Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

  • Yazar: Elliott Sober
  • Yayıncı: İmge
  • Çevirenler: Gökhan Akbay, Zümrüt Alpınar, Orhan Aslan, Mehmet Elgin, Eda Keskin, Ayhan Sol, Daria Sugarakova, Can Yağız, Şahabettin Yalçın
  • Orijinalinin Basım Yılı: 1993, 2000
  • Çevirinin Basım Yılı: Ağustos 2009 (1. Baskı)
  • Durumu: (Bulunabilirlik bölümünde anlatılacak)

Yazar Hakkında

Elliott Sober, doktara derecesini Harvard Üniversitesi’nden aldı. Halen Wisconsin Üniversitesi’nde (Madison) Hans Reichenbach Felsefe profesörüdür. Biyoloji felsefesi ve genel bilim felsefesi konularında yazdığı çok sayıda makalesi bulunan Sober, 1991 yılında Reconstructing the Past: Parsimony, Evolution, and Inference adlı kitabıyla bilim felsefesine olağanüstü katkılarından dolayı Lakatos ödülünü almıştır.

Kitabın Bölümleri

  1. Evrim Kuramı Nedir?
  2. Yaratılışçılık
  3. Uyum
  4. Seçilimin Bireyleri Problemi
  5. Uyarlanımcılık
  6. Sistematik
  7. Sosyobiyoloji ve Evrim Kuramının Yaygınlığı

Özet Açıklama

Açıklamaya başlamadan önce, John Maynard Smith’in, kitabın arkasında yazılı olan yorumunu yazmak istiyoruz. Smith şöyle diyor:

Çok uzun bir süredir, bilim felsefesi fizik felsefesi demekti. Elliott Sober, biyolojinin yol açtığı felsefe problemlerini de aynı derecede ciddiye alan, en önde gelen felsefecilerimizden birisidir. Bu metin bu konulara mükemmel bir giriş niteliğindedir.

Smith’in bu yorumundan çıkaracağımız sonuç, bu kitabıni biyoloji ile felsefenin bir birleşimi olduğudur. Bu da kitabı ilgi çekici yapıyor. Artık açıklamaya geçebiliriz.

  • 1. Bölüm: Bize evrimi tanıtıyor. Buradaki amaç, felsefi süreci ilerletmek. Çünkü felsefede düşünmek ve temellendirmek çok önemlidir. Bu bölümde Sober, bağlamı belirlemiş ve karmaşadan kaçınma adına tanımlamalar yapmış.
  • 2. Bölüm: Bu bölümde Sober, “Evrim – Yaratılışçılık” tartışmasını yapmıyor, biyoloji felsefesi ile bakıldığında, yaratılışçılığın yeterli olup olmadığını sorgulamış. Okuyucu için bu bölüm çok önemli çünkü burada anlatılan birçok konuyu ve ispat biçimini, başka Türkçe kaynaklarda bulamayabilirler.
  • 3. Bölüm: Sober bu bölümde, biyolojideki en büyük tartışmalardan birisini tartışıyor: Uyum ve uyumun nasıl olduğu. Okur, bu konu için özel bir bölüm ayrılmasının nedenini 5. Bölümde daha iyi anlayacaktır; 5. Bölümde işlenecek “Uyarlanımcılık” konusuna hazırlık olarak da düşünülebilir.
  • 4. Bölüm: Sober, burada başka bir önemli tartışmayı konu edinmiş: Seçilimin Bireyleri Problemi. Bu çok yerinde bir karar; çünkü seçilim birimleri hala tartışma konusu, eskisi kadar hararetli olmasa da… Sober, bu konuyu tartışarak okuru biyolojinin içine daha çok çekiyor; böylece okur, kitaptan daha çok şey alabilir.
  • 5. Bölüm: Bu bölüm, uyarlanımcılığın genel tartışmasını içeriyor. Genel bir tanım-lamadan sonra konuya değiniliyor ve her bölümde olduğu gibi burada da sorular soruluyor. Bölüm sonunda “Oyun Kuramı”ndan bahsediliyor; bunun ne demek olduğunu okuyucuya bırakıyorum.
  • 6. Bölüm: 6. Bölüm bir biyoloji disiplini olan “Sistematik”i anlatmakta. Yine bu böl-ümde tanımlamalar yapılmış ve sorular sorulmuş. Ve yine biyolojinin en büyük felsefi sorunlarından birisine (belki de en büyüğüne), tür kavramına yer verilmiş.
  • 7. Bölüm: Son bölümdeki konu “Sosyobiyoloji ve Evrim kuramının yaygınlığı”. Bu bölümde vurgulananlar ise, indirgemecilik, etik ve sosyobiyolojinin içinde bulunduğu durum. Bölümün ve kitabın sonunda ise “doğal seçilimin, kendisinden bağımsız bir seçilim mekaniz-ması geliştirebilen bir gücü doğurduğunu” söylüyor. Bu mesaj, anlaşılırsa, çok önemli nok-talara işaret etmekte ve Sober “üstü kapalı” olarak konu hakkındaki yorumunu yapmakta.

Kitapla İlgili Ufak Ayrıntılar

  • Kitabın en güzel özelliklerinden birisi her bölüm sonunda “İleri Okuma” için yer ayrılması. Bu sayede kısa sürece, yani konu hakkında kitap araştırması yapmadan, gerekli kitapları öğrenebilirsiniz. Fakat kitapta ismi geçen kitapları Türkçe bulmak mümkün değil/çok zor.
  • Kaynakça ve Dizin güzel hazırlanmış, böylece kitabın verdiği bilgileri hem kolayca bulabilir, hem de bilginin doğruluğu hakkında fikir sahibi olabilirsiniz.
  • Kitap içerisinde konu ile bağlı olan, kutular bulunuyor. Bilgilendirici, kısa ve öz an-latımları var; ayrıca bunları kullanarak yazarın dediklerini farklı açılardan yorumlayabilirsiniz.

Okur Yorumu

Etrafımda bulunan insanlar arasında bu kitabı okuyan kimse olmadığı için bu bölümde benim görüşlerim hakim olacak.

Kitabın okunabilirliği hakkında kısa bir yorum yapmak isterim.

“Biyoloji Felsefesi”ni, ayrı zamanlarda, her biri birbirinden değerli olan biyoloji ve felsefe hocama gösterdim. Her ikisi de bu kitabın biyoloji ve felsefe karışımı olduğunu içeriklerinden anladılar. Felsefe hocam kitap hakkında çok genel bir fikir edinebilmek için , bazı biyolojik terimleri araştırdı; biyoloji hocam ise bana felsefe hakkında bir takım sorular sordu (örneğin kitapta geçen özcülük fikrini), onun da amacı kitap hakkında fikir edinebilmekti. Yani sizlere tavsiyem, anlayamadığınız bölümler olursa, oraları atlamamanız, çeşitli kaynakları da kullanarak anlamanız olacaktır.

Kitabın beni etkilediği birkaç yer var. Konularda bir tanesi, Olabilirlik İlkesi idi. “Olası olmak” ile “Olabilir olmak” arasında sınır çekilmesi ve kıyas yönteminin kullanılması benim ufkumu açtı ve sizi de etkileyeceğini düşünüyorum.

İkinci konu, Oyun Kuramı idi. Oyun kuramının ilk çıkış noktası ekonomi; fakat günümüzde biyolojik yorumlarını da görüyoruz (aslında oyun kuramının biyolojiye girişi John Maynard Smith ile başlar.) ve bunlar bilimsel düşünüşü etkilemekte. Anlaşıldığı taktirde neleri açıklayacağını siz de fark edeceksiniz.

Üçüncü konu ise sosyobiyolojinin ele alınış biçimi. Türkçe kaynaklar arasında, sosyobiyoloji hakkında ayrıntılı bilgi bulamıyoruz. Bahsedenler de ya ağır bir şekilde eleştirmiş ya da tamamen desteklemiş. Konuya objektif yaklaşacak bir kitap arayışımı sonuçlandırdı “Biyoloji Felsefesi”. Özellikle sosyobiyoloji hakkında önyargılı düşünen okurlara bu bölümü dikkatli okumalarını öneriyorum; Edward O. Wilson gibi konusunda uzman bir biyologa “Sosyal Darwinist” diyerek hakaret etmek kolaydır, onu anlamaya çalışmak ve söylediklerini bilimsel çerçevede ele almak ise bilim insanlarının yapması gereken bir şeydir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bulunabilirlik

“Biyoloji Felsefesi”nin bulunabilirlik sorunu yok gibi. Ankara için konuşmam gerekirse, Kızılay’daki kitapçılarda bulabilirsiniz, çok zorlanmazsınız. Ayrıca internette de satılıyor ama elinizi çabuk tutmanızı tavsiye ediyorum. Bu kitap da “Biyoloji Budur” gibi “bulunmayan” olabilir. Tabii ki ben yine “kitap paylaşımı”nı en doğru yol olarak görüyorum; kitaba sahip birisi ile kitap alış verişinde bulunarak en hızlı yoldan kitaba ulaşabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/11/2020 17:05:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/587

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Primat
Kanser
Radyasyon
Hasta
Felsefe
Tedavi
Kalıtım
Göğüs Hastalığı
Hominidae
Evrim Teorisi
Güneş Sistemi
Cinsiyet Araştırmaları
Kamuflaj
Hastalık Kataloğu
Zeka
Soru
Epistemik
Carl Sagan
Genom
Uzay Görevleri
Eğitim
Uterus
Bebek Doğumu
Fotosentez
Viral Enfeksiyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Barış istiyorsan dostlarınla değil, düşmanlarınla konuş.”
Moshe Dayan
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol