Kafaların Evrimine Öncelik Veren Çeşitlilik, Omurgalı Evrimini Tetikledi!

Kafaların Evrimine Öncelik Veren Çeşitlilik, Omurgalı Evrimini Tetikledi!
Yazar -- Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
938 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Evrimin geçmişi,  tür gruplarının son derece geniş bir yelpazede olan şekiller ve boyutlar deniyor olmalarından ötürü, biyoçeşitlilikteki patlamalarla periyodik olarak işaretlenmiş durumdadır. Fosil kayıtlarında bu şekilde karşımıza çıkan iki yayılımcı adaptasyonun yeni analizleri, bu çeşitlendirmelerin "kafa öncelikli" denebilecek şekilde evrimleştiğini gösterdi.

İki farklı yok oluş sırasında türleşmiş bir balık türünün fosillerinin fiziksel özelliklerini inceleyen Chicago ve Oxford Üniversitesi bilim insanları, kafa özelliklerinin beden şekil ve tiplerinden önce çeşitlendiğini buldular. Keşif, daha önceki adaptif yayılma modellerini çürütüyor ve beslenme-ilişkili evrimsel baskıların çeşitliliğin ilk yöneticileri olduğunu öne sürüyor. Araştırmanın baş yazarı olan Chicago Üniversitesi Organizma Biyolojisi ve Anatomi Bölümü yüksek lisans öğrencisi Lauren Sallan şöyle sölüyor:

Öyle görünüyor ki kaynaklar, beslenme ve diyet, ilk evrede en yüksek öneme sahip olan faktörlerdir. İlk başta kırıcı çeneler, büyük dişli hayvanlar, uzun çeneler gibi garip kafa şekilleri görüldü ama bunların hemen hemen hepsi aynı bedene bağlıydı.

Adaptif yayılımlar, baskın ve yüksek çeşitliliğe sahip grupların evriminin altında yatan nedendir. Kitlesel yok oluşlar gibi büyük aksama olaylarından sonra, hayatta kalan türler çok çeşitli formlara evrimleşirler. Bu çeşitlenmenin modern örnekleri arasında, binden fazla belgelenmiş türle çiklet balığı ailesi, ya da Galapagos Adası'nda bulunan ve çok farklı gaga yapıları sergileyen "Darwin’in ispinozları" bulunur. 

Reklamı Kapat

Evrimsel biyologlar bu yaşayan türleri kullanarak en az 2 adet adaptif yayılım modeli geliştirdiler. Bir model tek bir "patlama" tipi çeşitlenmeden sonra gerçekleşen uzun dönemli bir sabitlik ve durgunluk dönemini öngörür. Bazen “genel omurgalı modeli” olarak da bilinen diğer model, çevrenin değişimine bağlı olarak önce gövdenin, sonra da kafa yapısının evrimleştiği kademeli bir evrim modelidir. Ancak bu modeller, henüz fosil kayıtlarındaki mevcut zengin veri setleri ile test edilmedi. Prof. Michael Coates'un Chicago Üniversitesi'ndeki laboratuarında lisans sonrası araştırma yapan Sallan, şöyle söylüyor:

Bu şeylerin fosil kullanılarak testleri henüz yapılmadı. Çeşitlenmeye dair tüm bu analizlerine sahipsiniz, yine de bunların hiç birisi fosil kayıtlarının alındığı zamanlara geri dönüp zamanın o periyodunda ve ondan sonraki zaman periyodunda ve ondan sonraki zaman periyodunda neler olduğunu söyleyemiyor.

Makalenin ortak yazarı olan, Oxford Üniversitesinde paleobiyoloji öğretim görevlisi  Dr. Matt Friedman, aynı zamanda Coates'un laboratuarının eski bir üyesidir. Sallan ile birlikte fosil kayıtlarındaki iki farklı adaptif yayılımı incelediler. İlki, 360 milyon yıl önce Dünya’daki deniz yaşamının büyük bir kısmını yok eden bir olay olan Hagenberg soy tükenişinden sonra ışın-yüzgeçli balıkların patlamasıydı. İkinci grup akantomorflar,  dinozorların soylarının tükendiği zaman olan Kretase Dönem'in sonu civarında çeşitlilikte patlama yaşayan bir grup balıktı.

İki veri setinde de, araştırmacılar türler arasındaki beden derinliği, yüzgeç pozisyonu ve çene şekli farklarını ölçmek için geometrik morfometri denen bir yöntem kullandılar. Daha önemlisi Sallan ve Friedman, hangi alanın yırtığı ne zaman gösterdiğini daha net bir biçimde görmek için analizlerinde kafa özelliklerini beden özelliklerinden ayrı tuttular.

İki araştırmanın sonuçları ortak bir noktada birleşiyordu: Kafa özelliklerindeki çeşitlenme beden tiplerindeki çeşitlenmeden önce gelmekteydi. Parçalama için sivri ya da körelmiş dişlerin dizildiği çeneler gibi alışılagelmeyen kafa özellikleri, ince uzun yılan balığı benzeri vücutlardan daha geniş, disk benzeri vücutlara kadar çeşitlenebilen vücut özelliklerinden daha önce evrimleşmişti. Sallan şöyle söylüyor:

Elimizde tamamen farklı iki yayılım var ve ikisinde de kafa önce geliyor. Bu yüzden beslenme çeşitlenmede habitat kullanımından dana önemli olabilir. Bu daha önceden ileri sürülen adaptif yayılım ve aşamalı modelin ikisine de karşı.

Yeni analizlerle bulunan model, yeni yiyecek kaynaklarının görülmesinin, türler daha yeni habitata uyum sağlamaya başlamadan bir çeşitlilikte bir patlamaya neden olduğunu öne sürüyor. Sallan şöyle anlatıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ekolojik limitler ortadan kalktı. Dışarıda daha çok fırsat var, daha fazla kullanılabilir kaynak ve onlar da bundan faydalanıyorlar. Sonraları, yeni habitatlara özelleşiyorlar ve böyle faydalanıyorlar. Bu yüzden bu hayvanların kendilerinde olan bir şey değil; mesele daha çok fırsatlar.

Yeni araştırma, kafaların önce evrimleştiği çeşitlenme modeline, birbirinden yüzlerce milyon yıl süre ile ayrılmış 2 ayrı örnek sunmuş oluyor. Ancak modelin halen genel geçer olduğunun ispatlanması gerekiyor. Sallan sözlerini şöyle bitiriyor: 

Evrim çok karmaşıktır ve evrim sürecinde tek bir model olması gerektiği kesin değildir. Bu modelin belli zaman periyotlarında balıklara uygulanabilir olması ya da omurgalılara hitap etmesi mümkün; ama bunun gerçekten doğru olup olmadığını görmek için çok daha fazla araştırma gerekli.”
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/09/2021 00:16:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2731

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Uzay
Köpekler
İletişim
Protein
Demir
Küresel Salgın
Kimyasal Element
Moleküler Biyoloji
Olasılık
Kimyasal
Cansız
Tüyler
Karanlık Madde
Toplum
Hareket
Karar
Tedavi
Dalga
Deney
Charles Darwin
Coğrafya
Gaz
Kuyruksuz Maymun
Yaşamın Başlangıcı
Sahtebilim
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın