Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kalbi Duran Bir Hastanın Göğsünden "Kesinlikle Hayata Döndürmeyin!" Dövmesi Çıkarsa Ne Yapardınız?

Kalbi Duran Bir Hastanın Göğsünden "Kesinlikle Hayata Döndürmeyin!" Dövmesi Çıkarsa Ne Yapardınız?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, Gizmodo isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Diyelim ki bir hastanede doktorsunuz ve kalbi durmuş bir hastaya acilen müdahale etmeniz gerekiyor. "Resüsitasyon" (İng: Resuscitation) denen işlemi uygulamak için gömleğinin düğmelerini hızla açıyorsunuz. Göğsü açığa çıkıyor ve... O da nesi? Göğsünde boydan boya, kocaman bir dövme var:

"KESİNLİKLE HAYATA DÖNDÜRMEYİN" (İng: DO NOT RESUSCITATE).

Hemen altında da, yine dövmeyle atılmış, hastaya ait imza var (bu fotoğrafta gizlilik dolayısıyla üstü kapatılmıştır). Ne yapardınız?

Florida'daki bir hastanenin doktor ve hemşirelerinin karşılaştığı durum buydu. Ne yapacaklarına kısa bir süre karar veremeyen tıbbi ekip, bu uyarıyı görmezden gelerek hastayı geri döndürme prosedürünü uyguladılar. Ancak işleme başlamadan önce, hastanenin etik takımını bilgilendirdiler.

Etik kurulun kararı, doktorlarınkinin tam tersiydi. Etik kurulun kararı sonucu hastanın ölmesine izin verildi ve hastanede hayatını kaybetti. Bu vaka, bu tip durumlarda ne yapılması gerektiğiyle ilgili çok ilginç fikirleri tetikliyor.

Vaka Raporu

New England Journal of Medicine dergisinde yayınlanan bir vaka raporunda, kanında yüksek alkol bulunan 70 yaşındaki bu hastanın durumu ve hastanenin kararı anlatılıyor. Hastanın geçmişinde kronik obstrüktif pulmoner hastalık (bir çeşit akciğer hastalığı) bulunuyor. Hasta, hastaneye getirilmeden birkaç saat önce fenalaşıyor. Hastane ekibi, böyle bir hasta için ciddi bir hayata döndürme prosedürü uygulanması gerektiğini biliyor. Ancak suratlarına bakan "Hayata kesinlikle döndürmeyin." dövmesi, kararı vermeyi zorlaştırıyor. 

Makalede anlatılanlara göre, ne yazık ki hastanın üzerinde kimlik yoktu. Dolayısıyla en yakın akrabaya haber vermek de mümkün olmadı. Hastane ekibi, hastayla iletişim kurmak için tüm yöntemlere başvurdu; ancak cevap alamadı. Bu durumda, hastanın göğsündeki dövmenin "öylesine" mi yapıldığını, yoksa gerçekten bir "Hayata döndürmeyin!" uyarısı mı olduğunu belirlemenin hiçbir yolu yoktu. Çünkü birçok ülkede, özellikle de ABD'de, çeşitli şartlar çerçevesinde, hastaların hayata döndürülmeyi reddetme hakkı bulunuyor. Hastanenin hastayı hayata döndürme kararı, onlar açısından "güvenli" olan seçenek olarak görülebilir. Yazarlar şöyle diyor:

İlk başta, belirsizlik ile karşılaştığımızda geri döndürülemez olan kararı seçmeme prensibini tetikleyen dövmeyi dikkate almamaya karar verdik. Ancak bu karar, hastanın olası bir önceden hazırlanmış ölüm dileğini yerine getirmeme durumuyla karşı karşıya bıraktı. Bu nedenle, etik danışmanlık talep edildi.

Tabii ki bu vakada olan tek sorun etik değil. Hukuk da... Araştırmanın baş yazarı olan Gregory Holt, aklındaki en büyük soru işaretinin, bu kararın herhangi bir yasal yükümlülük doğurup doğurmayacağı olduğunu yazıyor. Florida'nın bu konuda çok katı yasaları bulunuyor.

ABD'de hastane masrafları o kadar yüksek ki, fakir vatandaşlara verilen sağlık sigortası olan Medicare'i kullanan hastaların %80'i, bir hastalığın son safhasında olmaları halinde hastaneye kaldırılmamayı ve yoğun bakım görmemeyi tercih ettiklerini belirtiyorlar. Daha da ilginci, doktorlar arasında yapılan 2014 tarihli bir araştırmada, birçok doktorun üst düzey müdahalelerin kendilerine uygulanmasını istemeyeceklerini belirtiyorlar. Araştırmanın incelediği 1081 doktordan %88'inden fazlası, hayata döndürülmeyi tercih etmeyeceklerini söylediler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Gerçekten de, hayata döndürülen bir hastanın hayatta tutulması için gerekli olan prosedürler aşırı pahalı, aşırı acılı ve aşırı miktarda fiziksel müdahale gerektiriyor. Hastaların bu prosedürleri reddetmesi, "Hayata Döndürmeme Talebi" (İng: Do Not Resuscitate, kısaca DNR) olarak biliniyor. Bunu talep eden hastalar üzerinde CPR, elektrik şoku, intübasyon tüpleri gibi uygulamalar kullanılamıyor. Daha da önemlisi, bu hastalar makinaya bağlanamıyorlar.

Ancak DNR, resmî olarak ve noter huzurunda hazırlanması gereken bir belge. Hastaların bu belgeyi doktorlarına ve aile bireylerine vermeleri gerekiyor. Tahmin edebileceğiniz gibi, bunu bir dövmeyle ilan etmek fazlasıyla sıra dışı. Ancak tartışmasız bir şekilde, mesajı doğrudan doğruya doktora iletiyor.

Buna rağmen, hastane ekibinin kafasının karışması da çok normal. Sonuçta cevaplamaları gereken sorular arasında şunlar yer alıyor: Bir dövme, yasal bir döküman mıdır? Hasta dövmeyi aklı başındayken mi yaptırmıştır? Yoksa sarhoş veya kafası iyiyken mi? Bir dövme yaptırmış ve sonradan fikrini değiştirmiş olabilir mi?

İlginç bir şekilde, bu son sorunun bir örneği var. 2012 yılında yayınlanan bir vaka raporunda, üzerinden DNR dövmesi çıkan bir hasta, "kimsenin bir dövmeyi ciddiye alacağını düşünmediğini" belirtti.

Bu durumda, etik kurul konu hakkında bir karara varmaya çalışırken, hastane ekibi de hastayı hayatta tutabilmek için dövmeyi görmezden geldiler. Antibiyotikler, vazopresörler (kan basıncını arttırıcılar) ve damar-içi sıvılar verdiler. Holt, Gizmodo'ya şöyle diyor:

Hastanın vaziyetini kontrol ettikten sonra, etik danışmanlarımız bize hastanın dövmesindeki talebi dikkate almamız gerektiğini ve hayata döndürmememizi tavsiye ettiler. Böyle bir durumda yapılabilecek en mantıklı varsayımın, dövmenin gerçek bir talebi yansıttığını varsaymak olduğunu söylediler. Bizim dikkatimizin, aynı zamanda birinin cenaze dileklerinin ve geleneklerine dayalı taleplerinin görmezden gelinmesi olarak görülebileceğini, yasaların kimi zaman hasta-odaklı kararları tercih etmediğini, hastaların dileklerinin yerine getirilmesinin daha önemli olabileceğini belirttiler.

Etik kurulunun kararı, bu durumda uygulanması gereken karar oldu. Tavsiye üzerine, hastane ekibi bir DNR formu doldurdular. Hasta ölmeye başladığında, hiçbir hayata geri döndürme girişiminde bulunmadılar. Hastanın ölmesine birkaç dakika kala, hastanenin sosyal hizmet bölümünden uzmanlar, hastanın dövmesi haricinde resmî bir DNR formu doldurduğunu tespit ettiler. Böylece hastanın ölümü önünde hiçbir engel kalmamış oldu.

Yazarların belirttiği üzere, bu durum netlikten çok soru işareti doğurmaktadır. Sadece bu vakaya bakarak, bir dövmenin gerçekten de bir ölüm dileğini iletip iletemeyeceğine evrensel olarak karar vermek mümkün değildir. Zaten doktorların da vaka analizinde böyle bir amaçları bulunmamaktadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 6
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Üzücü! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Gizmodo | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2020 21:08:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3307

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Alkol
Hücre
Genler
Yayılım
Cinsellik Araştırmaları
Yavru
Mucize
Sars Virüsü
Etimoloji
Kuantum
Hominid
Balina
İspat
Sürüngen
Hastalık Dağılımı
Şüphecilik
Foton
Ölüm
Mühendislik
Işık
Jeoloji
Biyografi
Uterus
Lipit
Yaşlılık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer ki kendimiz ile doğa arasındaki duygusal bağı kuramazsak, türleri ve çevreyi kurtarmayı da asla başaramayacağız... Çünkü biz, sevmediğimiz şeyler için mücadele vermeyen bir türüz.”
Stephen Jay Gould
Geri Bildirim Gönder