Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kontrol Edilebilir Rüyaların (Lucid Dreaming) Gizemleri...

Kontrol Edilebilir Rüyaların (Lucid Dreaming) Gizemleri...
Reklamı Kapat

Bu yazı, The Guardian isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bilincimizin en gizemli ve merak uyandırıcı durumlarından biri rüyalardır. Uykunun derin sularına daldığımızda bilincimizi bir süreliğine kaybeder ve esrarengiz özel gerçeklerimize doğru yol alırız. Bu içsel deneyimlerdeki boşlukları psikologların bilimsel olarak inceleyebilmesi güç ve sonuç olarak araştırmacılar çoğunlukla kişinin uykudaykenki beyin faaliyetlerini ölçme yoluna gidiyorlar. Ancak yakın zamanda gözler rüyalar âlemi ile gerçek zamanlı iletişimi mümkün kılan bir teknolojiye çevrildi.

Bu bilinç âlemleri arasındaki tavşan deliği, insanların rüyada olduğunun farkında olduğu ve kendi oluşturdukları dünyalarında neler olacağını etkileyebildikleri “bilinçli rüyalara” çıkıyor. Çalışmalar, insanların büyük kısmının hayatlarının bir döneminde bilinçli rüya gördüklerini, ancak bu deneyimin çok yaygın olmadığını gösteriyor. Sonuç olarak, her ne kadar yeni bir bilimsel inceleme, herhangi belli bir stratejinin etkisinin en fazla orta derecede olacağı sonucuna varmış olsa da, alıştırma teknikleri bilinçli rüya görme olasılığınızı artırdıklarını iddia ediyor. Bazı insanlar, hata payı olmadan bilinçli rüya başlatabiliyor ve rüyalar üzerinde deneyler yapabilmemizi sağlayanlar da bu insanlar oluyor. 

Bir deneyim ya da davranış üzerinde çalışırken bilişsel bilimciler, genellikle insanların yaşamış oldukları deneyimi anlattıkları sübjektif raporları, belirli bir durumun insanların muhakemeleri, davranışları ya da hafızalarında nasıl bir etkisinin olduğunu görmek için davranışsal deneylerle birleştirirler. Ancak rüya gören insanlar söz konusu olduğunda ikisi de zordur, çünkü uyanana kadar insanlar rüyaları hakkında pek bir şey anlatamazlar ve dünyadan uyku kaynaklı bir felç battaniyesi ile ayrılmışken deneye aktif katılım biraz zordur. 

Bu felç, beyinden omurilik sinirleri ve kaslara giden hareket başlatıcı uyarıları engelleyen beyin kökü nöronları sebebiyle olur. Bu “sistem kapanması” REM (Rapid Eye Movement - Hızlı Göz Hareketleri) uykusu başladığında olur ve en hareketli eylemlerin sonucunun bile hafif bir kıpırtıdan daha fazla olmayacağı anlamına gelir. Felce uğramayan birkaç eylemden biri, göz hareketleridir. REM uykusu adını buradan alır ve bu özgür eylem penceresi kontrollü rüya gören kişiye dışarıdaki dünyayla bir tür mesajlaşma yolu sağlar.

İlk olarak uyku araştırmacısı Stephen LaBerge tarafından doğrulanan bir yöntem kullanarak, uyuyan kişinin önceden kararlaştırılmış göz hareketleri ile araştırmacılara bilinçli rüya görmeye başladığının uyarısını verebilir. Kişi, gözlerini rüyada önceden kararlaştırıldığı gibi hareket ettirir ve özgün göz hareketleri oluşur, bu hareketler göz çukurunun kenarına yerleştirilmiş elektrotlar tarafından kaydedilip doğrulanır. 

Bu basit ama ustaca teknik, rüya âleminin özellikleri ve beyin fonksiyonlarına nasıl yansıdıkları ile ilgili bir dizi deney yapabilmeyi sağladı. Bu sinirbilim çalışmaları, bilinçli rüyaların kapsamıyla ilgili ana itirazların üstesinden gelmek için çok önemliydi: Bilinçli rüya gören kişilerin uyanık ama sadece rahatlamış oldukları, hatta hileli bir şekilde aslında rüya görmüyorken gördüklerini iddia ediyor oldukları. Sinirbilimci Ursula Voss ve Martin Dresler tarafından yürütülen çalışmalar, bilinçli rüya görürken beyin faaliyetlerinin REM uykusunun çekirdek özelliklerini taşıdığını ama bilinçli olmayan rüya görülen zamandan da uyanık olunan zamandan da farklı olduklarını gösterdi, bu demek oluyor ki bu durum sadece katılımcıların ya da araştırmacıların düştüğü bir hüsnükuruntu (isteğe dayalı düşünme) mantık hatası değil. 

Rüya deneylerini içeren çalışmaların en ilginçlerinden birinde, katılımcılardan bilinçli rüya görürken davranış zincirinin başladığını ve bittiğini belirtecek göz hareketlerinin yanı sıra önceden belirlenmiş bazı hareketleri yapmaları isteniyor. Sinirbilimci Daniel Erlacher ve Bern Üniversitesi’nden çalışma arkadaşları aynı görevlerin bilinçli rüya esnasında ve gerçek hayatta aldığı zamanı karşılaştırdı. Bu hareketler sayı saymak, belli bir sayıda adım atmak, basit jimnastik benzeri hareketler yapmayı içeriyordu. Araştırmacılar, sayma işleminin akli kısmının gönüllüler uyanık olsun ya da rüyada olsun, aynı sürede gerçekleştiğini ama fiziksel hareketlerin rüyalarda gerçekte olduğundan daha uzun sürdüğünü buldu. Araştırma ekibi bunun sebebinin beynin kendini en etkin şekilde koordine edebilmesi için vücuttan duyusal geri bildirim alamıyor olmasına bağlı olabileceğini düşünüyor.

Sanal gerçekliğin bu emsalsiz şeklini keşfetmeye meraklı amatör bir topluluk da var. Varoluşun başka düzlemlerine ulaşmak için bilinçli rüyaları kullanmak isteyen (onlara bu konuda bol şans) yeniçağ hareketinin sınırlarındaki hareketlerden, bilinçli rüyaları tetikleyen güvenilir yöntemler bulmaya çalışan bilimsel araştırmalar yapan teknoloji odaklı rüya korsanları topluluklarına kadar uzanıyor. 

Yapılmış çalışmalar arasındaki bağ rasgele olabilir ve yöntemler de doğrulanmış olanlarla hiç test edilmemiş olanlar arasında değişiyor. Bazı çevrimiçi tartışma forumlarında Alzheimer hastaları için geliştirilen ve gerçekçi rüyalar görmek gibi yan etkileri olduğuna dair bir nevi rivayet, bir hasta başvurusuyla kayda alınmış olan tedavileri bu iş için kullanan insanlarla ilgili bilgiler var.

Bazı araştırmacılar bilinçli rüyaların, bilinç bilimi için fayda sağlayabileceğinin altını çiziyor ama bu üzerinde çalışması çok zor bir alan. Bilincin eğilimleri uyku akıntıları içinde tahmin edilemez şekilde değişir ve rüya bilimi halâ keşif çağının oldukça içindedir. Ayrıca bazılarının üzerinde inceleme yapılması için donanımsız hissetmesi de kavramsal bir sorun. Nihayetinde, o bizler için yeni bir dünya yaratırken ve bu yeni dünyayı deneyimlememizi sağlarken, nasıl olur da bilincimizi anlayabiliriz?

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Guardian | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 03:28:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2308

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Kategoriler ve Etiketler
Tümünü Göster
Güncel
Karma
Agora
Ana Bulaşma Mekanizması
Haber
Wuhan Koronavirüsü
Hastalıkların Tedavisi
Çağ
Kromozom
Memeli
Uçuş
Sahtebilim
Kanser Tedavisi
Madde
Astrobiyoloji
Makale
Bakteriler
Sağlık Bilimleri
Yaşlılık
Sinek
Üreme
Wuhan
Eğitim
Konuşma
Böcek Bilimi
Moleküler Biyoloji
Covid-19
Hastalık Kontrolü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir şişe şarap içinde, Dünya'daki tüm kitaplardakinden daha fazla felsefe bulunur.”
Louis Pasteur
Geri Bildirim Gönder