Gece Modu

Bu yazı, New Scientist isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Onlara katil balina dünyasının kahinleri diyebilirsiniz. Menopoz dönemini atlatmış dişi katil balinalar, birikmiş tecrübelerini ve bilgeliklerini, özellikle durum kötüye gittiği zamanlarda, sürünün besin arayışına ve hayatta kalmalarına öncülük etmek için kullanıyor.

Birleşik Krallık’taki, Exeter Üniversitesi’nden Darren Croft, yapatıkları çalışmanın, menopoz sonrası dişi katil balinaların, önemli bilgilerin saklandığı bir depo olarak hareket ettiğini ilk defa gösterdiğini, bu durumun hayatta kalmayı sağlayacak önemli bilgilerin korunmasında çok önemli olduğunu dile getiriyor.

Bu sonuçlar, erkek balinalar, 50 yaşlarına kadar yaşarken dişi balinaların 40 yaşından sonra üreyememelerine rağmen neden yaklaşık 90 yıl yaşadıklarının da daha iyi anlaşılması için bir adım olarak görülüyor. Menopoz sonrası üreyememeye rağmen uzun yaşadığı bilinen diğer iki canlı türü ise insan ve kısa yüzgeçli pilot balinalardır.

Somon Avı

Croft ve meslektaşları, katil balina sürüsünün 750 saatlik kaydedilmiş vidyolarını izlediler. British Columbia ve Washington’un Pasifik açıklarında 1976’dan veri 100’ün üzerinde birey olarak tanınabilir katil balina filme alındı.

Araştırıcılar, menopoz sonrası dişilerin, sürüye menopoz öncesi dişilere ve yetişkin erkeklere göre %32 ila %57 arası daha fazla liderlik ettiğini gördüler.

Croft, “Göçmen alabalık ve ya somon avlayan biri, size zamanlamanın çok kritik olduğunu söyleyecektir, menopoz sonrası dişi katil balinalar büyük ihtimalle ne zaman ve nereye bakacaklarını biliyorlar, bu da olasılıkla birikmiş tecrübeleriyle ilgilidir.” demekte.

Aynı araştırıcıların daha önceki çalışmasında, erkek katil balinaların hayatta kalma konusunda annelerine bağımlı olduklarını gösterdi. Anneleri ölen erkeklerin bir yıl içerisinde, anneleri yaşayanlara göre 14 kat daha faza ölüm riskleri olduğu görülmüştür. Anneleri ölen kızların ise, ölmeyenlere göre ölüm riski 5,4 kat olarak görülmektedir.

Bilge Dişiler

Croft, bu durumun sürünün genç üyelerinin hayatta kalabilmesi için, anne katil balinaların hayatta kalmalarının, bilgeliklerinin ve neyin nasıl yapılacağını bilmelerinin hayati önem taşıdığını gösterdiğini düşünmektedir. Ayrıca erkeklerin, dişi yavrulara göre annelerini %29 oranda daha yakından takip etmelerinin nedenini de açıkladığını düşünmektedir.

Croft, üreyemedikleri halde hayatta kalıp ailelerinin hayatta kalmalarını sağlamalarının evrimsel olarak mantıklı olduğunu ve avcı-toplayıcı insan aile yapısına benzerliğini vurgulamaktadır.

Çoğu iyi bilinen hayvan türünce, erkekler hızlıca ailelerini terkeder ve bağımsız hareket ederler. Erkek ve dişi katil balinalar ise tam tersine hayatları boyunca aileleriyle kalır, sadece üremek için ara sıra sürü değiştirirler. Sonuç olarak, eğer bir dişi katil balina, sadece ilk üç dört on yılda üreyebilmesine rağmen onlarca yıl yaşarsa, sürü kendi torunlarıyla dolu olacaktır. Sürünün yaşayabilmesine yardımcı olmak, kendi genetik mirasını korumak anlamına gelecektir.

Bu bulgular, avcı-toplayıcı topluluklarda menopozu atlatmış yaşlı kadınların yemek bulma benzeri hayatta kalma ipuçlarını ve bilgeliklerini paylaşması anlamına gelen “büyükanne hipotezi”ni destekler nitelikte görülmektedir.

“Ana kuzuları”

University of College London’dan Ruth Mace, “Erkek katil balinalar, kendi güvenlikleri ve yiyecekleri konusunda “ana kuzusu” gibi görünmektedir.” demektedir. Açıklanmamış bir kaç konunun olduğunu vurgulayan Mace, “Erkekler neden balık avlamak veya diğer aile bireyleri için önemli olan konularda bilgi sahibi olamıyor? Erken öldükleri için mi öğrenmeleri engelleniyor, evrimsel olarak yaşamalarının bir avantaj sağlamaması nedeniyle mi erken ölüyorlar?” sorularını sormaktadır.

Ayrıca Mace, insan ve katil balinaların menopozlarının evrimsel temeline bakıldığında özdeş olmalarının olası olmadığını söylemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çeviri Kaynağı: New Scientist
  • Andy Coghlan. Post-Menopausal Orcas’ Wisdom Helps Family Survive. (2015, Mart 05). Alındığı Tarih: 18 Haziran 2018. Alındığı Yer: New Scientist

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/12/2019 14:37:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7130

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıtlar gerektirir.”
Marcello Truzzi
Geri Bildirim Gönder