Ksilem ve Floem: Bitkilerde Besinlerin, Suyun ve Minerallerin Taşınması
/old/profile_images/d6558443daf541ec1a2189ac7e88f1e8.jpg){kind=small}
/old/profile_images/df6a49f318627461a3e9b697f2a2984e.jpg){kind=small}
Bu Makalede Neler Öğreneceksin?
Bu bölümü yapay zekâ hazırlar.- Ksilem, ölü hücrelerden oluşan ve lignin içeren borularla su ve mineralleri kökten yapraklara tek yönlü taşırken, floem canlı hücrelerden oluşur ve amino asit ile sakkarozu çift yönlü taşır.
- Bitkilerde ksilem ve floem, elyaf demetleri içinde bulunur ve bitkinin farklı kısımlarında konumları değişerek bitkiye dayanıklılık ve besin taşınımı sağlar.
- Floem, fotosentez sonucu oluşan glikozu ve amino asitleri bitkinin ihtiyaç duyulan tüm bölgelerine taşırken, ksilem suyun taşınmasında görev alır ve bitkinin su dengesini korur.
Ksilem ve Floem: Bitkilerde Besinlerin, Suyun ve Minerallerin Taşınması
İlk bakışta sadece suyun, minerallerin, glikozun ve amino asitlerin hareketi diyebiliriz. Ama bu bilimdir ve bu süreci betimlemek için özel terimlere ihtiyaç duyarız. Üç parçadan oluşan bu videoda bitkilerde besinlerin, suyun ve minerallerin taşındığı “taşıma sistemi”ne bakacağız.
Çarpan bir kalbimiz vardır ve kanımız dolaşım halindedir, peki bitkiler ne yapar? Bir bitkiyi kestiğinizde kanamaz. Peki bunun yerine ne olur? Bitkilerin kendi sistemleri vardır. Bitkilerin ksilem yapısı (odun borusu) vardır. Bu yapı suyu ve çözeltileri köklerden yapraklara taşırken floem yapısı da (soymuk borusu) aminoasitlerin ve yaprakta fotosentez sonucu oluşan glikozun bitkinin diğer kısımlarına taşınmasında görev alır.
Burada ksilem ve floemin yatay kesitlerini görüyorsunuz. Gövde ve kökteki yapılanışın farklı oluşuna dikkat edin.
Ksilem ve floem elyaf demetleri (vascular bundles) denilen gruplarda bulunur. Bu demetlerin konumu bitkinin kısımlarına göre değişir. Hem ksilem hem de floem bitkinin uzunluğu boyunca tüp biçimi oluşturacak şekilde hücre dizilerinden oluşmuştur.
Ksilem damarları, su geçirmez uzun ve ölü hücrelerden oluşur; duvarları ise lignin (odunözü) içerir. Bundan dolayı ksilem damarları sağlamdır. İşte bu yüzden kökteki elyaf demetleri merkezde yer alır. Bitkinin yerden kolayca sökülmesini engeller. Ayrıca merkezde daha sıkı korunur. Buna karşın, gövdenin ezilmeye ve bükülmeye karşı korunması gerekir. Bu yüzden gövde kısmında, elyaf demetleri kenara yakın durarak gövdeye dayanıklılık ve destek verir.
Floem boruları canlı hücrelerden oluşur. Sakkarozu ve amino asitleri, ihtiyaç duyuldukları yere göre, yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya taşırlar. Oysa ksilemde hareket tek yönlüdür: kökten yapraklara doğru.
Yani artık suyun ve minerallerin ksilemle kökten yukarı doğru, amino asidin ve sakkarozun da floemle çift yönlü taşındığını biliyoruz. Ama nasıl? Bu videonun ikinci kısmında ksilem ve terleme konularına bakacağız.
Destek Olun
Bu video, FuseSchool -Global Education tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın.
FuseSchool - Global Education kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz:
Bu makale üzerine konuşmaya devam et
Topluluk sohbetine katıl, yorum bırak veya ayrıntılı bir soru sor.
- Umut Verici!17
- Tebrikler!9
- Bilim Budur!2
- Mmm... Çok sapyoseksüel!1
- Merak Uyandırıcı!1
- Korkutucu!1
- Muhteşem!0
- Güldürdü0
- İnanılmaz0
- Üzücü!0
- Grrr... *@$#0
- İğrenç!0
- Çeviri Kaynağı: FuseSchool - Global Education | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misin?
Şu iki siteden biriyle hemen destek olabilirsin:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracıyla 03.11.2026 00:10:12 tarihinde oluşturuldu. Evrim Ağacı'ndaki içerikleri birden fazla editör sürekli gözden geçiriyor, güncelliyor ve geliştiriyor. Bu çıktıdan sonraki güncellemeleri görmek ve içeriğin en güncel hâlini okumak için şu adrese git: evrimagaci.org/s/7735
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı sürece izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş hâlleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz.