Kozmolojik İlke Nedir? Homojenlik ve İzotropi Ne Anlama Gelir?

Evrenin herhangi bir noktasıyla ilgili bir araştırma yapmamız gerektiğinde, herhangi bir fizik olayında yaptığımız gibi belirli kabullerimizin (varsayımlarımızın) olması gerekir. Kozmolojik ilke de modern kozmolojinin temellerini oluşturan bir ilkedir ve evrenin, homojen ve izotropik olduğunu söyler.

"İzotropi" kelimesi Latince "isos" (Tr: "eşit, aynı") ve "tropos" (Tr: "yön") kelimelerinden türemiştir. Evrenin izotropik olması, baktığımız her doğrultuda evrenin aynı olduğu anlamına gelir. Evrenin farklı göründüğü özel bir doğrultu yoktur. Hangi doğrultuda bakarsak bakalım, aynı türden yapılara ve benzer sayıda gökadaya rastlarız. Aynı zamanda genişlemeyi ifade eden Hubble sabiti de her doğrultuda aynıdır. Yani evrenin herhangi bir yönüne baktığımızda, aynı oranda genişleme görürüz.

"Homojen" kelimesi ise Latince "homós" (Tr: "aynı") ve "génos" (Tr: "tür") kelimelerinden türemiştir. Evrenin homojen olması, evrenin her yerde aynı olduğu anlamına gelir. Bu ilkeye göre evrenin hangi noktasında bulunursanız bulunun, göreceğiniz şey aynıdır. Burada gördüklerimiz ile, gözlemediğimiz bir kaynaktayken gözlemleyeceklerimiz tamamen aynıdır.

Kozmolojik İlke Üzerine Yorumlar

Akla gelmesi gereken ilk soru, kozmolojik ilkenin ne kadarlık bir ölçekte sağlandığıdır. Çünkü etrafınıza baktığınızda, odanın ne izotropik ne de homojen olduğunu görürsünüz. Üstelik bunun odanızın dağınıklığıyla pek bir alakası da yoktur! Güneş Sistemi boyutunda bakacak olsak bile, bir yerde bir gezegene rastlarken öbür yönde devasa bir boşluk, başka bir yerde de Güneş'i görürüz. Bunların da dışına çıkıp gökada ölçeğinde baksak dahi, Samanyolu'nun etrafının boş olduğunu görürüz. Bunlar kulağa pek homojen ve izotropik gelmemektedir.

Bu yüzden, devasa bir evrende küçük ölçeklerle ilgilenmeyiz. Eğer pürüzsüz bir kumaşı alıp, mikroskop altında inceleyecek olursak bazı yerlerin daha sık, bazı yerlerin ise daha gevşek olduğunu, hatta belki de boşluklar barındırdığını görürüz. Fakat kumaşa büyük ölçekte baktığınızda pürüzsüzdür.

Evreni de aynı şekilde inceleriz. Evren, büyük ölçeklerde baktığımızda homojen ve izotropiktir. Buradaki büyük ölçek, 100 Mpc'den (326 milyon ışık yılından) daha büyük ölçekleri kapsamaktadır. Bu ölçek boyutunda baktığınızda, evren gerçekten de pürüzsüz görünmektedir!