Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?

İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?
5 dakika
6,768
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 7 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Uzman tahlili ile kamu görüşü arasında bulunan boşluk, günden güne genişliyor gibi görünüyor.

ABD'de, uzmanların büyük çoğunluğunun en hafif tabiriyle "sorunlu" gözüyle baktığı Donald Trump'ın siyaseti için kayda değer oranda kamu desteği bulunuyor. İngiltere'de, iktisat uzmanlarının Avrupa'dan ayrılma kararının felaket olacağı uyarısına dair geniş bir fikir birliği vardı, fakat pek çok vatandaş yine de ayrılmayı oyladı. Küresel bilim camiası, iklim değişikliğinin felaket getiren tehlikeleri hakkında uyarı yapmaya devam ediyor fakat pek çok vatandaş, insanlar tarafından oluşturulan iklim değişikliğini bir aldatmaca olarak görüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bunlar, giderek yaygınlaşan bir olgunun sadece üç örneği: bilgili uzmanlar, mevcut olan en iyi delillere dayalı olarak bir konu üzerinde görüş ileri sürüyorlar ve kamuoyu aksi yöne zıplıyor. Bu niye oluyor?

Olası cevaplardan biri, halkın tam anlamıyla aptal olması. Bunu daha makul şekilde ifade etmek gerekirse, halkın yeterli bir IQ'su, yeterli eğitimi veya görüşleri tam olarak düşünüp tartmak için doğru bilgisi yok. Bu yorum, düşünceleri görmezden gelinen uzmanların hoşuna gidebilir, fakat bu doğru değil. Halkın çoğunluğu, temel görüşleri düşünüp tartmak için yeterli miktarda ham zekaya sahip. Genel eğitim seviyeleri hiç daha yüksek olmamıştı ve neredeyse tüm bilgiler, bir internet bağlantısı olan herkes için kolayca bulunabilir durumda. 

Tüm Reklamları Kapat

İkinci bir cevap ise, halkın uzmanlara olan inancının azalıyor oluşu. Bulgulara daha yakından bakmak, durumun böyle olmadığını öne sürüyor. Yıllık Edelman güven ölçeri, halkın yüzde 70'inin akademisyenlere ve sanayi uzmanlarına güvenmeye devam ettiğini gösteriyor. Bu oran CEO'lar için yüzde 43 ve hükümet yetkilileri için yüzde 38.

İnsanların önemli konular hakkında uzman görüşlerini umursamıyor görünmesinin gerçek sebebini bulmak için, bilgiyi nasıl işlediğimize bakmamız gerek. Geçenlerde Mats Alvesson ile yaptığımız bir çalışma olan Aptallık İkilemi'nde, gitgide akıllı hale gelen insanların olduğu bir dünyada neden kendimizi inanılmaz derecede aptalca kararlar verirken bulduğumuzu sorduk.

Sebeplerden biri, içimizdeki bilişsel önyargılar. Bizler, geçmiş inançlarımızdan ve hatta şans çağrışımlarından yola çıkarak karmaşık konular hakkında sıklıkla hızlı kararlar veriyoruz. Bu seçimleri yaptıktan sonra (genelde birkaç milisaniye içinde gerçekleşen), kendimizi haklı göstermek için yorucu bir süreç başlatıyoruz. Zaten verilmiş olan kararları haklı çıkaran bilgileri arıyoruz. Çoğu vatandaş zaten Trump, Avrupa veya iklim değişikliği hakkında kararlarını vermiş. Odaklandıkları tüm şey, verdikleri anlık kararları onaylayan bilgiler bulmak. İnançlarını sorgulayan bilgiler, özenle görmezden geliniyor; bu onları rahatsız edebilir ve tekrar düşünmelerinin gerektirir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Üstelik, uzmanların ifadelerine kulak vermenin rahatsız edici olabildiği doğru. Küçük düşürücü fikir vazgeçişleri gerektiren çetin ikilemler bulunuyor. İnsanlar, psikologların bilişsel uyumsuzluk olarak adlandırdığı şeyden ne pahasına olursa olsun kaçınmaya yatkınlar. Gerçekler bizim inançlarımızla uyuşmadığı zaman, inançlarımızı değil, gerçekleri değiştirmeyi tercih etmeye yatkınız. Bir araştırma, kıdemli yöneticilerin, pahalı değişim sürecinin başarısız olduğunun kanıtını görmezden geleceklerini ve bu sayede şirketin değerli kaynaklarını akıllıca bölüştürmüş oldukları fikrine sarılabileceklerini buldu. Cep telefonu şirketi Nokia'nın gerilemesi üzerine yapılan bir çalışma, bu süreci çok açık şekilde gösteriyor.

Uzmanları görmezden görmemizin ilave bir sebebi de, onların tavsiyesini önemsemenin, sosyal huzursuzluk oluşturabildiği; bu durum, akranlarınızla dik başlı tartışmalar oluşturabilir. İnsanlar böylesi bir huzursuzluktan kaçınmak için, akranlarının yargılarına güvenmeyi seçiyorlar. 

Bu durum kısa vadede, sorun çıkarmayan sosyal etkileşim akışları anlamına gelebiliyor ve grubun kabul edilmiş bir üyesi olarak kalıyorsunuz. Fakat uzun vadede, Nokia'da olduğu gibi bunaltıcı bir grup düşüncesi türü oluşturabiliyor, tabii ki bazı epey güçlü rakiplerin yanı sıra.

Sayı Oyunu

İktisatçılar, önemli konular hakkındaki kamuoyunda genelde düşük etkiye sahiptir. Araştırmanın gösterdiğine göre, iktisatçılar yalnızca konu teknik bir konu olduğu zaman kamuoyunu etkiliyor. Görüş, AB gibi yüksek oranda simgesel bir konu hakkında olduğu zaman, halk ekonomik bulguları görmezden geliyor.

Vatandaşlar, kendilerinkiyle karşıt olan iktisatçı fikirleriyle karşılaştığı zaman, kendi görüşlerinde daha katı hale geliyorlar. Uzman görüşünde kuşku uyandıran bilgiyi arıyorlar ve onu destekleyen bilgiyi görmezden geliyorlar. Bu durum en iyi ihtimalle, kamunun basitçe, kendi görüşleriyle ters düştüğü zaman uzman görüşlerini umursamaması anlamına gelebilir. En kötü ihtimalle de, uzman görüşünün kamu görüşünü ters yöne saptırdığı, beklenmedik bir etki oluşturabilir. Aşı karşıtı savunucularının durumunda olan şey bu: daha fazla uzman görüşü olduğu zaman, aşı karşıtı kampanyanın yanlıları kendi görüşlerine daha katı şekilde sarılıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Size Söylendiği Gibi mi Yapıyorsunuz?

Tepede bulunanlar, konu hakkında daha fazla bölündüğü zaman, uzmanların fikir birliğine karşı kendi görüşlerimizi daha katı hale getirmeye daha yatkınız. ABD'li üç siyaset bilimci tarafından yapılan bir çalışmada, ABD siyasi partilerinin geçen 25 yılda daha fazla ayrı hale geldiği, insanların tuttuğu tarafların desteklediği konulara güçlü bir şekilde inanmasının daha muhtemel hale geldiği, fakat bu durumun az miktarda sağlam delilin olduğu konularda geçerli olduğu bulundu. 

Bu sadece zavallı, sersem halk kadar basit değil. Uzmanların karmaşık konular hakkında düşünme şekli de sorunlu. Genelde, kendi dar uzman çevreleri dışında kalan görüşleri dinlemeye isteksiz oluyorlar. Bir çalışmada, iktisatçıların diğer iktisatçıların fikirlerine neredeyse tamamen perde çektikleri bulunmuştu.

Bu durum, diğer bilim dallarına kapalı olması daha muhtemel olan diğer sosyal bilimlere göre epey farklı. Dahası, iktisatçılar arasında yüksek seviyede fikir birliği olduğu zaman, genelde yaygın kamuoyu ile arasındaki boşluk en büyük oluyor; bazı durumlarda bu miktar, yüzde 35 kadar fazla.

Bu yüzden uzmanlar, Trump, Brexit veya iklim değişikliği hakkındaki uyarılarında daha gayretli oldukları ve kamuoyu üzerinde ters etkiye sahip gibi göründükleri zaman şaşırmayın. Hepimizin aptal olup olmadığı tartışma konusu, fakat en zorlayıcı deliller karşısında kesinlikle kararlı bir şekilde inatçı olabiliriz. 

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Üzücü! 6
  • İnanılmaz 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/04/2024 08:27:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4627

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kimyasal Bağ
Aslan
Değişim
Kamuflaj
Süt
Virüs
Doğa Gözlemleri
Viral
Hastalık Yayılımı
Dağılım
Manyetik Alan
Bilimkurgu
Grip
Uçma
Yıl
Elementler
Kuşlar
Hominidae
Mistik
Etimoloji
Teyit
Dinozor
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Kitlesel Yok Oluş
Psikanaliz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Spicer, et al. İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?. (23 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 13 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4627
Spicer, A., Zaloğlu, O., Bakırcı, Ç. M. (2016, October 23). İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?. Evrim Ağacı. Retrieved April 13, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4627
A. Spicer, et al. “İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ozan Zaloğlu, Evrim Ağacı, 23 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/4627.
Spicer, Andre. Zaloğlu, Ozan. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsanlar Uzmanları Neden Dinlemiyorlar ve Objektif Gerçeklere Ters, Kötü Kararlar Veriyorlar?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ozan Zaloğlu. Evrim Ağacı, October 23, 2016. https://evrimagaci.org/s/4627.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close