Kanserin En Korkutucu Hali: Bulaşıcı Kanser!

Kanserin En Korkutucu Hali: Bulaşıcı Kanser!
Yazar Anne-Marie Hodge Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  Ekin BaranSunar Podcast Seslendirmeni Ekin Baran Sunar
3 dakika
14,164 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Çok az sağlık sorunu kanserden daha derin bir korku yaratabilir. Kanser, basitçe, kendi vücut dokunuzun size karşı gelmesi ve yönetimi ele geçirmesinden kaynaklanan bir hastalıklar grubudur. 2011 yılında sadece Amerika’da yaklaşık 1.5 milyon yeni kanser vakası teşhis edilmiştir ve buna ek olarak 571,950 civarında insan kanserden ölmüştür. Üstelik bu sayıya, bilinmeyen kanser türleri veya kayıt altına alınmamış cilt kanseri vakaları dahil değildir! Bir diğer deyişle, kanser büyük bir endişe. Ve olmalı da...

Neyse ki kanserin bir diğer insandan bize bulaşmasından endişe etmeyiz. Çünkü kanser, bulaşıcı bir hastalık değil. Kanser; AIDS, MRSA, soğuk algınlığı veya diğer bulaşıcı hastalıklarda olduğu gibi, kişinin bir başkasından enfeksiyon kapmasından değil, kişinin bedeninin (veya yaşam biçiminin) ona ihanet etmesinden kaynaklanıyor.

Ancak her tür, bu konuda insanlar kadar şanslı değil.

Reklamı Kapat

Tazmanya Canavarlarında Görülen Bulaşıcı Kanser!

Tazmanya canavarları, bu türlerden birisi. Bu ilginç canlılar, kanserin bulaşıcı bir türüyle baş etmekteler. Üstelik Tazmanya canavarlarının halihazırda doğal yaşam ortamlarını mahvedilmesi ya da bu alanlara doğal olmayan hayvanların getirilmesi de göz önüne alınacak olursa, daha da vahim bir hal alıyor. Canavarların yaşam alanlarının yok olmasına bağlı olarak sosyal yaşantılarındaki saldırganlığın artışı, ısırma ve tırmalama gibi yollarla bulaşan bu virüsün yayılmasına yol açıyor.

McCallum vd. (2007) kanserin birinden ötekine geçişi ve ölüm oranı bu şekilde devam ederse 25- 30 yıl arasında Tazmanya canavarlarının neslinin tükeneceğini öngörüyor. Araştırmacılara göre bu türün nihai sonu tümörün bekleme süresi ve türün geri kalanlarının oluşturduğu popülasyon yoğunluğu gibi birkaç etkene bağlı... Tüm bunların sürekli takip edilmesi ve gözlenmesi de alınacak tedbirler için son derece önemli.

Kanserin Bulaşıcı Hale Gelmesi Mümkün mü?

Durumun rahatsız ediciliği yetmezmiş gibi bir de şu sorular akla geliyor: Bir kanserin bulaşıcı olması ne kadar olağan? Tümör tehlikesi altındaki öteki türlerde de benzer bir salgın baş gösterebilir mi?

İşin aslı, bulaşıcı tümörlere örnekler yok değil. Çiftleşme ya da genital bölgeyi koklama, yalayarak temizleme gibi yollarla köpekler arasında bulaşabilen CTVT (Canine Transmissible Venereal Tumor) histiositik tümörü bunlardan biri. Düşünülmesi gereken nokta, bu hastalığın sebebinin HPV'ye benzer bir şekille cinsel yolla bulaşması... Ancak burada söz konusu olan bir virüsün hastalığı aktive etmesi değil, hücrelerin kendisinin enfeksiyonlu olması. Örneğin, hastalıklı bir köpek ötekiyle çiftleştiğinde aktarılan madde hücre bölünmesini hızlandıran ve tümöre sebep olan virüsler değil; aksine, her iki köpeğin genetik yapısından farklı olan ve yeni konağında çoğalmaya devam eden kanser hücrelerinin kendisi. Bu bakımdan CTVT, parazit kanser olarak adlandırılıyor.

Bu tümörün bulunduğu yerler çoğunlukla dış genital bölge olsa da, tümör bazen burun ve ağız bölgesinde de kendini gösterebiliyor. CTVT'nin birkaç ilginç özelliği daha var: Normal köpek ve kurt hücreleri 78 kromozom içerirken, tümör hücreleri daha az kromozom içeriyor; hücreler ortalama 57- 64 kromozom sayısına sahip. Dahası, bu kromozomlar sağlıklı doku hücrelerindekinden daha farklı bir morfolojik yapıdalar. Hastalık, aynı zamanda çakalları (78 kromozom) ve kırmızı tilkileri (34 kromozom) de etkiliyor. Tüm bunlara rağmen CTVT aniden gerileyebiliyor (Chu vd. 2001) ve bazen köpekler kemoterapi ile tedavi bile edilebiliyor (Scarpelli vd. 2008).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bulaşıcı Kanser İlk Ne Zaman Görüldü?

Rebbeck vd.'nin çalışmaları CTVT nin ilk kez 6,000 yıl kadar önce büyük ihtimalle Doğu Asya’da kurtlarda ya da baskın köpeklerde görüldüğünü söylüyor. McCallum ise bir popülasyondaki düşük genetik çeşitliliğin bu bulaşıcı tümörlere sebep olabileceğini belirtiyor. Köpekler elbette şu anda oldukça çeşitli, ancak CTVT’nin küçük ve safkan bir popülasyonda başlayarak öteki köpek türlerine yayılmada bir avantaj sağladığı düşünülüyor. Tazmanya canavarlarının talihsizliğine karşın, neyse ki CTVT köpek türleri için şu anda önemli bir tehlike arz etmiyor.

Şimdiye dek tıpta tanımlanmış üç çeşit bulaşıcı kanser görülüyor: CTVT, Tazmanya canavarı yüz tümörü ve 1960’larda keşfedilmiş, sivrisineklerden (Banfield vd. 1965) veya sivrisineklerin yokluğunda insanların deri altı iğnelerinden bulaşan (Fabrizio 1965), laboratuar farelerinde görülen bir çeşit ur.

Ameliyat sırasında hastadan alınan histositomayı yalnışlıkla eline enjekte eden cerrahta görülmüş örnek (Gartner vd. 1996) dışında insanlar arasında doğrudan birinden diğerine geçen bulaşıcı bir kanser türü henüz görülmedi. Bu garip bulaşıcı parazit kanser her ne kadar Tazmanya canavarları için tehlikeli ve hatta ölümcül olsa da insanlar, şimdilik güvenli bölgede yer alıyor.

Bu kanserin bir benzerinin köpeklerde nasıl evrimleştiğiyle ilgili bir çalışmayı buradaki yazımızdan okuyabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 3
  • Korkutucu! 2
  • Tebrikler! 1
  • Üzücü! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/10/2021 21:27:11 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/512

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İnsanlık
Kertenkele
Eğilim
Meteor
Teknoloji
Aslan
Balıklar
Eğitim
Hamile
Retrovirüs
Genel Halk
Parazit
Darwin
Çağ
Kan Hastalıkları
Doğa
Doğa Yasası
Radyasyon
Avcı
Mistik
Biyocoğrafya
Kedigiller
Ölüm
Factchecking
Yatay Gen Transferi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın