Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kara Tahtaya Tırnak Sürtmeyle Çıkan Ses Neden Rahatsızlık Vericidir?

Kara Tahtaya Tırnak Sürtmeyle Çıkan Ses Neden Rahatsızlık Vericidir?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bilirsiniz, mutlaka sınıfınızda o "sinir bozucu" insan vardır: Kara tahtaya gider ve tırnaklarını yukarıdan aşağıya doğru bastırarak tahtaya sürer, kılları diken diken yapan, son derece rahatsız edici, dişlerinizi sıkıp kulaklarınızı tıkamanıza neden olan bir ses çıkarır. Kimi zaman vücudun kaşınması, bir kağıda tırnağı sürtmek vb. durumlar da benzer sesleri çıkarabilir ve benzer tepkilere neden olabilir. Daha ilginci, bu sesin var olmasına gerek bile yoktur! Şu satırları okurken bile vücudunuz inatla tepki gösteriyor ve rahatsızlık emareleri gösteriyor olabilir. Peki ama neden? Neden vücudumuz bu sese bu kadar şiddetli bir tepki veriyor?

Bu tür konuları çalışan bilim dalına psikoakustik adı veriliyor. Alana dair ilk tanımlamalar MÖ 335 yılında Aristo'nun yazılarına kadar gidiyor. Aristo, insana rahatsızlık veren bu seslere "sert sesler" adını veriyor. Bu davranışlar neredeyse tamamen evrensel olmasına ve Dünya'nın her köşesinden insanda benzer tepkiler yaratmasına rağmen, halen bu seslerin yarattığı etkinin nedenleri tam olarak bilinemiyor. Normalde çoğu insan bu seslerin yarattığı tepkileri onların yüksek frekanslarına bağlasa da, yapılan araştırmalar sesin frekansının oldukça az etkili olduğunu gösteriyor.

1986 yılında 24 kişi üzerinde yapılan bir araştırma, 16 farklı sesin onlara ne kadar kulağa "hoş" veya "kötü" geldiğini ölçtü. Kişilerin neredeyse tamamının aynı şeyleri rahatsız edici bulduğu tespit edildi. 16 farklı sesten en rahatsız edici sesler:

  • tırnağın kara tahtaya sürtülmesine benzeyen bir ses,
  • iki strafor köpüğün birbirine sürülmesinde çıkan ses,
  • metallerin ve tahtanın birbirine sürtünmesinde çıkan ses,
  • metal bir dolap kapağının açılmasında çıkan ses gibi sesler olduğu anlaşıldı.

Bu 16 sesten en az rahatsızlık verici olanlarsa:

  • rüzgar çanları,
  • bisiklet tekerinin yere sürtünmesinden çıkan sesler,
  • akan su sesi,
  • birbirine çarpan anahtarların çıkardığı sesler,
  • kalemtıraşın kalemi açarken çıkardığı ses gibi sesler olduğu ortaya çıkarıldı.

Yani gerçekten de tırnağın tahtaya sürtülmesinden çıkan sesin ortak bir şekilde insanların tepki gösterdiği ve rahatsızlık duyduğu bir ses olduğu anlaşıldı.

Yapılan bu araştırmada, birçok farklı unsur teste tabi tutuldu ve bu sesin hangi özelliğinin insanları uyardığı tespit edilmeye çalışıldı. Öncelikle frekans test edildi ve farklı filtrelerden geçirilerek frekansları değiştirilen bu seslerin hiçbirinde frekansın doğrudan bir etken olmadığı anlaşıldı. Sonrasında, sesin şiddeti analiz edildi ve her çeşit ses aynı şiddette, yine farklı filtrelerden geçirilerek sunuldu. Sesin şiddetinin de tepkide etkisi olmadığı anlaşıldı.

Ancak son yapılan bir denemede, katı bir objenin bir kara tahtada sürtülürken çıkardığı sesin, insanların duyabileceği ses aralığının ortasına yakın bir bölgede toplanmış akustik enerjisi olduğu tespit edildi. Dolayısıyla akustik enerjinin buna neden olduğu tespit edilmiş oldu. Fakat ne yazık ki neden bu enerji düzeyinin rahatsız edici olduğu belirlenemedi.

Araştırmacılar, bunun nedeninin yavru hayvan ağlamasına yakın bir ses olmasından ötürü bu etkiyi yarattığı; ancak sesin doğal olmayışının böyle ekstrem bir tepkiye neden olduğu üzerinde duruyorlar. Örneğin makak maymunlarının yavrularının ağlarken çıkardıkları sesler ile tırnağın tahtaya sürülmesinde çıkan sesin akustik enerjisi birbiriyle neredeyse tamamen örtüşüyor. Bunun yanı sıra araştırmacılar aynı zamanda bu seslerin avcılara ait bazı seslere de benziyor oluşu olasılığı üzerinde duruyorlar.

2011 yılında yapılan bir araştırma, bu soru işaretlerini biraz daha giderir nitelikteydi: Michael Oehler ve Christopher Reuter, yaptıkları araştırma sonucunda tırnakların tahtaya sürüldüğünde çıkan sesin akustik rezonans özelliklerinin, kulak kanalımızın şekli nedeniyle katlanarak arttığını gösterdiler. Özellikle de tırnağın sürülmesi sırasında çıkan ve ortalama değerleri 2000-4000 Hz arasında olan sesler gerçekten de kulak kanalımızda şiddetlendiriliyorlar. Bu da, bu seslerin kulağımızda acı yaratmasına neden oluyor ve vücudumuz buna tepki gösteriyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Tebrikler! 7
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/11/2020 06:05:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2676

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Yapay Seçilim
Depresyon
Deprem
Hastalık Dağılımı
Dilbilim
Türleşme
Örümcek
Sperm
Diş Hekimliği
Küresel Salgın
Hasta
Malzeme
Maske
Gazetecilik
Gezegen
Çocuk
Fotoğraf
İletişim
Solunum
Ağız Sağlığı
İklim Değişimi
Carl Sagan
Ekoloji
Hastalık
Evrimsel Antropoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki diğerlerinden ötesini görebildiysem; bu, devlerin omuzlarında yükseldiğim içindir.”
Isaac Newton
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol