Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Aşağıdaki iki fotoğrafa bir göz atın:

Kamboçya ve İsviçre ülkelerinde yetiştirilen inekleri kıyaslayan sembolik bir fotoğraf
Kamboçya ve İsviçre ülkelerinde yetiştirilen inekleri kıyaslayan sembolik bir fotoğraf
Lerzan Özkale, 2018

Kamboçya'da yetiştirilen bir inek ile İsviçre'de yetiştirilen bir ineği kıyaslayan bu fotoğraf, ilk bakışta negatif düşüncelere sebep olsa da, sanıldığının aksine kötümser bir bilim olmayan ekonomi, buna mantıklı açıklamalar sunabilir. Aradığımız açıklama elbette İsviçre'nin ineklerine ziyafet çekerken Kamboçya'nın ineklerini açlığa terk ediyor olması değildir.

Esasen durum sanılandan çok daha karmaşıktır.

Uluslararası Ticaret: Pastaya Dilimler Eklemek

Ricardo'nun belirttiği üzere, uluslararası ticaretin var olmasının sebebi, ülkelere arası iş gücündeki üretkenlik farklardır. Bir ülke, bütün endüstrilerde diğer bütün ülkelerden daha az üretken olsa dahi (mutlak üstünlüğe sahip olmasa dahi), en az bir endüstride diğer ülkelere kıyasla daha üretken olacaktır (karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olacaktır), böylece uluslararası ticaret her ülke için faydalı hale gelecektir.

Serbest ticaretin tüm dünya ülkelerine fayda sağlayacağı görüşü, 18. yüzyıl filozofu Hume tarafından betimleyici bir örnek ile şu şekilde açıklanmıştır: Ticarete açılan ülkeler, öncesinde bir tam olan pastalarına yeni dilimler ekleme şansı yakalarlar. İhracatı yapılan bir ürünün üretimi artacak ve yurt içi geliri arttıracaktır.

Güzellik Yarışmasını Neden İsviçreli İnek Kazanır?

İsviçre, büyükbaş hayvan yetiştiriciliği ve hayvan ürünleri üretiminde Kamboçya'ya kıyasla karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Bu durum, iki ülkenin teknolojik ilerleme seviyeleri ile açıklanabilir.

İsviçre, tarihte çokça hayvan yetiştiriciliği yapmış, böylece bu konuda bilgi ve tecrübe edinmiştir. Bu ona üretkenliği ve kârı arttıracak ekipman, makine üretimi ve cihaz kurulumu yapma avantajı sağlamıştır. Ondandır ki İsviçre, bugün hala ithal ettiğinden fazla hayvan ürünleri ihraç etmektedir.

Diğer yandan Kamboçya, hayvan ürünlerini yakın komşusu olan Tayland gibi ülkelerden ithal etmekte ve bundan çok daha azını ihraç etmektedir; çünkü böylesi Kamboçya için daha faydalıdır. Tayland gibi hayvan endüstrisinde karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olan komşuları olması, Kamboçya'ya kendi karşılaştırmalı üstünlüğü olan endüstrilerde uzmanlaşma şansı tanır. Bu da, Kamboçya örneğinde, başlıca tekstil endüstrisidir.

Ticaret Şartları: Kırmızı Başlıklı Kıza Stratejik Tavsiyeler

Bu noktada okuyucu şunu sorgulayabilir: Mademki ticaret her iki tarafa da fayda sağlamaktadır, öyleyse neden İsviçre, Kamboçya'dan çok daha fazla gelişmiştir?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunu cevaplamak için, ülkeleri kırmızı başlıklı kız gibi, sepet alışverişi yapıyormuş kabul edelim. Öyleyse Kamboçya, dünyanın geri kalanına bir sepet hazırlar (ki bu onun ihracat sepetidir), dünyanın geri kalanı da Kamboçya'ya bir sepet hazırlar (ki bu da onun ithalat sepetidir). İşte bu ihracat sepetinin parasal değerini, ithalat sepetinin parasal değerine böldüğümüzde elde edilen göstergeye Ticaret Şartları denir. Yüksek bir Ticaret Şartları göstergesi, yüksek refahı temsil eder çünkü yüksek ihracat geliri olan ülke, daha çok ithal ürün alma şansı yakalar.

Kamboçya ve İsviçe'nin 2000 - 2018 arası Ticaret Şartları göstergeleri
Kamboçya ve İsviçe'nin 2000 - 2018 arası Ticaret Şartları göstergeleri
The World Bank

Görülen grafik, Dünya Bankası'nın verisine dayanarak, Ticaret Şartları'nın iki ülke için yıllara göre değişimini göstermektedir. Uluslararası ticarete katılmak, bir ülkenin Ticaret Şartları göstergesini arttırmaz ya da azaltmaz. Her ülke, ticarete açılmasıyla karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu endüstride uzmanlaşma ve böylece ticaret şartlarını arttırma şansı yakalar.

Teknoloji sayesinde saatleri dakikalara, kilometreleri santimetrelere düşürdük; hatta bu sayede uzaktan çalışma metotları ile COVID-19 salgınının etkilerini azaltmayı da başardık. Teknolojinin buna benzer bir diğer faydası da yüzlerce liralık kârı binlere çıkarabilecek olmasıdır; bu yüzden teknolojiden en iyi şekilde yararlanan ve gelişmiş ürünler üretip ihraç eden ülkelere oyunda daime bir adım ileride olacaktır.

Ekonomik Karmaşıklık Göstergesi, bir ülkenin ihracat sepetindeki ürünlerin karmaşıklık (gelişmişlik) seviyesini ölçmektedir. MIT'nin (Massachusetts Institute of Technology) sağladığı verilere dayanarak, bu gösterge İsviçre için 2.01 iken Kamboçya için -1.2'dir. Yani İsviçre, Kamboçya'ya kıyasla çok daha sofistike ürünler ihraç etmektedir. Yükte hafif pahada ağır ihracat sepeti oluşturabilen ülkelerde gelir artışı fazla ve gelir dağılımı daha başarılı olmaya meyillidir.

Nedir Bunun Gizli Tarifi?

Hem Ticaret Şartları hem de Ekonomik Karmaşıklık Göstergesi, bize İsviçre'nin küresel pazarda Kamboçya'dan daha rekabetçi olduğunu kanıtladı. Peki İsviçre bunu nasıl başardı?

Acemoğlu ve Robinson kitaplarında açıklarlar ki bir ulusun refahı; coğrafi ve kültürel etkenlerin yanında, kurumlarının yapıları tarafından belirlenir. Politik gücü çoğulcu biçimde halka dağıtarak onu güçlendiren, kanun ve nizam yaratıp mülkiyet hakların koruyanlar kapsayıcı kurumlardır ve bunlar, refah sahibi toplumların anahtarıdır.

Diğer yandan politik gücü küçük bir azınlığı elinde toplayan, kanun ve nizam yaratamayıp mülkiyet haklarını koruyamayanlara dışlayıcı kurumlar denir ve bunlar refahı baltalayan temel unsurlardır (üst tabakadaki küçük azınlıklar olmasa dahi toplumun genel refahı azalmıştır).

Hun Sen, 1985'ten beri Kamboçya'nın başbakanlığını yapmaktadır ki bu da onu dünya üzerindeki en uzun süre hizmet veren liderlerden biri yapmaktadır. Yalnızca kendi finansal durumuna katkıda bulunup genel halkın refahını kötü etkileyen yatırımlara imza atmakla kalmamış, Asia Times tarafından varoluşsal bir yolsuzluk problemi olmasıyla da tanımlanmıştır. Bu durumda Kamboçya'nın dışlayıcı kurumlara sahip olması yalnızca tahmin edilen bir gerçektir.

Uluslar arasındaki bu eşitsizlikler, Birleşmiş Milletler'in (BM) baş etmeye çalıştığı problemlerden biridir. BM, kötü şartlara sahip ulusların gelişmesine yardımcı olmak, ekolojik krize karşı harekete geçmek ve herkes için daha iyi sosyal ve ekonomik koşullar yaratmak amacıyla oluşturulan 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi doğrultusunda tüm dünyayı el birliği ile çalışmaya davet etmektedir.

Sonuç

Ülkeler arası ekonomik gelişmişlik farkları esasen kurumların yapısal farklarından kaynaklanmaktadır (kapsayıcı veya dışlayıcı olmaları). Uluslararası ticaret, her ülkeye karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu endüstride uzmanlaşma şansı tanır fakat yalnızca ülke kapsayıcı kurumlara sahipse bu şans sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye dönüşür. Tüm dünya halklarının ticaret ile sağlanan bu şansı değerlendirebilmeleri için yardımcı olmak, çevreyi koruyarak iyileşmesi için politika izlemek ve dünyadaki sosyal koşulları iyileştirmek 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi'nin birkaç parçasını temsil etmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • P. R. Krugman, et al. (2003). International Economics: Theory And Policy. ISBN: 0-321-11639-9. Yayınevi: Pearson Education International.
  • D. Hume. (2015). On The Balance Of Trade. ISBN: 978-1522783992. Yayınevi: Wallachia Publishers.
  • The World Bank. Net Barter Terms Of Trade Index (2000 = 100). (01 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2020. Alındığı Yer: The World Bank | Arşiv Bağlantısı
  • The Observatory of Economic Complexity. Switzerland. (01 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2020. Alındığı Yer: oec.world | Arşiv Bağlantısı
  • The Observatory of Economic Complexity. Cambodia. (01 Ocak 2019). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2020. Alındığı Yer: oec.world | Arşiv Bağlantısı
  • D. Acemoğlu, et al. (2012). Why Nations Fail: The Origins Of Power, Prosperity, And Poverty. ISBN: 978-0-307-71923-2. Yayınevi: Crown Publishers.
  • United Nations. The 17 Goals. (01 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 25 Temmuz 2020. Alındığı Yer: un.org | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/08/2020 20:32:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9038

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Yeni Koronavirüs
Kan Hastalıkları
Tehlike
Salgın
Kültür
Evrimsel Biyoloji
Hasta
Çiftleşme
Yapay Zeka
Okyanus
Ortak Ata
Gelişim
Evren
Canlılık
Covid-19
Skeptisizm
Dinozorlar
Beyin
Hominid
Sars
Yiyecek
Kuyrukluyıldız
Saç
Evrimsel Tarih
Botanik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bir bilim insanı olmak, evrene her yönüyle aşık olmak gibidir.”
Mayim Bialik
Geri Bildirim Gönder