Nöropeptitler: Evrimsel Sürecin Ortak Molekülleri

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Endişelendiğimizde kalp çarpıntılarını veya avuç içlerimizin terlediğini hepimiz deneyimlemişizdir. Peki, tüm bu hislerimizin deri/kabuk değiştiren böceklerle de bir ilgisi olduğunu biliyor muydunuz? Öncelikle bu bağlantının kilit terimi olan “nöropeptit”leri ve onların evrimsel süreçteki yerini açıklayalım.

Nöropeptitler, bütün hayvanların beyninde ve sinir sisteminde nöronların (sinir hücrelerinin) birbirleriyle iletişimini sağlayan ve böylelikle metabolizmada pek çok fizyolojik (işlevsel) düzenleme ve davranışı gerçekleştiren proteinlerdir. İnsanda endişe durumlarını denetleyen nöropeptitler ile böceklerde deri/kabuk değişimini sağlayan nöropeptitlerin ortak bir evrimsel geçmişi vardır. 

Derisi dikenli bir canlı olan denizkestanesi; meyve sineği veya böcekler gibi omurgasız türlere kıyasla insan gibi omurgalı türlere daha yakın bir akrabadır ve onun bu iki tür arasında bir “köprü” olması, ortak bir atadan gelen nöropeptit işleyişinin evrimi ile ilgili bize pek çok şey anlatır. Örneğin, denizkestanesinde bulunan NGFFFamid adlı bir nöropeptit türü, denizkestanesinin tüp biçimindeki ayakçıklarının açılıp kapanmasında rol oynar.  NGFFFamid ile ortak bazı yapısal özelliklere sahip diğer nöropeptit türleri ise farklı canlılarda farklı fizyolojik değişimlere/davranışlara sebep olur. Örneğin, nöropeptit-S (NPS) insanlarda kaygı durumlarını denetlerken, CCAP adlı bir nöropeptit ise böceklerde ve diğer eklembacaklılarda deri/kabuk değişimini kontrol eder. 

İnsanın, denizkestanesinin ve böceklerin muhtemelen 600 milyon yılı aşkın bir süre önce yaşamış ortak atasından günümüze kadar, belli bir miktarda evrimleşmiş de olsa özüne dair izlerini koruyarak ulaşan bu kimyasalın vücudumuzda olduğunu bilmek gerçekten nefes kesici! Bu atadan gelen, birbiriyle tamamen alakasızmış gibi gözüken, aslında Evrim Ağacı’nın kalın dalları aracılığıyla birbirine bağlanan torunların genlerini ve proteinlerini incelemek, beynimizdeki önemli moleküllerin evrimsel geçmişi hakkında bize değerli bilgiler sunuyor.

Jurassic Park Gerçek Olabilir Mi?

Bağışıklık Sistemini Doğrudan Beyne Bağlayan Lenf Damarları Bulundu!

Yazar

Ayşegül Şenyiğit

Ayşegül Şenyiğit

Yazar

Evrim Ağacı'nın genel editörü, popüler bilim yazarı ve çevirmenidir. İstanbul Üni. İngiliz Dili ve Edebiyatı mezunudur. Yıldız Teknik Üni. Yabancı Diller Yüksek Okulunda İngilizce öğretim görevlisi olarak çalışmaktadır

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim