Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Gerçeklik Analizi Araştırmaları'nın bir parçasıdır. Bu sistem çerçevesinde analiz edilen iddialar, "Gerçek", "Karışık", "Sahte" şeklinde üç sınıfa ayrılmaktadır. Aynı analiz sistemi çerçevesinde, ünlü insanlara atfedilen sözler de incelenmektedir. Bu sözler, "Gerçek", "Hatalı Atıf", "İspatsız" ve "Sahte" şeklinde dört sınıfa ayrılmaktadır.

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

İddia

Çin'de bulunan ve kuş gibi tüylü bir dinozor türüne ait fosiller, 'Kuş Evrimi Teorisi'ni zora soktu. Fosil Bilimcisi Doç. Gareth Dyke'a göre uçmanın kökenine dair teorinin baştan yazılması gerekebilir.

Gerçek mi?

Sahte

Gerçek Ne?

Keşfedilen fosil, kuşların evrimini herhangi bir şekilde "zora sokmamaktadır". Önemli evrimsel yol ayrımlarında keşfedilen her fosil gibi, bu yeni keşif de bilgilerimizi gözden geçirip, daha bütüncül bir evrimsel süreç portresi çizebilmemizi sağlamaktadır.

İddianın Kökeni

Yeni bir fosilin keşif haberi Vatan Gazetesi, Radikal Hayat ve dönemin NTV Bilim gibi haber siteleri tarafından çarpıtılarak yansıtılmıştır. Bu yalan/çarpıtılmış haber, kısa sürede popüler bilim dahilinde ünlenmiş sözde "Kuş Evrimi Teorisi" diye bir teoriyi çürüten bir fosil hakkındadır.

Bilgiler

Daha işe başlamadan, bu saçmalık kolayca fark edilebilir, zira Evrim Teorisi içerisinde "Kuş Evrimi Teorisi" gibi ayrı bir teori bulunmamaktadır. Kuşların evrimine dair çok sayıda yaklaşım elbette vardır; ancak bunlara "Kuş Evrimi Teorisi" demeyiz. Zira bu teorinin özel alt birimleri bulunmamaktadır, evrim teorisinin kendisine ait unsurlarını kullanarak, diğer tüm türlerin evrimi açıklanabildiği gibi, kuşlar sınıfının evrimi de açıklanabilmektedir. Gazete yazarlarının burada imâ etmeye çalıştığı, "kuşların evrimleştiği iddiasının" zora girdiğidir. Ne var ki, bu da tamamen asılsızdır.

Haberin 2 büyük hatası bu sonucu doğurmaktadır. İlki, popülerlik ve prim uğruna, başkalarından duyulan söz ve haberlerin abartılarak çarpıtılmasıdır. Bulunan kuş olan Eosinopteryx brevipenna türünün haberi ilk olarak Nature dergisinin bir eki olan Nature Communications tarafından duyurulmuştur. Bu haberin içeriğinde kuşların nasıl evrimleştiğiyle ilgili açıklamaları "zora sokan" hiçbir argüman ileri sürülmemektedir. Sadece özet kısmında şu sözlere yer verilmektedir:

Eosinopteryx, Jurasik Dönem'de yaşadıyan küçük vücutlu dinozorların bilinen çeşitliliğini arttırmıştır ve hem benzer vücut planlarına sahip canlıların farklı nişlere sahip olabileceğini göstermiş, hem de uçuşun kökenleriyle ilgili daha karmaşık bir resim çizmiştir.

Görüldüğü üzere burada "zora sokma" ile ilgili herhangi bir unsur bulunmamaktadır. Gazeteler ise, haberin orjinalini değil, 3News isimli kanala röportaj veren, makalenin de yazarları içerisinde yer alan Southampton Üniversitesinden Dr. Gareth Dyke'ın şu sözlerini baz alarak abartı bir haber yapmıştır:

Keşfimiz ünlü fosil Archaeopteryx'in, ya da bazen isimlendirildiği gibi 'ilk kuş'un, modern kuşların evriminde ilkin rol oynadığına dair teoriye şüphe düşürmektedir.

Sonrasında ise Dr. Dyke şunları söylemiştir:

Bulgularımız göstermektedir ki uçuşun kökeni önceden düşünüldüğünden çok daha karmaşıktır.

Burada, evrim kuramını ya da sözde "kuş evrimi teorisi"ni zora sokan bir durum bulunmamaktadır. Bahsedilen tek şey, 150 milyon yıl önce yaşamış ve "ilk kuş" türü olarak kabul edilen Archaeopteryx'e, kuşların evrimine bilgi sağlayacak bir "kuzen tür" geldiği ve eski kabulün daha doğrusuna ulaşıldığıdır.

Bu haber kaynaklarının ikinci hatası ise, gerçeği anlamadan haber yapma merakıdır. Yani kaynağı doğru düzgün okumadan, başka haber kaynaklarının okumasından yola çıkarak habercilik yapma merakıdır. Bu, Türkiye halkının haberlere 2. elden değil, 3. ve hatta 4. elden ulaşmasına neden olmaktadır. Basit bir "kulaktan kulağa oyunu" akla gelmektedir.

Habere göre bulunan fosilin "kuş evrimi teorisi"ni zora sokmasının nedeni, bulunan fosilin kuşların atası konumunda olan Theropoda ("canavar ayak") kladının yaşadığı ilk zamanlardan daha öncesine gidiyor olmasıdır. Habere göre Theropoda, 120 milyon yıl önce yaşamıştır. Dolayısıyla fosili 160 milyon yıl öncesine dayanan Eosinopteryx cisninin varlığı, kuşların Theropoda'dan evrimine dair açıklamaları çürütmektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ancak elbette, bu iddia tamamen yanlıştır. Zira Theropoda kladının kökeni, günümüzden 231.4 milyon yıl öncesine, yani Geç Jurasik Dönem'e (Jura Dönemi'ne) kadar gitmektedir. Dolayısıyla bulunan fosilin, kuşların Theropoda'dan evrimiyle ilgili hiçbir sorun taşımadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Evrim Zincirsel Değildir!

Evrim, hiçbir zaman düz bir zincir olmamıştır. Dolayısıyla Archaeopteryx'ten farklı, onunla aynı dönemde ve hatta daha önceden yaşamış bir kuş-benzeri Theropod'un varlığı, kuşların evrimiyle ilgili hiçbir teoriyi "zora sokmaz". Evrim, bir "evrim ağacı" şeklinde, dallanarak ve birbirine paralel kollardan ilerleyen bir süreçtir.

Dolayısıyla günümüzdeki herhangi bir canlı grubu (taksonu), tarihteki tek bir türden evrimleşmiş olmak veya sadece onunla temsil edilmek zorunda değildir. Haber kaynaklarının hatası buradadır ve duygusal yorumlar katarak konunun bilimsel yönü baltalanmaktadır.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 09:18:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/940

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Savunma
Zihin
Lipit
Türleşme
Dağılım
Endokrin Sistemi
İhtiyoloji
Psikiyatri
Hafıza
Covıd-19
Köpekler
Mitler
Diş
Kalıtım
Yaşam
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Kadın
Abd
Tehlike
Gelişim
Bitki
Nöron
Ornitoloji
Bilim İnsanı
Fare
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Beş duyuyla donanmış olan insanlık, kendisi etrafındaki evreni keşfetme yolculuğuna çıkmıştır. Bu yolculuğun adı, bilimdir.”
Edwin Hubble
Geri Bildirim Gönder