Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama

Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama
7 dakika
5,013
  • Toplum Psikolojisi
  • Evrimsel Psikoloji

Sosyal gruplar arasındaki çatışma, yaşadığımız dünyada en noktaya varabilecek şiddeti ortaya çıkarabilir. Bu tip çatışmalarda bireyler ve gruplar karşıt grubun üyelerine karşı zarar veren eylemlerde bulunabilirler. Bu eylemler, normalde yasa dışı sayılabilecekken, bu çatışma ortamında meşru görülebilir. Örneğin, bir kişiyi öldürmek çok ciddi bir ahlak ihlali ve yasa dışı bir eylemken, savaş durumlarda düşman birliklerinden birini öldürmek meşru görülür.

Grubun eylemleri, o gruba dahil olan bireylerin bağlı olduğu ahlaki ilkeleri ihlal ettiğinde, grup üyeleri kolektif suçluluk ve kolektif utanç gibi grup-temelli ahlak duyguları yaşar. Utanç ve suçluluk, birinin kendisinin veya üyesi olduğu grubun norm ihlali yaptığını fark etmesinin ardından ortaya çıkan benlik bilinci temelli duygulardır. Suçluluk ve utanç birbiriyle yüksek oranda ilişkili duygulardır ancak farklı dinamikleri vardır. Suçluluk, belirli bir davranışın sorumluluğunu kabullenme ile ilişkilidir. Buna karşılık utanç, eylemi gerçekleştiren için meydana gelebilecek sonuçlarına odaklanır. Kolektif utanç duygusunda ise odak noktası birey değil, grubun itibarıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Grup-temelli ahlak duyguları ortaya çıktığında, çeşitli telafi edici davranışlarda bulunmayı kolaylaştırır. Telafi edici davranışlar da hissedilen grup-temelli ahlaki duyguları azaltır. Ancak, araştırmalar bireylerin telafi edici davranışlarda bulunmadan da grup-temelli ahlaki duygulardan kaçınmalarını sağlayan başka pek çok yol olduğunu göstermiştir. Örneğin, kendi gruplarının zarar verici eylemlerini meşru gören pek çok tutum geliştirebilirler, ortaya çıkan sonuçlarda kendi gruplarının sorumluluğunu inkar edebilirler ya da kendi gruplarının eylemlerini değerlendirirken normalde savundukları etik ilkeleri değiştirebilirler. Tüm bunların hepsi ahlaki kopuş (moral disengagement) mekanizmaları olarak sınıflandırılır ve ortak özellikleri grup üyelerinin dış grup üyelerine karşı yürüttükleri zarar verici eylemlerine devam etmelerine izin vermesi ya da geçmiş eylemlerin olumsuz sonuçlarıyla herhangi bir olumsuz duygu hissetmeden yaşamalarına olanak sağlamasıdır.

Ahlaki kopuş mekanizmalarının, grup temelli ahlaki duygulardan kaçınmaya yarayan bir çeşit duygu düzenleme olduğu iddia edilebilir. Özellikle bilişsel değişim yaratarak duygu düzenlemede bireyler içinde bulundukları durumun anlamını yeniden değerlendirerek bu durumun yarattığı duygunun şiddetini değiştirirler. Bireyler grup-temelli duygularını azaltmak için de grubun zarar verici davranışlarını tekrar değerlendirerek olumsuz duygularını düzenleyebilirler (azaltabilirler). 

Tüm Reklamları Kapat

Bu çalışmada, kolektif suçluluk duygusunun düzenlenmesinin güdülenmiş akıl yürütmenin (motivated reasoning) özel bir çeşidi olup olmadığı, üç farklı kültürel bağlamda (ABD, İsrail ve İtalya) araştırılmıştır. Ayrıca, kolektif suçluluğa etki edebilecek grup aidiyeti, sosyal kimlik, politik ideoloji ve bilişsel kapasite gibi faktörler test edilmiştir.

İlk çalışmaya Maryland Üniversitesi'nden 139 lisans öğrencisi katılmıştır. Araştırmanın başında katılımcıların kendilerini ne kadar Amerikalı olarak tanımladıkları , "Amerikalı olduğum için iyi hissediyorum" gibi ifadeler üzerinden ölçülmüştür. Daha sonra katılımcılar rastgele iki gruba ayrılmıştır. İlk gruptaki katılımcılardan bir gazete haberi okurlarken 9 basamaklı bir sayıyı akıllarında tutmaları istenirken (zihinsel meşguliyet koşulu), diğer gruba ise sadece gazete haberi okutturulmuştur.

Okutturulan gazete haberi Guantanamo Körfezi tesislerinde tutuklu terör zanlılarına, Birleşik Devletler askerlerince uygulanan işkenceye varan sorgulama yöntemleri ile bilgi içermektedir. Bu sorgulama yöntemleri arasında uyumalarına izin vermeme, düşük sıcaklıklarda tutma ve yüksek gürültüye maruz bırakma gibi yöntemler yer almaktadır. Bu haber katılımcılara CNN'in internet sitesinde yer alan gerçek bir haber olarak sunulmuş, ancak deney için tasarlanmış bir yazıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Haberin okutturulmasından sonra katılımcılarda oluşan kolektif suçluluk duygusu "Guantanamo Körfezi'ndeki tutuklulara yapılan kötü muameleden dolayı kendimi suçlu hissediyorum" tarzı ifadelere ne derece katıldıkları sorularak ölçülmüştür. 

Beklenildiği üzere sosyal kimliğin kolektif suçluluk üzerindeki etkisi anlamlıdır. Buna göre kendilerini daha fazla Amerikalı hissedenler okudukları haber karşısında daha az kolektif suçluluk hissetmişlerdir. Bununla birlikte, bilişsel meşguliyet verilen (9 basamaklı rakamı akıllarında tutmaları söylenen) grupta sosyal kimlikleri yüksek ve düşük olanlar arasında anlamlı bir fark çıkmamıştır.

İkinci çalışma yine Amerikalı üniversite öğrencileri ile yapılmış, araştırmaya 150 kişi katılmıştır. Bu çalışmada katılımcıların grup aidiyetleri yerine politik yönelimleri ölçülmüştür. Benzer şekilde, kendilerini muhafazakar olarak tanımlayanlar, kendilerini liberal olarak tanımlayanlara göre daha az kolektif suçluluk hissetmişlerdir. Ancak, yine bilişsel meşguliyet verilen katılımcılarda muhafazakar ve liberal grup arasında anlamlı bir fark çıkmamıştır.

Ahlak Temelleri Kuramından (Moral Foundation Theory) hareketle, muhafazakarların diğer grubun üyelerine zarar vermeme ile kendi gruplarına bağlılığı aynı derecede ahlaki bulmaları, buna karşılık liberallerin başkasına zarar vermemeyi grup bağlılığının üzerinde tuttukları söylenebilir. Bu çalışmada da muhafazakarlar "Eğer Amerika'nın korunmasına yardımı olacaksa, sert sorgulama teknikleri kabul edilebilir" ve "Hükümet Amerikalıları korumalıdır, tutukluların zarar görme pahasına olsa bile" maddelerini daha çok onaylamışlar, "Hiç bir koşulda tutuklulara yapılan sert sorulama yöntemleri kabul edilmez" maddesine daha az katılmışlardır.

Üçüncü çalışmada, aynı hipotezler İsrail - Filistin çatışması bağlamında test edilmiştir. Çalışmaya İsrailli Yahudi 143 üniversite öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin İsrailli sosyal kimlikleri ölçülmüş (Örnek madde: "İsrailli olmak kimliğimin önemli bir parçasıdır"); daha sonra öğrenciler seçkisiz olarak düşük (3 basamaklı) ve yüksek (9 basamaklı) zihinsel meşguliyet gerektiren gruplara atanmışlardır.

Tüm Reklamları Kapat

Katılımcılara daha sonra İsrail'in en popüler televizyonu olan Channel 2 programlarından haber kesitleri izletilmiştir. Bu videolarda İsrail askerlerinin kendileri için tehdit olamayacak silahsız Filistinli tutuklulara yaptıkları kötü muameleler (fiziksel acı veren veya aşağılayıcı) gösterilmiştir. Katılımcıların daha sonra İsrail-Filistin bağlamına uyarlanmış kolektif suçlulukları "İsraillilerin Filistinlilere yaptıkları için kendimi suçlu hissediyorum" tarzı ifadelere ne derece katıldıkları sorularak ölçülmüştür. 

Önceki çalışmaların sonuçlarıyla benzer olarak, sadece düşük zihinsel meşguliyet grubuna atananlar arasında grup aidiyetleri fazla olanlar daha az kolektif suçluluk hissettiklerini söylemişlerdir.

Dördüncü ve son çalışma ise İtalya'daki 197 üniversite öğrencisi ile yürütülmüştür. Çalışmanın başında katılımcılar İtalyan kimliklerini ne kadar merkezde tuttukları ile ilgili soruları yanıtlamışlardır (örneğin, "İtalyan olmak kim olduğumu önemli bir şekilde yansıtır.") Daha sonra katılımcıların yarısına gerçek İtalyan kimliğinin kökenleri ile ilgili (Katolik Hıristiyanlık ve İtalya'nın kültürel gelenekleri ile ilgili) çalışma için hazırlanan ancak gerçek bir gazete yazısı görünümünde bir yazı okutturulmuş; diğer gruba ise İtalya ile ilgisi olmayan beslenme ile ilgili bir gazete yazısı okutturulmuştur. 

Ardından, katılımcılara İtalya'daki göçmenlere uygulanan insan hakları ihlallerini konu alan başka bir sahte gazete haberi okutulmuştur. Önceki çalışmalarda olduğu gibi, katılımcıların yarısına gazete haberi okurken zihinsel meşguliyet verilmiştir. Son olarak tüm katılımcıların, okudukları gazete haberine tepki olarak ne kadar kolektif suçluluk ve kolektif utanç hissettikleri ölçülmüştür. Kolektif suçluluk için önceki çalışmalardaki ölçeklerin İtalya için uyarlaması kullanılmıştır. Kolektif utanç için hazırlanan soru örneği: "İtalyanların göçmenlere karşı davranış şeklini düşündüğümde utanıyorum."

Tüm Reklamları Kapat

Önceki çalışmalarla benzer olarak, dördüncü çalışma da zihinsel meşguliyet altında okunan gazete haberinin sosyal kimlik ve kolektif suçluluk arasında negatif ilişkiyi ortadan kaldırdığı bulunmuştur. Benzer örüntü kolektif utanç için de geçerlidir. Bununla birlikte, gazete haberinden önce İtalyan kimliğini öne çıkaran yazı okumak, bilişsel meşguliyetin engellediği kolektif suçluluk ve utanç duygularının daha az hissetmeyi ortadan kaldırmıştır. Yani, eğer bireyler dahil oldukları grubun yaptığı ahlaki ihlal haberinden önce, sosyal kimliklerini ön plana çıkaran uyaranlara maruz kalırsa, zihinsel kapasiteleri duygu düzenleme için kullanamayacak bile olsalar, yine de kolektif suçluluk ve utanç duygularını daha az yaşıyorlar.

Özetle, dört çalışmanın sonuçları şunu göstermektedir: 

  1. Kolektif suçluluk ve utanç gibi benlik bilinci temelli duygularla baş etmek zihinsel bir enerji yatırımı gerektirir, 
  2. Zihinsel meşguliyet kolektif ahlak duygularıyla bilişsel olarak durum değerlendirmesi yaparak başa çıkmanın önüne geçiyor, 
  3. Sosyal kimlik ve muhafazakar politik ideoloji ortaya çıkan kolektif suçlulukla başa edebilmek için daha fazla bilişsel çaba göstermek için önemli motivasyon kaynaklarından, ve 
  4. Eğer sosyal kimliği vurgulayan uyaranlar hali hazırda bilişsel olarak ulaşılabilir ise zihinsel meşguliyetin neden olduğu kolektif suçluluk duygusunu düzenlemeye ayrılan zihinsel enerjinin azalmasını telafi edebiliyor.

Önceki araştırmalar kolektif ahlak duygularının (kolektif suçluluk ve kolektif utanç) dış grupla olan ilişkileri düzeltmek ve verilen zararı telafi etmek için adım atmaya motive ettiğini göstermiştir. Buna karşılık, bu duyguların yokluğu dış gruba yönelen zarar verici davranışların devam etmesini sağlayarak gruplar arası düşmanlığın sürmesine yol açar. 

Bu araştırmanın sonuçları, grup aidiyetinin ve muhafazakar politik yönelimin bu duyguları azaltmada birincil motivasyon kaynakları olduğunu göstermektedir. Ortaya çıkan suçluluk ve utanç duygusunu azaltmak için kullanılan bilişsel stratejiler (durumu tekrar değerlendirmek, davranışı mantığa bürümek gibi) bilişsel enerji kullanmayı gerektirir. Sosyal kimliği vurgulayan ipuçları duygu düzenlemede kullanılan bilişsel enerjiyi telafi etmeye yardımcı olur. Sosyal kimlikle ilgili ipuçları araştırmada laboratuvar ortamında sunulmuştur, ancak normal yaşam içerisinde bu ipuçlarını sosyal ilişkilerimizden alırız, ve genellikle ortaya çıkan ahlaki çelişkilerimizle paylaşılan inanç sistemleri ile başa çıkarız. Paylaşılan inanç sistemleri, mağdur olan tarafın içinde bulunduğu durumu hak ettiği ile ilgili meşrulaştırmalar içerir. 

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
12
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 07:06:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3869

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Helvacı, et al. Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama. (15 Eylül 2015). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3869
Helvacı, E., Bakırcı, Ç. M. (2015, September 15). Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/3869
E. Helvacı, et al. “Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Sep. 2015, https://evrimagaci.org/s/3869.
Helvacı, Elif. Bakırcı, Çağrı Mert. “Kolektif Suçluluk ve Utanç: "Sizden Olmayana" Karşı İşlenen Suçlardan Duyulan Suçluluğu/Utancı Grup Psikolojisiyle Baskılama.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 15, 2015. https://evrimagaci.org/s/3869.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.