Marie Antoinette Sendromu: Saç Rengi, Strese veya Travmaya Bağlı Olarak Bir Gecede Beyazlaşabilir mi?

Gece Modu

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

İddia

1793 yılında tahtından indirilen Marie Antoinette, giyotine gideceğini bildiği için müthiş düzeyde strese maruz kalmış ve saçları 1 gecede bembeyaz olmuştur.

2. İddia

Aşırı stres altında kalan veya travmatik olaylar yaşayan insanların saçları sadece bir gecede beyaz veya gri renge dönüşebilmektedir.

Gerçek mi?

Gerçek

İddianın Kökeni

Journal of the Royal Society of Medicine dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre bu iddianın kökeni Yahudiler'in kanun kitabı olan Talmud'a, yani 83 yılına dayanmaktadır. Ancak daha yakın tarihteki en meşhur vaka, Marie Antoinette'in giyotine gideceğini öğrenmesi sonrasında saçlarının beyazlamasıdır. Ne var ki o vakada gerçekten de beyazlamanın nedeninin stres ve travma olduğu kesin değildir; çünkü hapishane şartlarında kendisine saç boyası verilmemiş ve dolayısıyla saçları gerçek gri rengine dönmüş olabilir. Ancak yapılan güncel araştırmalar, sebebi tam olarak bilinmese de bazı insanlarda saçın çok hızlı (hatta 1-2 günde) beyazlaşabileceğini göstermektedir. Buna bağlı olarak, eskiden bir mit olarak görülen bu olay, giderek gerçekçilik kazanmaktadır.

Marie Antoinette ve Çocukları
Marie Antoinette ve Çocukları
Wikimedia

Bilgiler

Saçların renginin yaşlılığa bağlı olarak neden değiştiğini, beyaz saçların koparılması halinde saçların genelinin beyazlaşmasına yönelik iddiaya yönelik buradaki analizimizde incelemiştik. Mekanizmasını oradan okuyabilirsiniz. Ancak burada hatırlanması gereken en kritik nokta şudur: Saça rengini veren kimyasal melanin pigmentidir; dolayısıyla saç rengi değişimi de bu pigmentte meydana gelen bir değişmenin ürünü olmak zorundadır. Bu değişim, söz konusu pigmentin doğrudan doğruya yıkımı veya üretilememesi gibi "mutlak değişimler" olabileceği gibi, kafadaki pigmentli saç oranının değişmesi gibi "göreli değişimler" de olabilir.

Stres ve travmaya bağlı olarak saç beyazlaması olarak bilinen canities subra isimli olay, 1800'lü yıllardan itibaren çok kez raporlanmıştır. Fakat buna yönelik sistematik bir çalışmanın yapılmamış olması dolayısıyla tıp dünyasında büyük ihtimalle bir mit olarak algılanmıştır ve göz ardı edilmiştir.

Fakat 2013 yılında International Journal of Trichology dergisinde yayınlanan bir makalede araştırmacılar, son 200 küsür yılda akademik literatürde "ani saç beyazlaması veya grileşmesine" yönelik tüm raporları tespit etmeye yönelik bir çalışma yapmışlardır. İngilizce, Flemenkçe, Fransızca, Almanca, İtalyanca ve İspanyolca bütün akademik literatürü tarayan araştırmacılar, bu konuya yönelik 196 vaka raporu tespit etmişlerdir. Bunları "onaylı vakalar", "onaylanmamış vakalar" ve "anekdotal anlatımlar" olarak üçe ayırdılar. Onaylı vakalar, makale yazarlarının bizzat gözlemledikleri vakalardı. Onaylanmamış olanlar, söz konusu renk değişimi yaşandıktan sonra bireyleri gözlemlemeye başlayan vakalardı. Akendotal olanlar ise, makale yazarlarının saç değişimini veya bu değişimin yaşandığı bireyleri görmedikleri, sadece duydukları vakalardı. Ellerindeki 196 vakadan 44 tanesi onaylı idi.

Vakalarla ilgili temel istatistikler
Vakalarla ilgili temel istatistikler
International Journal of Trichology

Bu vakalarda yaşlılık, somatik hastalıklar, duygusal travma, stres ve psikiyatrik hastalıklardan söz edilmekteydi. Vakaların birçoğunda sadece tepe kıllarının (saçların) değil, aynı zamanda sakalların, kaşların ve diğer vücut kıllarının da beyazlaması bildirilmekteydi. Makale yazarlarının birçoğu, kişilerde saç dökülmesi olmadığını bildirmekteydi: 44 onaylı vakadan sadece 6 tanesinde, 82 onaylanmamış vakadan sadece 16 tanesinde saç dökülmesi görülmüştü. Dolayısıyla alopecia areata diffusa olarak bilinen nadir saç dökülmesi durumu bunları açıklamak konusunda yetersizdi.

Araştırmanın yazarları konuyla ilgili nihai kanılara varmak için yeterli bilgi bulunmadığını; fakat vaka sayısının dikkate değer miktarda fazla olduğunu, dolayısıyla konunun araştırmaya değer olduğunu söylemektedirler.

Saçlar Ne Hızla Renk Değiştiriyor?

Araştırmacıların bulgularına bakacak olursak, saç rengi değişimi farklı hızlarda yaşanabilmektedir:

  • 38 yaşındaki bir kadında saçlar 5 saat içinde beyazlaşmıştır.
  • Menenjal kanama geçiren bir adamın bıyıklarının ve sakallarının yarısı, 3 gün içinde tamamen beyazlaşmıştır.
  • 63 yaşındaki bir adamın saçları sadece 1 günde beyazlamıştır.
  • 12 yaşındaki bir çocuğun saçları sadece 1 günde beyazlamıştır.
  • Sol gözü çıkan 9 yaşındaki bir çocuğun saçları 3 günde beyazlamıştır.
  • 62 yaşındaki bir kadının saçları, ayağı kayıp düştükten sonra geçirdiği travma sonrasında 2 günde beyazlamıştır.
  • Bir diğer kadın hastada saçlar 6 ayda grileşmiştir.
  • Bir makalenin yazarı, 30. doğum gününden hemen önce eşinin ölmesi sonrası saçının 1 gecede beyazlaştığını yazmaktadır.
  • Bir diğer çalışmada, duygusal stres sonrası saçlar 5 günde siyahtan griye dönmüştür.

Bu Ani Beyazlaşma Nasıl Yaşanıyor?

Bunun nasıl yaşanıyor olduğuyla ilgili birkaç hipotez bulunmaktadır:

Saç Şaftında Hava/Baloncuk Hipotezi

Bunlardan birisi, saç kıllarının gövdelerinde (şaft kısmında) meydana gelen aşınma sonucu kıl içlerinin hava ile dolmasıdır. Bu hatalı üretilen saçlar, dışarıdan beyazmış gibi gözükmektedir; ancak aslında beyaz renkte değildirler. Sadece ışığın yansıma biçimi bu rengi vermekteir. Vakalardan 16 tanesinde bu durum gözlenmiştir; ancak hepsinde bulunmamaktadır.

Pigmentofaj

1902 yılında Proceedings of the Royal Society London'da yayınladığı makalesinde Metchnikoff, bu ani değişimin, saç medullasında üretilen pigmentofaj adını verdiği savunma sistemi hücrelerinin saçtaki pigmentleri parçalaması sonucu oluştuğunu düşünmüştür. Ne var ki yapılan araştırmalarda bu tarz savunma hücreleri tespit edilememiştir.

Geçici Saç Boyaları

Geçici saç boyalarının ani bir şekilde dökülmesi sonrasında saçın gerçek gri rengi ortaya çıkıyor olabilir. Özellikle de 1907 yılı öncesinde, henüz parafenildiyamin olarak bilinen kalıcı saç boyaları üretilmemişken; henna, kamomil, kurşun ve gümüş yaygın olarak saç boyası olarak kullanılıyordu ve bunların aniden dökülmesi sonucu ani beyazlama görülmüş olabilir. Ancak bu durum, modern birçok vakayı açıklamakta yetersiz kalmaktadır.

Alopecia areata

Özel bir saç dökülmesi türü olan alopecia areata diffusa, tek bir gecede meydana gelebilir ve otoimmün bir hastalıktır; yani savunma sisteminin kendi vücut hücrelerine saldırmasıyla oluşur. Bu hücrelerin pigmentlere saldırması sonucu, renkli saçlar hızla dökülebilir ve geriye, içinde pigment olmayan, beyaz renkte saçlar kalabilir; bu da saç renginin aniden değiştiği algısını yaratabilir.

Sonuç

Sonuç olarak, henüz bu ani beyazlamanın nasıl yaşandığı net olarak tespit edilememiştir; ancak akademik camiada genel görüş bunun giderek artan ihtimalle gerçek vakaların raporlanmasıyla oluştuğu yönündedir. Yani ortada henüz mekanizmaları tam olarak tespit edilememiş bir renk değişimi durumu var gibi gözükmektedir. Biz de bu nedenle iddiaları "gerçek" olarak kategorize etmekten yanayız; ne var ki ortada çözülmeyi bekleyen birçok soru işareti olduğu hatırlanmalıdır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 6
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Güldürdü 2
  • İnanılmaz 8
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/12/2019 06:48:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8066

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bazı problemler öyle karmaşıktır ki, bilge biri onlar hakkında kararsız kalma hakkını kullanmalıdır.”
Anonim
Geri Bildirim Gönder