Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur?

Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur? Pixabay
5 dakika
12,666
Tüm Reklamları Kapat

Çok çeşitli kuş türlerinin tüy rengine bakarak sundukları o renk cümbüşüne hem hayran oluruz hem de şu soruları ve daha nicesini kendimize sorarız: Papağanlar gibi bazı kuşların üzerinde neredeyse gök kuşağının her rengi bulunurken bazıları neden sadece belli renklerdedir? Saksağan gibi kimi kuşun kanat ucu niçin siyahtır? Bazı kuşların üst kısmı daha koyu renk iken gövdeleri neden daha açık renktedir?

O halde merakımızı gidermeye başlayalım.

İlk olarak, kuş tüylerinin renginin nasıl oluştuğuna bir bakalım. Tüylerin rengi iki şekilde oluşmaktadır: Bu yollardan birincisi pigmentler sayesinde elde edilen renklerdir. İkincisi ise tüyün yapısı sebebiyle ışığın kırınımından oluşan renklerdir. Hatta bazı durumlarda hem pigmentler hem de yapısal renkler, ikisi bir arada, kuşlara o albenili görünümlerini kazandırabilmektedir. Örneğin, tüy yapısından kaynaklı mavi ışığı yansıtan bir katman üzerinde bulunan sarı pigmentler bazı papağanlara yeşil rengini verir.

Tüm Reklamları Kapat

Şimdi dilerseniz renklendirmeyi sağlayan bu iki yoldan kısaca bahsedelim.

1- Pigmentasyon

Pigmentler hayvanlarda ve bitkilerde bulunan renk içeren maddelerdir. Kuşlarda pigmentler aracılığıyla renklendirme üç farklı grup sayesinde oluşmaktadır: 1- Karotenoidler 2- Melaninler 3- Porfirinler.

Karotenoidler, bitkiler tarafından üretilir ve kuşlar bu pigmenti ya bitkileri yiyerek ya da bitki yemiş bir canlıyı yiyerek elde eder. Kuzey Kardinal kuşuna (Cardinalis cardinalis) kırmızı rengini karotenoidler adı verilen bir grup pigment verir. Yine, saka kuşuna sarı rengini ve erkek Turuncu-boğazlı ötleğen kuşuna (Setophaga fusca) o parlak rengini veren bu pigment grubudur. Bazı kuşlarda görülen zeytin yeşili rengi karotenoidlerin melaninlerle etkileşime girmesiyle oluşur.

Kuzey Kardinal kuşunun kırmızı rengi karotenoidler sayesinde oluşur.
Kuzey Kardinal kuşunun kırmızı rengi karotenoidler sayesinde oluşur.
Pennington

Melanin grubu pigmentler kuşların hem derisinde hem de tüylerinde bulunmakta olup yoğunluğuna ve nerede bulunduğuna bağlı olarak siyah ve kızılımsı kahverengi tonlarından soluk sarı rengine kadar geniş bir yelpazede renk katkısı sunar. Melanin sadece renk vermekle kalmaz aynı zamanda tüyleri aşınmaya karşı da korur. Bu sebeple, melaninden yoksun tüylerin en güçsüz tüyler olduğunu söyleyebiliriz. Beyaz renkli kuşların kanatlarının üzerindeki ya da kanat uçlarındaki siyah tüyleri fark etmişsinizdir. Uçmaya yarayan tüyler yıpranmaya en meyilli tüyler olduğundan melanin pigmentinin sağladığı bu siyahlık onlara ekstra güç kazandırmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Üçüncü pigment grubu olan porfirinler değişen aminoasitler tarafından üretilir. Her bir porfirin pigmentinin kimyasal terkibi birbirinden farklılık gösterse de hepsinin ortak bir özelliği vardır: Morötesi ışığa maruz kaldıklarında parlak bir kırmızı renk yayarlar. Bunun yanı sıra pembe, kahverengi tonları, kırmızı tonları ve yeşil tonları da üretirler. Bazı baykuşlarda, güvercinlerde ve tavukgillerde bulunurlar.

Kırmızı ibikli Turaco kuşunun tüy rengi porfirinlerden ileri gelir.
Kırmızı ibikli Turaco kuşunun tüy rengi porfirinlerden ileri gelir.
Pixabay

2- Tüyün Yapısından İleri Gelen Renkler (Yapısal Renkler)

Yapısal renkler, tüy içerisinde bulunan proteinlere yansıyan ışığın kırılmasıyla meydana gelirler.

Yanardöner Tüyler

Pekçok sinekkuşu türünün boğaz kısmı yanardöner, parlak tüylere sahiptir. Bu tür renkler gelen ışığın büyük tüylerin kenarındaki küçük tüylerin (barbules) mikroskobik protein yapısı aracılığıyla ışığın kırılmasıyla meydana gelir ve tüylere olan bakış açımızı değiştirdikçe renkler de parlak, yanardöner bir hal alır. Taklacı Arap güvercinin boyun kısmındaki tüyler buna örnek olarak verilebilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Telek ekseninin (rachis) yan tarafında olan uzun kıllar (barb) ve onların yanında yer alan küçük tüyler (barbules)
Telek ekseninin (rachis) yan tarafında olan uzun kıllar (barb) ve onların yanında yer alan küçük tüyler (barbules)
Britannica


Taklacı Arap güvercinin boyun civarındaki tüyler, tüy yapısından kaynaklı olarak yanardöner bir özelliğe sahiptir.
Taklacı Arap güvercinin boyun civarındaki tüyler, tüy yapısından kaynaklı olarak yanardöner bir özelliğe sahiptir.
YouTube

Yanardöner Olmayan Tüyler

Mavi Dağ kuşu (Sialia currucoides, Twitter'ın logosu olan kuş) veya mavi alakarga (Cyanocitta cristata) gibi kuşların tüylerinin kılları (barbs) içinde kalan minik hava koridorları gelen ışığı dağıtabilir. Böyle olduğunda mavi dışında diğer renkler melanin katmanı tarafından soğurulurken mavi ışık her tarafa dağılır. İşte, kuşa farklı yönlerden baktığımızda onun bu yapısal mavi renginin değişmemesi bu sebepledir.

Mavi kuş tüyü, gelen ışığın tekrar yansımasıyla oluşur.
Mavi kuş tüyü, gelen ışığın tekrar yansımasıyla oluşur.
All About Birds (Cornell Lab)

Morötesi Tüyler

Birçok kuş türünün tüy yapısı ışığı morötesi tayfta da yansıtabilir. Bizler morötesi dalga boylarını çıplak gözle göremesek de çoğu kuş türü birbirlerini morötesi renklerde de görebilirler.

Tüy Rengi ve İşlevleri

Kuş cıvıltılarının bizlere hoşluk vermek için evrim geçirmemiş olması gibi kuş tüyü renkleri de gözümüze güzel gözükmesi için evrimleşmemiştir. Tavuskuşunun tüyleri gibi bizlere göz ziyafeti sunan tüy renkleri eş seçiminde büyük bir role sahiptir. Dahası, dikkat çekmeyen bazı diğer kuş tüyü renkleri de sıklıkla kuşu (örneğin, dişi Kral kuşu, Somateria spectabilis) avcılarından korumaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Dişi Kral kuşu, yuva rengiyle aynı renge sahip tüy renkleriyle kamufle haldedir. Böylelikle etraftaki olası avcılardan korunmaktadır.
Dişi Kral kuşu, yuva rengiyle aynı renge sahip tüy renkleriyle kamufle haldedir. Böylelikle etraftaki olası avcılardan korunmaktadır.
Birdsna.org

Göze çarpmayan bir diğer savunma stratejisi ise kuşlar ve balıklar gibi pek çok hayvanda görülen karşıt renk perdesi (countershading) özelliğidir. Yani kuşlar için konuşacak olursak, kuşun sırt kısmı boyunca yer alan koyu renk tonunun gövde bölgesine doğru açılarak kısmen beyaz hale gelmesine denir. Normalde ışık, bir küre gibi üç boyutlu bir yüzeyin üzerine düşecek olursa, kürenin üst kısmı daha açık, alt taraflara indikçe daha koyu görünecektir. Işık ve gölgenin oluşturduğu bu görünüm, nesnenin daha somut ve keskin hatlarıyla görünmesini sağlayarak fark edilmesini daha olası hale getirir. Ancak karşıt renk perdesi özelliği sayesinde kuş, yukarıdan -yani güneş ışığının en parlak olduğu üst kısımlardan- aldığı ışığı sırtındaki koyu renk aracılığıyla soğuracak; ışığın en az olduğu açık renkli alt bölgesinden yansıtacaktır. Bu durum, gölgeyi keskin hatlarıyla tanımlamayı güçleştirerek yukarıdan bakıldığında kuş tüylerini ortamdaki zemin rengi ile daha uyumlu hale getirdiği için kuşa bir nevi kamuflaj avantajı sunar.

Karşıt renk perdesi (countershading), üst kısımlardaki koyu renk tonunun alt kısımlara indikçe açılmasına denir. Bu özelliğe sahip canlılar, bulundukları ortamın rengiyle uyumlu hale gelerek avcılarından/yırtıcılardan korunabilirler.
Karşıt renk perdesi (countershading), üst kısımlardaki koyu renk tonunun alt kısımlara indikçe açılmasına denir. Bu özelliğe sahip canlılar, bulundukları ortamın rengiyle uyumlu hale gelerek avcılarından/yırtıcılardan korunabilirler.
Pixabay

Kuşların harikulade canlılar olduklarını zaten biliyorduk... Renkleri de eşit derecede nefes kesici ve ilginç, öyle değil mi?

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
27
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 8
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Tebrikler! 5
  • İnanılmaz 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Bird Academy (Cornell Lab) | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/07/2024 23:03:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7398

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kuyruksuz Maymun
Deniz
Dna
Hastalık Kontrolü
Sağlık Bakanlığı
Hastalık Yayılımı
Hindistan
Sperm
Gıda
Gebelik
Einstein
Damar
Organizma
Erkek
Beslenme Davranışı
Eşey
Kimyasal Element
Karar
Bilgi
Öğrenme Alanı
Hızlı
Filogenetik
Grup
İmmünoloji
Sars Mers
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Ş. Özdil. Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur?. (19 Eylül 2018). Alındığı Tarih: 20 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7398
Özdil, A. Ş. (2018, September 19). Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur?. Evrim Ağacı. Retrieved July 20, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7398
A. Ş. Özdil. “Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 19 Sep. 2018, https://evrimagaci.org/s/7398.
Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Kuş Tüylerinin Rengi Nasıl Oluşur?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, September 19, 2018. https://evrimagaci.org/s/7398.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close