Evrim Ağacı

Manganeze Bağımlı Bakteri Yaşamının Evrimini Anlamak, Laym Hastalığıyla Mücadele Etmemizi Sağlayabilir!

Manganeze Bağımlı Bakteri Yaşamının Evrimini Anlamak, Laym Hastalığıyla Mücadele Etmemizi Sağlayabilir!
Tavsiye Makale

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bütün organizmaların hayatta kalmak için demire ihtiyacı vardır. Tek bir istisnayla: Borrelia burgdorferi isimli bakteri laym hastalığına neden olan bakteridir ve demir yerine manganez kullanabilecek şekilde evrimleşmiştir. Laym hastalığı, bulaşmadan sonra eğer hızla tedavi edilmezse eklemleri, kalbi ve sinir sistemini harap eden, günümüzde tedavi edilebilen bir hastalıktır.

Neredeyse tüm organizmalar için demir, yeni proteinler ve enzimler üreten süreçler için temel gereksinimdir. Muhtemelen bunun en ünlü örneği demirin hemoglobindeki görevidir. Hemoglobin, neredeyse tüm omurgalıların kırmızı kan hücrelerinde bulunan oksijen taşıyıcı proteindir. Hemoglobinin en önemli bileşenlerinden birisi demirdir ve bu, oksijene bağımlı olan omurgalılar için demirin önemini gösteren önemli bir göstergedir. Demir, sadece hemoglobinde bulunan bir element değildir, sayısız diğer enzimde ve proteinde de bulunur.

Bakterilerde "oksijen taşıyıcı hücreler" elbette ki yoktur; çünkü bakteriler zaten tek hücreli canlılardır. Ancak yine de ortak bir kökeni paylaşıyor olmasından ve yaşamın temellerinde enzimlerin yer alıyor olmasından ötürü, onlar da proteinler ve enzimler üretmek zorundadırlar. Bu sebeple, neredeyse tüm bakterilerin de demire ihtiyacı vardır. Ancak Borrelia burgdorferi türü bakterilerin demire hiç ihtiyaçları yoktur; buna karşılık bol miktarda manganez elementine ihtiyaç duyarlar.

Bakterinin bu manganez kullanımı, diğer türlerin savunma sistemini nasıl kolaylıkla aşabilecek şekilde evrimleştiğini de açıklamamıza katkı sağlamaktadır: savunma sistemlerimizin yabancı mikroplara karşı verdiği tepkilerden birisi, kandaki demir oranını düşürmektir. Bu, hastalık yapıcı bakterilerin (patojenlerin) işlevlerini sürdürebilmek için muhtaç oldukları demirin ortamda azalması anlamına gelir. Tabii demirdeki bu azalma, bizim de hastayken berbat hissetmemize neden olan şeylerden birisidir. Yine de bu savunma neredeyse tüm patojenlere karşı işlevsel olduğu için oldukça kullanışlıdır. Elbette; vücudunuzu işgal eden bakteri Borrelia burgdorferi türü gibi demire muhtaç olmayan bir bakteriyse, iş değişir.

Şu anda laym hastalığını tedavi etmenin tek yolu antibiyotiklerdir. Eğer ki hastalık erkenden yakalanabilirse penisilin güçlü bir ilaç olarak karşımıza çıkmaktadır. Ne var ki penisilin, bakterilerin hücre duvarına saldırarak iş görür; ancak bazı Borrelia türlerinin hücre duvarı bulunmaz. Bu da kimi zaman laym hastalığını tedaviyi güçleştirmektedir. Uzmanlar, manganeze bağlı yaşamın evrimini inceleyerek bu hastalığa karşı yeni tedavi yöntemleri geliştirmeyi umuyorlar. Johns Hopkins Üniversitesi Bloomberg Halk Sağlığı Bölümü'nden Valerie Culotta şöyle söylüyor:

Patojenik hücreler içerisinde, onların gelişimine engel olacak bazı hedefler bulmayı umuyoruz. Bu hedeflere en iyi adaylar patojenlerin sahip oldukları ancak insanlarda bulunmayan enzimlerdir. Böylece hasta insanlara zarar vermeden patojenleri öldürebiliriz.

Tam olarak bu sebeple bakterinin manganez mekanizması umut verici bir hedef olabilir. Ekibin hedefi, bakterinin metal içeren proteinlerini haritalandırarak bakterinin çevresinden nasıl manganez edindiğini keşfetmek. Sonrasında ise bu mekanizmayı ortadan kaldıracak bir ilaç geliştirilecek.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • S. Pappas. Weird Way Lyme Disease Bugs Avoid Immune System. (2013, Mart 22). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2020. Alındığı Yer: LiveScience | Arşiv Bağlantısı
  • Woods Hole Oceanographic Institution. Scientists Reveal Quirky Feature Of Lyme Disease Bacteria. (2013, Mart 21). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2020. Alındığı Yer: Phys.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/05/2020 10:01:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2505

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Güncel
Cinsiyet
Teknoloji
Göz
Önlem
Beyin
Afrika
Coğrafya
Hormon
Nöron
Fizik
Entropi
Küresel Isınma
Sinir Hücresi
Beslenme
Epidemik
Tür
Doğa Yasası
Uçuş
Sürüngen
Kuantum Fiziği
Eşcinsellik
Elektrokimya
Kafatası
Canlı Cansız
Kuyrukluyıldız
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Biyoloji, birbiri ardına gelen ve her biri kendisinden öncekileri değiştiren mekanizmalar üzerine kuruludur. Occam'ın Usturası fiziksel bilimlerde çok kullanışlı olsa da, biyolojide uygulamak çok tehlikeli sonuçlar doğurabilir.”
Francis Crick
Geri Bildirim Gönder