Gece Modu

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Canlıların Evrimi yazı dizisinin 24. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

İlk olarak menopozun veya üreme eksikliğinin sona ermesinin telomerlerle pek ilgisi olmadığını söyleyelim. Bunun yerine çok daha yerinde açıklamalar mevcut. Böyle bir durum sadece insan türüne özgü, en azından şimdiye kadar bilinen canlılar arasında. Konuyla ilgili pek çok araştırma yürütülüyor; ancak bu konuda deney tasarlamak zor olduğu için bolca çıkarım ve bilimsel varsayımda da bulunmak gerekiyor. Yine de ulaşılan bulgular oldukça akla yatkın:

Bir teoriye göre kadınların vücutlarının belirli bir yaştan sonra üreme yeteneğini kaybetmesinin (menopoz) ana sebebi, bir yaştan sonra doğurmanın insanlarda tehlikeli ve ölümcül olabilmesi. Bu sebepledir ki bir noktadan sonra vücut doğurganlığa son vererek canlı ömrünü uzatmayı tercih ediyor. Bunu, Doğal Seçilim ile Cinsel Seçilim arasındaki denge olarak düşünebiliriz (bkz: tavuskuşları).

İkinci bir teori ise daha davranış bilimlerini ve davranışsal evrimi öne çıkararak, insanlarda zekayla birlikte had safhaya ulaşan anaçlık ve şefkatin bir sonucu olarak üremenin durdurulduğunu ileri sürüyor. Sebep olaraksa insan doğurganlığının bırakılmasıyla birlikte yavrulara ve hatta torunlara çok daha fazla ilgi, zaman ve enerji harcanabileceğini, bunun sayesinde de soyun devamlılığının daha çok garanti altına alınabileceği gösteriliyor. Bunu, "trade-off" ilkesi ile açıklayabiliriz. Evrim sırasında insan türü, daha fazla doğuramamak pahasına üretkenliğinden vazgeçiyor.

New Scientist dergisinin 2007 Ekim sayısında yayınlanan bir makalede, insanlarda çocukların iki yaşını gemeden annelerinin ölmesi durumunda, çocuklardaki hayatta kalma oranı 10 kat azalıyor. Ancak bu yaş aralığındaki çocukların, annelerinin ölüm, anneannelerinin hayatta kalması durumunda, hayatta kalma oranı, annesi ölüp de büyükannesi de olmayanlara göre 2 kat artıyor.

Kısaca, bu konu hala araştırılmakla birlikte, temel sebebi belli bir yaştan sonra koruyuculuk ve şefkat, doğurganlıktan daha önemli konuma geçiyor ve trade-off ilkesi dahilinde, üreme yerine koruyuculuk nitelikleri teşvik ediliyor. Dolayısıyla, üreme gereksiz bir hal alarak evrim sürecinde belli bir yaştan sonra köreliyor.

Teşekkür: Ozan Utku Öztürk

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 1
  • 2
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
  • 1
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Scientific American. The Primate Diaries. (2019, Ağustos 19). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: Scientific American
  • DP Shanley, et al. Evolution Of The Human Menopause. (2001, Ekim 18). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NCBI
  • D. P. Shanley, et al. Testing Evolutionary Theories Of Menopause. (2007, Ekim 18). Alındığı Tarih: 19 Ağustos 2019. Alındığı Yer: NCBI

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/10/2019 15:52:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/111

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!

Porno: Kirli Aklımızın Bir Oyunu Mu, Evrimin Bir Ürünü Mü?

Başkalaşım (Metamorfoz) Evrimi

Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“60 yıl önce her şeyi biliyordum. Şimdi hiçbir şey bilmiyorum. Eğitim, cehaletini yavaş yavaş keşfetmektir.”
Will Durant
Geri Bildirim Gönder