Işıklar, Kamera, Elektron: Elektronların Hareketini Ölçmek...

Işıklar, Kamera, Elektron: Elektronların Hareketini Ölçmek...
Yazar -- Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,117 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

J.J Thompson 1897’de elektronu keşfettiğinden beri bilim insanları atomaltı parçacıkların hareketini farklı şekillderde açıklamayı denemişlerdir. Elektronlar ışık mikroskobuyla bile görülemeyecek kadar küçük ve hızlı oldukları için elektronların hareketini ölçmek geçtiğimiz yüzyılda çok zor bir işti. Ancak Okinawa Bilim ve Teknoloji Yüksek Lisans Üniversitesindeki Femtosaniye Spektroskopi Ünitesinde yürütülen ve aynı zamanda Nature Nanotechnology dergisinde yayınlanan çalışma bu işi çok daha kolaylaştırıyor. Takım lideri Prof. Keshav Dani şöyle diyor:

Sadece ışığın maddenin içinden geçişini ve yansımasını kullanarak nasıl hareket ettiklerini açıklamak değil, ayrıca, maddedeki elektronları ve bu elektronların hareketini görmek istedim.

Elektron hareketini incelerken önceki tekniklerin kısıtlayıcı faktörü, ya zamansal ya mekansal çözünürlük sağlaması ancak ikisini birlikte sağlayamamasıydı. Doktora sonrası araştırma görevlisi Dr. Michael Man ise ultraviyole ışık vurumları ve elektron mikroskop tekniklerini birleştirerek bir güneş hücresi içindeki elektronların hareketini görebilmeyi başardı.

Araştırma temel olarak şu prensibe dayanıyor: 

Bir maddenin üstüne ışık tutarsanız bu ışık enerjisini taşıyan fotonlar elektronlar tarafından emilebilir ve bu da elektronların düşük enerjili halden yüksek enerjili hale geçmesine sebep olur. Eğer bu materyalin üstüne tuttuğunuz ışık vurumları, saniyenin milyarda birinin milyonda biri kadar kısa süreli (femtosaniye) olursa maddenin üstünde çok hızlı bir değişim yaratır. Bu değişim hızlı olduğu gibi kısa sürelidir de. Dolayısıyla oldukça hızlı bir şekilde elektronlar eski haline döner. Bilim insanları bu elektronların nasıl enerji kaybedip eski hallerine geri döndüklerini incelemek istediklerinde bir sorunla karşılaşmaktadırlar çünkü bu olay oldukça hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir, by sebeple pratikte elektronları incelemek mümkün olmamaktadır. 

Reklamı Kapat

Dr. Man buna çözüm olarak elektronların düşük enerjili hale geçişinin değil, maddenin yansıtıcı özelliğindeki değişimin izlenmesi gerektiğini söylüyor. Bunun için yapmaları gereken şey çok kısa ancak güçlü vurumları materyalin üstüne gönderip değişime sebep olduktan sonra daha zayıf vurumlar ile yansıtıcılığın önceki halden farkın incelenmesidir. Bu yöntemin şaşırtıcı olan kısmı direkt olarak elektronların değil sebep oldukları değişimin gözlenmesinde yatıyor, çünkü bu deneyin sonucuna bağlı olarak bir çıkarımda bulunuluyor ancak tam olarak ne olup bittiği hiç bir zaman görülmemiş oluyor.

Prof. Dani’nin ekibi yarıiletken bir malzeme kullanarak bu olayı dolaylı da olsa gözlemleme fırsatı buldular. Bu yöntem maddeye gönderilen ışık demetinin elektron kopartmasına ve bir elektron mikroskobu aracılığıyla bu elektronun nerden geldiğini tespit ederek bir görsel oluşturmaya dayanıyor. Bu işlem birden çok kez tekrarlandığında her tekrarla beraber maddenin içindeki elektronların dağılımı ortaya çıkmaya başlar. Bu ilk aşama boyunca uyarma vurumuyla ölçüm arasındaki süre sabit tutulur.

İlk görsel oluşturulduktan sonra bilim insanları uyarma vurumuyla ölçüm vurumu arasındaki gecikmeyi arttırıp başka bir görsel oluşturdular ve her bir görsel oluştuğunda bu süre tekrar arttırılarak her seferinde farklı gecikme süresiyle yapılmış görsellerden oluşan bir video elde ettiler. Bu videoda elektronların uyarıldıktan sonra eski hallerine geçişleri ve nasıl hareket ettikleri görülebilir.

Bu araştırma sayesinde bilim dünyası elektronların hareketine dair yeni bir bakış açısı kazanmış oldu ve bu gelişme aynı zamanda daha iyi ve verimli güneş hücreleri ve yarıiletken malzemeler üretilmesi için büyük bir ilerleme niteliği taşıyor. 

Teşekkür: Bu çeviri için Alper Karasuer'e teşekkür ederiz.

Görselin Açıklaması: Bu resimde Femtosaniye Spektroskopi Ünitesi’nin elektron hareketini görselleştirebilmesini sağlayan zaman çözümlü fotoemisyon elektron mikroskobu düzeneği görülüyor. 800 nanometrelik vurumlar elektronları uyarırken daha zayıf olan 266 nanometrelik ölçüm vurumu farklı elektron hareketlerinin ölçümünü sağlıyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/08/2021 01:35:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4663

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Covid-19
İngiltere
Protein
Canlı Cansız
Hayvanlar
Doğa Gözlemleri
Makale
Maskeler
Hastalık Yayılımı
Kamuflaj
Neandertal
Evrimsel Psikoloji
Karadelik
Fizik
Evrimleşme
Evrimsel Süreç
Komplo
Hidrojen
Felsefe
Kimya
Galaksi
Öğrenme
Koruma
Işık Hızı
Nadir
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın