Dakika" haberleri, sosyal medya ve gün boyu bitmek bilmeyen haber tekrarları ile gündem anlık olarak manipüle edilebiliyor.

Bunun en net örneklerinden birisini ölüme sebep olan kaynakların medyada nasıl raporlandığında ve haberleştirildiğinde görüyoruz. Ne dersiniz? İnsanları gerçekten öldüren unsurlar ile bunların medya kaynaklarında haberleştirilme oranları arasında bir paralellik var mıdır? Yani insanların ölümüne en sık sebep olan unsurlar en sık, en nadiren sebep olan unsurlar en nadir mi haberleştirilmektedir?

Bu Reklamı Kapat

Bulgular

Buna yönelik en ilginç çalışmalardan birisi, 2018 yılında Hasan Al-Jamaly, Maximillian Siemers, Owen Shen ve Nicole Stone tarafından internet üzerinden yapılıp yayınlandı. Araştırmacılar ABD Hastalık Kontrol Merkezi'nin (CDC) 1999-2016 yılları arasında yayınladığı halka açık verilerini, Google arama istatistiklerini, The Guardian ve The New York Times gazetelerinin halka açık arayüzlerini (API) kullandılar.

Lafı dolandırmadan, bu araştırmanın sonuçlarının Our World In Data tarafından görselleştirilmiş halini sizlere sunalım:

Bu Reklamı Kapat

Medya Kaynakları ile Gerçek Ölüm Nedenleri Arasındaki Örtüşmezlik. Araştırma ABD'deki gerçek ölüm kaynaklarına ve ana akım medya kaynaklarında bunun nasıl yansıtıldığına odaklanıyor. Ancak diğer ülkelerde de bunun benzer olmasını beklemek makul bir beklenti olacaktır.
Medya Kaynakları ile Gerçek Ölüm Nedenleri Arasındaki Örtüşmezlik. Araştırma ABD'deki gerçek ölüm kaynaklarına ve ana akım medya kaynaklarında bunun nasıl yansıtıldığına odaklanıyor. Ancak diğer ülkelerde de bunun benzer olmasını beklemek makul bir beklenti olacaktır.
Our World In Data

Bazı sonuçları özetleyecek olursak:

  • Kalp Hastalıkları tüm ölümlerin %30.2'sinden sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %2.1-2.5'i arasını oluşturmaktadır. Yani kalp hastalığı medyada gerçeğe nazaran 9 kat daha az yer bulmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %2'sini oluşturmaktadır.
  • Kanser tüm ölümlerin %29.5'inden sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %12.7-13.5'i arasını oluşturmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %37'sini oluşturmaktadır.
  • Alzheimer Hastalığı tüm ölümlerin %5.6'sından sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %0.1 - %1 arasını oluşturmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %2.9'unu oluşturmaktadır.
  • İlaç Aşırı Doz Alımı tüm ölümlerin %2.8'inden sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %0.3-0.4'ü arasını oluşturmaktadır. Yani ilaçların aşırı doz alımı medyada gerçeğe nazaran 6 kat daha az yer bulmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %12.4'ünü oluşturmaktadır.
  • Böbrek Hastalığı tüm ölümlerin %2.7'sinden sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %0.1 - %0.2 arasını oluşturmaktadır. Yani böbrek hastalığı medyada gerçeğe nazaran 10 kat daha az yer bulmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %1.1'unu oluşturmaktadır.
  • İntihar tüm ölümlerin %1.8'inden sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %10.6-14'ü arasını oluşturmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %12.4'ünü oluşturmaktadır.
  • Cinayet tüm ölümlerin %0.9'undan sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %22.8-23.3 arasını oluşturmaktadır. Yani cinayetler medyada gerçeğe nazaran 30 kat daha fazla yer bulmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %3.2'sini oluşturmaktadır.
  • Terörizm tüm ölümlerin %0.01'inden daha azından sorumluyken, medyada yer alan haberlerin %33.3-35.6'sı arasını oluşturmaktadır. Yani terörizm medyada gerçeğe nazaran neredeyse 4000 kat daha az yer bulmaktadır. İnsanların Google'da ölüm sebeplerine yönelik aramalarının %7.2'sini oluşturmaktadır.

Sonuçlar ve Tartışma

Araştırmanın en ilginç sonuçlarından birisi, her ne kadar medyanın davranışlarımızı etkiliyor olduğu bir gerçekse de, insanların Google aramalarının sıklığının, gerçek ölüm nedenlerinin sıklığına, medyanın yansıttıklarından daha yakın olmasıdır! Yani gerçekten de insanların örneğin terörizm veya cinayet gibi konuları gerçekte olan tehdide nazaran daha sık aramaktadır; ancak Google aramalarında, medyanın kendisinde olan kadar büyük bir fark da bulunmamaktadır. Dolayısıyla insanların ölüm kaynaklarına yönelik algısı, medya tarafından kısmen bozulmuş olsa da tamamen değiştirilmemiştir. Elbette ki medya araçları okurların ilgisini çekeceğini düşündükleri konularda haberler yapmaktadır; ancak bu tahmin, gerçek ile her zaman örtüşmemektedir. Bu, medya organları için önemli mesajlar taşıma potansiyeli olan, öğretici bir veridir.

Medyanın Görevi Nedir?

Araştırmanın gösterdiğine göre medya en çok inme ve diyabet hastalıklarından kaynaklı ölümleri isabetli bir sıklıkta yansıtmaktadır. Ancak burada, şu sorulabilir: Medya, ölüm oranları konusunda isabetli bir sıklık tutturmak zorunda mıdır? Medyanın görevi bu mudur?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu soruya kısa bir cevap vermek zor. Medyanın görevinin ne olduğunda hemfikir olmak kolay olsaydı, belki kısa bir cevap da üretilebilirdi. Ancak medyanın görevi eğer ki idealist bir şekilde halkı bilgilendirmekse, elbette gerçek ölüm oranlarının medyadaki haber oranlarıyla örtüşmesini beklerdik; çünkü örneğin intiharın gereğinden az haberleştirilmesi, yardım alabilecek kişilere ulaşma ihtimalini düşürmektedir. Öte yandan, medyanın ezici çoğunluğunu oluşturan özel medya kuruluşlarının görevi, kapitalizme uygun bir şekilde ortaklarına en yüksek kâr getirisini garanti etmek ise, o zaman elbette en popülist haberleri, medya organının imajına en az zarar vererek sunmak (yani halkın çıkarını en çok gözetiyormuş gibi yaparak), dolayısıyla gerçek oranlardan sapmak anlaşılırdır.

Bunlar bir yana, medyanın neden gerçek oranları yansıtamadığı konusunda da bazı tespitlerde bulunmak mümkündür. Örneğin medyanın konu seçimi büyük oranda güncellik tarafından dikte edilmektedir. En güncel haberler arasından seçim yaparak medya içeriği üretildiği için, yüzeye en çok ulaşan haberler de güncel ve popüler olması beklenen haberler olmaktadır. Dolayısıyla durmaksızın devam eden bir problem olan ilaç aşırı doz alımı veya böbrek hastalıklarından aralıksız bahsetmek zordur; bunların güncelliği yoktur. Öte yandan aralıklarla yaşanan terörizm ve cinayet haberleri o an için güncel olmaktadır ve medya organları tarafından haberleştirilmektedir. Halbuki işlenen her bir cinayet için 33 kanser hastası hayatını kaybetmektedir. Ancak medya, bu kanser hastalarının ölümünün, cinayetler ve terör saldırıları kadar halkın ilgisini çekmediği kanısındadır.

Güncellik konusu, medyanın göreviyle ilgili ilginç bir diğer duruma kapı aralamaktadır: Medyanın görevi toplumu kısa vadede en çok ilgilendiren meseleleri aktarmaksa, ki bunda da bir grup insanın hemfikir olması mümkündür, bu durumda anlık gelişmelerin daha ön plana çıkması ve onlardan daha çok bahsedilmesi makul görülebilir. Çünkü diyabet hastalarının ölümü süreğen bir problem olsa da, bir devlet başkanının açıklaması sonrası yaşanan bir terör saldırısı kısa vadede toplumsal ilişkileri ve hükümet politikalarını en çok etkileyecek unsurlardan birisi olacaktır. Dolayısıyla ölümün gerçek sebepleri ile medya haberleri arasındaki örtüşmeme, sadece medyanın eksikliğinden değil, politik süreçlerin yaygın problemler üzerine değil, daha geçici ama popüler meseleler üzerine kurulu olması da olabilir.

Araştırmanın Kısıtları

Tabii ki bu tarz araştırmalar nihai cevaplar üretmemiz yolunda sadece bir veri kırıntısı konumundadır. Hiçbir araştırma sorunsuz değildir. Örneğin bu araştırmada araştırmacıların vurguladığı bir sorun, belirli bir sorunun daha çok can alıyor olmasının, bunun medyada daha kolay ve etkili bir şekilde ele alınabileceği anlamına gelmiyor oluşudur. Dolayısıyla verinin ne anlama geldiği iyi anlaşılmalıdır. Benzer şekilde, araştırma sırasında araştırmacıların kullandığı bazı arama terimleri birbiriyle örtüşmektedir (örneğin aynı haber hem cinayetlerden, hem terörizmden bahsediyor olabilir); bu da istatistiki hatalara neden olabilmektedir. Benzer şekilde, araştırmacılar haberleri tespit ederken eş anlamlı sözcükler de kullanmışlardır (örneğin "cinayet" ile "kıyam" gibi). Bu da istatistikleri kimi zaman tekrar sayımlar dolayısıyla çarpıtabilmektedir.

Tabii ki araştırmanın sadece ABD'ye ve The New York Times ve The Guardian gazetelerine odaklanıyor olması belirli kısıtlar koymaktadır. Tüm ülkelere ve medyanın tümüne genelleme yapmak doğru olmayacaktır; fakat genel bir fikir verdiği ve ana akım medyanın geneliyle ülkelerin dikkate değer bir çoğunluğunda benzer sonuçları almayı beklemenin makul olduğu söylenebilir. Gerçekten de, ABD-harici ülkelerin de katılarak yapıldığı bazı analizler, uluslararası medyada da ölüm oranlarının haberleştirilmesinin gerçek ölüm kaynağı dağılımını yansıtmadığını göstermektedir.

Bu Reklamı Kapat

Dolayısıyla araştırmacılar, sadece bu verilerden yola çıkarak politika kararlarının değiştirilmesini tavsiye etmemektedirler.

Tarihsel Bir Problem...

Bu yeni bir durum değil. Araştırmanın ilham kaynağı 1 Aralık 1979 yılında Journalism & Mass Communication Quarterly dergisinde yayımlanan "Ölüm Sebeplerinin Gazetelerde İşlenmesi" başlıklı bir makaleye dayanıyor. 1979 yılında da durum pek farklı değildi. Makalede şöyle yazıyor:

Hastalık nedeniyle ölümlerin tümü, cinayet nedeniyle ölümlerden 1.000 kat kadar daha fazla can almaktayken, medyadaki cinayet haberlerinin sayısı, hastalıklara yönelik haberlerden 3 kat daha fazlaydı. Dahası, cinayetlere yönelik haberlerin içeriği, hastalık ve kazalar nedeniyle olan ölümlere yönelik haberlerin içeriğinden 2 kat daha uzundu.

2008 yılında bu konuya yönelik yayımlanan iki ayrı akademik çalışma da benzer sonuçlar bulmuştur.

Dolayısıyla, sanıyoruz bu araştırmadan çıkarılabilecek en önemli sonuç, medyanın halkın beklentilerini doğru bir şekilde karşılayamıyor oluşudur. Belki gerçek ölüm oranlarına değil ama, Google aramalarına daha çok yakınsama çabası, kullanıcıların beklentileriyle medyanın sundukları arasında örtüşme sağlayabilir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Bilim Budur! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Grrr... *@$# 3
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2022 21:14:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7832

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Dünya Sağlık Örgütü
Tutarlılık
Sivrisinek
Mikrop
Yeni Koronavirüs
Afrika
Çocuklar İçin Bilim
Aminoasit
Antikor
Maske Takmak
Bitkiler
Darwin
İhtiyoloji
Uluslararası Uzay İstasyonu
Teori
Genom
Botanik
Oksijen
Felsefe
Sars-Cov-2
Hayvanlar Alemi
Süpernova
Hormon
2019-Ncov
Kuantum
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.