Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner?

İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner? Yuri Shwedoff
6 dakika
3,939
Tüm Reklamları Kapat

Bir şekilde insanların tamamının Dünya’dan silindiğini hipotetik olarak düşünelim. Peki o zaman son yapay ışık kaynağı ne zaman sönerdi?

Alan Weisman‘ın 2007 tarihli müthiş kitabı Bizsiz Dünya, insanlar birdenbire yok olsa yeryüzündeki evlere, yollara, gökdelenlere, çiftliklere ve hayvanlara ne olacağını tüm detayları ile işliyor. 2008 tarihli TV dizisi Life After People da aynı konuyu ele alıyor. Ne var ki bunların hiçbiri özellikle bu soru üzerinde durmamış.

Tüm Reklamları Kapat

Kaçınılmaz olanla başlayalım, birçok ışık çok dayanmazdı. Çünkü ana enerji kaynakları görece hızlı bir şekilde tükenirdi. Dünya elektriğinin büyük kısmını karşılayan fosil yakıt tesisleri düzenli olarak yakıta ihtiyaç duyar ve bunların arz zincirleri insanların karar mekanizmalarına dayanır. İnsanlar olmasa enerji talebi daha az fakat termostatlarımız hala çalışıyor olacaktır. Kömür ve petrol santralleri ilk birkaç saatte kapanmaya başlayacağından, diğer tesisler devreye girmek zorunda kalacaktır. Bu tür bir durumu insan rehberliğiyle dahi sürdürmek çok zordur. Sonuç olarak tüm önemli enerji kaynakları hızla kararacaktır. Öte yandan ciddi boyutta bir elektrik, enerji kaynaklarına bağlı olmayan yerlerden gelir. Şimdi bunlardan bazılarının ne zaman sönebileceğine bakalım.

1. Dizel Jeneratörler

Birçok uzak yerleşim yeri enerjilerini dize jeneratörlerle sağlar. Bunlar ellerindeki yakıt bitene kadar işlemeye devam edecektir ve birçok yerde günler veya aylar sürebilir. Dizel motorun mazot pompasında regülatör olması gerekir. Regülatör sayesinde ani yük değişimlerinde devir sabit tutulur. İşletme esnasında devri hiçbir zaman alternatör etiketindeki değerden aşağı olmamalıdır.

Tüm Reklamları Kapat

Elektronik ve hidrolik regülatörlerde boştaki devir 50 Hz olarak ayarlanır; çünkü mekanik regülatörler gibi yüke göre değer kaybetmeyecek ve yükte de 50 Hz olacaktır. Böylece benzinli jeneratörlerden daha uzun bir süre idare edecektir.

2. Jeotermal Santraller

İnsanlar tarafından sağlanan bir yakıta ihtiyaç duymayan üretim istasyonları daha iyi durumda olacaktır. Dünya’nın iç ısısından beslenen jeotermal santraller insan eli olmaksızın dizel jeneratörlerden daha uzun bir süre çalışmaya devam edecektir.

İzlanda’daki Svartsengi Adası jeotermal santralinin bakım kılavuzuna göre, her altı ayda bir operatörler şanzıman yağını değiştirip tüm elektrikli motorları ve ekipmanları yeniden yağlamak zorundadır. Bu tür bakım prosedürlerini gerçekleştirecek insanlar olmadığında bazı tesisler birkaç yıl çalışmaya devam edecek ve nihayetinde paslanmaya mahkum olacaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

3. Rüzgar Türbinleri

Rüzgar enerjisi geçtiğimiz iki kaynaktan daha iyi durumda olacaktır. Türbinler düzenli bakım gerektirmeyecek şekilde tasarlanmıştır. Bunun sebebi sayılarının çok ve üzerlerine çıkmanın cidden zor olmasıdır. Örneğin Danimarka’daki Gedser Rüzgar Türbini 1950’lerin sonlarında inşa edilmiştir ve 11 yıl bakım yapılmaksızın çalışmıştır.

Modern türbinler normalde hiç servise alınmaksızın 30.000 saat (3 yıl) çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Bazılarının onlarca yıl çalışacağına şüphe yoktur. Son aşamada rüzgar türbinlerinin çoğu jeotermal santralleri yok eden aynı şey tarafından durdurulacaktır: Şanzımanları tutukluk yapacaktır.

4. Hidroelektrik Barajlar

Akan suyu elektriğe dönüştüren jeneratörler daha uzun bir süre çalışmaya devam edecektir. Life After People‘da Hoover Barajı‘nda çalışan bir operatör, herkesin çıkıp gitmesi halinde barajın birkaç yıl boyunca sorunsuz çalışmaya devam edeceğini belirtmiştir.

Barajlar da muhtemelen tıkanan girişler ya da diğer jeneratörler gibi mekaniksel sorun nedeni ile yenik düşecektir.

5. Nükleer Reaktörler

Nükleer reaktör birazcık hünerlidir. Düşük enerji modunda neredeyse sonsuza dek çalışabilir. Yakıtlarının enerji yoğunluğu işte bu kadar yüksektir. Fakat ne yazık ki yeterli yakıt olsa da en ufak bir dış güç kaybı nedeni ile merkez otomatik kapatmaya yönelecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya’daki bir nükleer santral kontrol sisteminin her parçası, yanlış giden bir durumda hızla kapatacak ya da aniden kendi kendini durduracak şekilde tasarlanmıştır. Olası iyonize radyasyonun ekosisteme salınmasını önlemek amacı ile tasarlanmıştır bu düzenek.

6. Uzay Araçları

Bütün insan yapımı araçlar arasında uzay araçlarımız belki de en uzun süre dayanan olacaktır. Bazılarının yörüngeleri milyonlarca yıl sürecek olsa da elektrik enerjileri bu kadar dayanmayacaktır. Yüzyıllar içerisinde Mars araçlarımız toprak içinde kalacaktır. Yörüngeleri bozulan uydularımız Dünya’ya düşecektir. Uzak yörüngelerdeki GPS uyduları uzun süre dayanacaktır ama zamanla en dayanıklı uydular dahi Ay ve Güneş tarafından yıpratılacaktır.

Birçok uzay aracı Güneş panellerinden güç alır. Bazıları ise radyoaktif ayrışmadan. Örneğin Mars rover'ı Curiosity bir sopanın ucundaki koruyucuda taşıdığı bir parça plütonyumdan aldığı enerji ile çalışır. Curiosity, yüzyıldan uzun bir süre RTG’den (Radyoizotop Termoelektrik Jeneratörü) elektrik enerjisi almaya devam edecektir. Nihayetinde voltaj aracı çalıştıramayacak denli düşecektir; ancak zaten diğer parçalar bu gerçekleşmeden çok önce bozulmuş olacaktır bile.

Buna göre, Curiosity oldukça başarılı görünüyor. Tek bir şey haricinde, ışık konusu ile alakası yok… Evet, ışıkları vardır; ancak bunları numuneleri aydınlatmak ve spektroskopi çekmek için kullanır. Ne var ki bu ışıklar sadece ölçüm sırasında aydınlanır. İnsan talimatı olmayınca, ışıkların da açılmasını sağlayacak bir unsur olmayacaktır dolayısıyla.

Tüm Reklamları Kapat

İnsan taşımadıkları zaman uzay mekiklerinin çok fazla ışığa ihtiyacı olmaz. 1990’larda Jüpiter‘i keşfe giden Galileo aracının uçuş veri kaydı mekanizmasında birkaç adet LED vardı. Bunlar, görünür ışıktan ziyade kızılötesi ışın yaydıkları için onlara “ışık” demek çok da doğru olmaz. Zaten Galileo da 2003 yılında kasıtlı olarak Jüpiter’e çakılmıştır. Bunun da amacı Jüpiter’in atmosferini yakından incelemek ve sondanın yaşam olasılığı olabilen Europa gibi aylara zarar vermesini ve kontamine etmesini önlemekti.

7. Güneş Panelleri

Güneş panellerinin kullanım yeri sadece uzay araçları değildir bildiğiniz gibi. Ücra yerlerde, büyük oranda yol kenarlarında bulunan imdat telefonları genellikle Güneş enerjisi ile çalışır. Bu telefonlar, Türkiye gibi Ortadoğu ülkelerinde pek bulunmadığı için rast gelmeniz mümkün sayılmaz. Fakat rüzgar türbinleri gibi bunların da bakımı gereklidir. Tozdan ve çöpten temizlenmesi gerekir. Bu tür unsurlardan %60 oranında arınan paneller genellikle çok uzun bir süre çalışmaya devam edecektir.

Ne yazık ki bir Güneş panelinin kabloları ve devreleri eninde sonunda paslanacaktır. Fakat yine de kuru bir yerde iyi elektronik aksamlara sahip bir panel yaklaşık 110 sene boyunca çalışmaya devam edecektir. “Aydınlatma” ve “ışık kaynağı” kelimesinin tam anlamını düşündüğümüzde ücra yerlerdeki Güneş enerjisinden beslenen ışıklar muhtemelen en uzun dayanan insan yapımı “ışık” olacaktır.

8. (Bonus) Cherenkov Radyasyonu

Radyoaktivite genelde görünür değildir. Saat rakamları eskiden parlak görünmeleri için radyumla kaplanırdı. Ne var ki bu parlaklık radyoaktivitenin kendisinden değil, radyumun üstündeki fosforlu boyadan geliyordu. Yıllar içinde boya siliniyordu; rakamlar hala radyoaktif olsalar da parlamıyorlardı. Bu yazıda ışık “kaynaklarından” bahsediyoruz. Doğal olarak fosforlu yansıtıcılar, ışığı yansıttıkları için, insan yapımı ışık kaynaklarına dahil değildirler.

Tüm Reklamları Kapat

Öte yandan saat rakamları tek radyoaktif ışık kaynağımız değil. Radyoaktif parçacıklar su ya da cam gibi materyallerin içinden geçtiklerinde bir tür optik sonik patlama aracılığı ile ışık yayarlar. Bu ışığa Cherenkov radyasyonu denir. İlk olarak 1958’de Pavel Alekseyevich Cherenkov adında bir bilim insanı bunu anlayıp gözlemlediği için Nobel ödülünü kazanmıştır. Nükleer reaktör çekirdeklerinin gözle görülür mavi parlaklığı bu yüzdendir. Cesium-137 gibi radyoaktif atık ürünlerimizin bazıları eritilip camla karıştırılır ve güvenle taşınıp depolanabilmesi için çok daha korunaklı bir şekilde paketlenebilecek katı bir blok içinde soğutulur. Karanlıkta bu cam bloklar mavi ışık verir. Cesium-137’nin yarı ömrü 30 yıldır. Yani 200 yıl sonra orijinal radyoaktivitelerinin %1’i sayesinde hala parlıyor olacaklardır. Işığın rengi radyasyon miktarına değil, ayrışma enerjisine bağlı olduğundan zamanla parlaklığını yitirecek fakat aynı mavi rengi koruyacaktır.

Dolayısıyla yanıt veriyoruz: Yok olduğumuzda, bundan yüzyıllar sonra bile beton blokların dibinde en zehirli atığımızdan yayılan ışık hala parlamaya devam edecektir…

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. Munroe. (2020). Farz Edelim Ki. ISBN: 9786053436157. Yayınevi: Pegasus.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 23:53:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4589

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu, et al. İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner?. (11 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4589
Türkoğlu, P., Bakırcı, Ç. M. (2016, October 11). İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner?. Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4589
P. Türkoğlu, et al. “İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 11 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/4589.
Türkoğlu, Pedram. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsanlık Yok Olursa Son Yapay Işık Kaynağı Ne Zaman Söner?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 11, 2016. https://evrimagaci.org/s/4589.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close