Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Karıncalarda Köleleştirme İçgüdüsü: Bazı Karıncalar, Diğer Türleri Köleleştirip, Kendi İşleri İçin Sömürüyorlar!

Karıncalarda Köleleştirme İçgüdüsü: Bazı Karıncalar, Diğer Türleri Köleleştirip, Kendi İşleri İçin Sömürüyorlar!
Köle-yapıcı bir karınca türü olan Formica sanguinea
Flickr
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Karıncalar da insanlar gibi özgürlükleri için savaşıyor! 15.000 karınca türün arasından köle-yapıcı (İng: "slave-maker") olarak bilinen 50 tanesi, türünün devamı için başka bir karınca türünü baskı altına alır. Köleleştirilen karıncalar ise özgürlükleri için savaşmak zorundadır. Charles Darwin’in Türlerin Kökeni'nde "sıra dışı ve dehşet verici" olarak tanımladığı karıncalardaki köleleştirme içgüdüsü, uzun yıllardır bilim insanlarının ilgisini çekmektedir.

Köle-yapıcı karıncaların hepsi Myrmicinae alt familyasındaki Formicoxenus cinsine aittir. Bu cinsin aile ağacına bakarak, karıncalarda köleleştirmenin bağımsız olarak altı farklı soydan evrimleştiği düşünülse de, evrimin nasıl bir süreç izlediği hala net olarak bilinmiyor.

Kraliçe köle-yapıcı (Polyergus mexicanus) ve köle işçi (Formica argentea)
Kraliçe köle-yapıcı (Polyergus mexicanus) ve köle işçi (Formica argentea)
Alexander Wild

Karıncaların başka bir koloniyi ele geçirmek için kullandığı iki farklı yöntem biliniyor. Birinci yöntemde köle-yapıcı karıncalar, başka bir karınca türünün yuvasına baskın yapar ve yumurtaları çalarak kendi yuvasına taşır. Yumurtadan çıkan karıncalar kendi kolonilerindeymiş gibi yuvaya yemek getirir, larvaları ve kraliçeyi besler, koloniyi saldırılara karşı korur; hatta yuva değişikliği durumunda efendilerini teker teker yeni yuvalarına taşır.

İkinci yöntemde ise köle-yapıcı karıncalar, önceden keşif yaptıkları başka bir yuvaya baskın yapar. Bu baskını fırsat bilen köle-yapıcı kraliçe, gizlice koloniye girer ve yuvadaki kraliçeyi öldürerek onun yerine geçer. Bazı köle-yapıcı karınca yuvalarında iki farklı tür köle bulunabilir. Örneğin, köle-yapıcı P. americanus aynı zamanda hem T. longispinosus hem de T. curvispinosus türlerinden kölelere sahip olabilir.

Köle-yapıcıların bahsedilen hilelerine rağmen, ev sahibi karıncaların da yuvalarını korumak için geliştirdikleri birkaç stratejileri vardır. Örneğin, gözcülük yapan ev sahibi karıncalar köle-yapıcı karıncaları bulmak için sürekli tetiktedir, kolonilerinin keşfedildiğini fark ederlerse larvaları ve kraliçeyi de alarak yuvayı terk ederler.

Köle Yapıcılık Nasıl Evrimleşti?

Peki köle-yapıcı karıncalar neden böyle bir alışkanlık kazanmış olabilir? Sorunun cevabı tam olarak bilinmese kraliçenin, koloni kurmak için gerekli olan tehlikeli aşamaları izlemek yerine çoktan kurulmuş olan başka bir koloninin sağladığı iş gücü ve güvenlikten faydalandığı düşünülüyor.

Bu karıncalar gibi sosyal parazitlerin nasıl fark edilmeden başka türlerin yuvalarına sızdığını araştıran Isabelle Kleeberg ve ekibi, köle-yapıcı karıncaların kütikular hidrokarbonlarını incelediler. Çünkü sosyal böceklerin sadece kütikular hidrokarbonlarından tanıdıkları yuva arkadaşlarının yuvaya girmesine izin verdiği biliniyor. Öyle ki sosyal parazitler, kimyasal olarak neredeyse hiçbir kütikular hidrokarbon taşımamak (kimyasal anlamsızlık), aktif olarak ev sahibi böceklerin kütikular hidrokarbonlarını sentezlemek (kimyasal taklit) veya ev sahibi böceklere, yuva materyallerine sürtünerek onların kokusuna sahip olmak (kimyasal kamuflaj) gibi yöntemler kullanarak yağmalayıcı oldukları yuvada fark edilmemeye çalışır.

Yapılan çalışmada, Kuzey Amerika’ya ait Temnothorax cinsinden üç farklı köle-yapıcı karınca türünün ve onların köleleştirdiği aynı cinsten üç ev sahibi karınca türünün kimyasal profilleri karşılaştırıldı. Birbiriyle yakın akraba olan bu karıncaların altı farklı işçi türünde de aynı otuz beş kütikular hidrokarbon takımı tespit edildi. Bu nedenle, köle-yapıcı karıncaların tercih ettikleri ev sahibi karınca türlerine diğer türlerden daha benzer hidrokarbonlar taşıdığına dair kanıt bulanamadı. Ama üç farklı köle-yapıcı karınca türünde de ev sahibi karıncalara göre daha çok sayıda kısa zincirli hidrokarbonlar ve dallanmamış alkanlar (n-alkanlar) ve daha az sayıda dallanmış hidrokarbonlar tespit edildi. Ayrıca karıncalardaki kast sistemine göre de kimyasal farklılıklar gözlendi.

Kleeberg ve ekibinin araştırmalarında kullandıkları karıncaların filojenisi (Kalın yazılan türler köle-yapıcı karıncaları gösteriyor. Kalın oklar köle-yapıcıların başlıca tercih ettikleri ev sahibi türleri, ince oklar ise tercih etmedikleri ev sahibi türleri belirtiyor.)
Kleeberg ve ekibinin araştırmalarında kullandıkları karıncaların filojenisi (Kalın yazılan türler köle-yapıcı karıncaları gösteriyor. Kalın oklar köle-yapıcıların başlıca tercih ettikleri ev sahibi türleri, ince oklar ise tercih etmedikleri ev sahibi türleri belirtiyor.)
The Royal Society Publishing

Sonuç olarak köle-yapıcı karıncalar, yuvadaki diğer karıncalar tarafından tanınmak için önemli olan kütikular hidrokarbonlardan (dallanmış alkanlar ve uzun zincirli hidrokarbonlar) daha az taşıyor. Aynı zamanda, ev sahibi karıncalarda çok sayıda bulunan kısa zincirli hidrokarbonlar ve dallanmamış alkanlar da yuvadaki karıncaların tanınırlığını artırmak için köle-yapıcı karıncalara karşıt bir adaptasyon olabilir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 11
  • Tebrikler! 10
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Muhteşem! 4
  • Grrr... *@$# 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 2
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 2
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2020 18:14:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9457

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Enfeksiyon
Dna
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Retrovirüs
Göz
Ara Tür
Yıldız
Biliş
Virüsler
Bakteri
Klinik Mikrobiyoloji
Teori
Göğüs
Element
Galaksi
Alkol
Karbonhidrat
Vaka
Köpekbalığı
Besin Değeri
Boyut
Cinsiyet
Besin
Şehir Hastanesi
Etik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ben bir şeyin ismini bilmek istemiyorum. Nasıl çalıştığını bilmek istiyorum!”
Elizabeth Blackburn
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol