İleri Düzey Öğrenciler İçin Evrim Dersleri: Evrimin Temelleri, Hardy-Weinberg Dengesi, Filogenetik Haritalar ve Evrim Mekanizmaları

İleri Düzey Öğrenciler İçin Evrim Dersleri: Evrimin Temelleri, Hardy-Weinberg Dengesi, Filogenetik Haritalar ve Evrim Mekanizmaları Deviantart
4 dakika
2,110 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Akademik bir üniversite dersinin Türkçe versiyonu olacak olan bu eğitim dizimizde, evrimin detaylarına girerek popüler bilim tarafından sıyrılarak özünü öğreneceğiz. Evrim Ağacı'nın kendi iç eğitimlerinden herkesin faydalanabilmesi için çektiğimiz bu videoları takip ederek, evrimin özüne yönelik bilgileri kolaylıkla edinebilirsiniz.

Ders-1: Evrimin Temelleri, İsimler, Kavramlar ve Tarih

İlk dersimizde evrimin temellerinden, bazı meşhur isimlerden, derslerin geri kalanını daha rahat anlamanızı sağlayacak kavramlardan ve evrimsel biyolojinin tarihinden bahsedeceğiz. Bu kısmen "yumuşak" bir giriş olacak; ancak daha sonraki derslere temel oluşturabilmesi açısından önemli olduğunu düşünüyoruz. Ayrıca bu videoda dersin genel konularından ve ele alacağımız başlıklardan da bahsedeceğimiz için nelerle karşılaşacağınızı öğrenmeniz açısından izlemenizin faydalı olacağını düşünüyoruz.

İyi seyirler.

Ders 2: Evrimle İlgili Temel Yanılgılar, Hatalar ve Gerçekler

Evrimsel biyoloji, halk arasında en çok tartışılan konulardan bir tanesi. Halbuki bilimsel arenada gerçekliği tartışılmayan, yalın bir doğa yasası. Bu durumda, bilim ile halk arasındaki köprünün inşa edilebilmesi için, evrimle ilgili temel yanılgılardan ve hatalardan bahsetmek, gerçekleri anlatarak bunları düzeltmek durumundayız. İşte bu videoda temel olarak yapacağımız bu olacak.

Reklamı Kapat

Bu derste öğrendiklerimiz, bundan sonraki derslerde gireceğimiz teknik tartışmaların temeli olması açısından büyük önem arz ediyor.

Ders-3: Filogenetik Ağaçlara Giriş ve Temel Kavramlar

Bu dersimizde filogenetik ağaçları inşa edebilmek için bilmemiz gereken ön kavramları ve terimleri öğreneceğiz. Ayrıca bu dersin en önemli çıkarımlarından birisi, kendini tekrar eden kuvvetlerin nasıl kaostan düzen yaratabildiğini anlamak olacak. Daha sonra, dersin sonlarına doğru, bu bildiklerimizden yola çıkarak ilk filogeni ağacımızı (Evrim Ağacı'mızı) inşa edeceğiz. Bu derste tam olarak nasıl olduğunu anlamayabilirsiniz, ilk defa karşılaşacağınız için. Ancak bir sonraki dersimizde, sadece bu konuyu ele alarak bilgilerimizi derinleştireceğiz. Fakat burada göreceğimiz terimler ve ne anlama geldikleri, neden önemli oldukları, ilerleyen kısımlardaki konuları anlamamız için anahtar önem taşıyor.

Ders 4: Filogenetik Haritalandırma, Zorluklar ve Çözümler

Bu dersimizde, bir önceki dersin sonunda giriş yaptığımız filogenetik haritalandırma yöntemlerine daha detaylıca göz atacağız. Sonrasında bu haritaları (Evrim Ağacı'nı) çıkarırken, evrimsel süreçte bildiğimiz, araştırmacılara zorluk çıkarabilecek bazı noktaları inceleyeceğiz. En sonundaysa bu zorlukları nasıl çözebileceğimizi, türlerde ne gibi izler tespit ederek ağaçlarımızı güçlendirebileceğimizi göreceğiz. Böylece kendi başınıza bir Evrim Ağacı oluşturmak için gereken tüm temel bilgilere, karşınıza çıkabilecek tüm zorluklara ve bu zorlukların aşılabilmesi veya sorunların düzeltilebilmesi için gereken metotlara sahip olmuş olacaksınız.

Ders 5-6: Moleküler Saatler, Canlılığın Başlangıcı ve Evrim Tarihi

Bu dersimizde öncelikle moleküler saatlerin nasıl çalıştığına göz atacağız, böylece evrimsel biyolojinin öngörü gücüne ufak bir örnek görmüş olacağız. Sonrasında ise uzun evrim tarihine olabildiğince hızlı ve kısa bir bakış atacağız. Bu süreçte birçok yeni bilgi öğreneceğiz. Canlılığın başlangıcından kısaca söz edecek, sonrasında günümüze kadar gelen 3.8 milyar yıllık yaşam tarihinin önemli köşebaşı taşlarına odaklanacağız.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ders 7: Mutasyonlar, Crossing-Over, Varyasyonlar ve Rastgelelik

Bu dersimizde, matematiksel analizlere girmeden önce mutasyonların ne olduğunu, neden rastgele olduklarını ve evrimin buna rağmen neden "rastgele" ya da "tesadüfi" olarak görülemeyeceğini inceleyeceğiz. Bunu yaparken varyasyonları (çeşitliliği) öğrenecek, yeni alelleri oluşturan kaynaklara bakacağız. Mutasyonların sıklıklarını, nerelerde ve nasıl meydana geldiklerini, yararlı veya zararlı olma durumlarını, nötralliklerini ve daha nice özelliğini öğreneceğiz. Böylelikle bir sonraki dersimizden itibaren göreceğimiz matematiksel analizlerin temellerini oluşturacağız.

Ders 8: Hardy-Weinberg Dengesi

Bu dersimizde, evrimsel analizin matematiksel altyapısının en önemli parçalarından biri olan Hardy-Weinberg Dengesi'ne, ne şekilde kullanabileceğimize ve temellerine göz atacağız. Böylece, evrim mekanizmalarını tek tek incelerken, bunların popülasyonlara matematiksel olarak nasıl etki ettiğini anlama imkanımız olacak.

Bundan sonraki ders videolarımızı izlemeyi düşünenler için kritik bir ders bu. Çünkü evrimsel analize temel girişi yapmış oluyoruz.

Ders 9: Mutasyonların Evrimle İlişkisi ve Hardy-Weinberg Dengesi Analizi

Bu dersimizde mutasyonların ne olduğuna, ne sıklıkta meydana geldiğine, nasıl çeşitlilik yarattığına ve hepsinden önemlisi, evrimle ilişkisine bakacağız. Mutasyonların evrime kendi başlarına neden olup olamayacağını inceleyeceğiz ve dersin sonunda, Hardy-Weinberg Dengesi açısından analiz ederek, mutasyonların evrime tek başına ne kadar etki ettiğini matematiksel olarak göstereceğiz.

Reklamı Kapat

Kısa notlar:

  • Spesifik bir nükleotit üzerinde mutasyon meydana gelme olasılığı çok ama çok düşüktür.
  • Organizma bazında mutasyon meydana gelme oranı son derece yüksektir; ancak bunların hepsi evrimsel anlama sahip değildir. 
  • Mutasyonların çoğu zararlı değil; etkisiz (nötr) veya nötre yakındır. Nötr mutasyonlar bir araya gelerek yumuşak değişimlere neden olabilirler ve seçilime zaman tanırlar. Geri kalan, ani etki yapabilen mutasyonlar, genel mutasyonların çok ufak bir yüzdesidir. Bu ani etkililerin çoğu zararlıdır, bir kısmı yararlıdır.
  • Mutasyonlar evrimsel değişimin değil, çeşitliliğin ana mekanizmasıdır. Mutasyonlar tek başına evrime neden olamazlar (veya umursanmayacak kadar az etkilidirler).
  • Mutasyonlar, çeşitliliğin ana kaynağıdırlar. Çeşitliliği mutasyonlar ve diğer çeşitlilik mekanizmaları sürekli, ortamdan bağımsız olarak yaratırlar. Seçilim mekanizmaları bunlardan en uyumlu olanları seçer, uyumsuz olanları elerler. Evrim, çeşitlilik mekanizmalarının yarattığı varyasyonların, seçilim mekanizmaları sonucunda nesiller boyunca seçilip elenmesiyle meydana gelen bir süreçtir.
  • Mutasyonlar bir popülasyona tek başına etki edebilecek olsaydı, toplam etkisi olumsuz olurdu. Ancak işin içine seçilim girdiği anda, mutasyonların etkisi bambaşka bir hal almaktadır ve uygun varyantlar (çeşitler) seçilerek, mutasyonun tek başına yapamayacağı kadar müthiş bir hızla popülasyona yayılabilmektedirler. 
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/07/2021 15:37:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5424

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Bilim İnsanları
Diyet
Savaş
İntihar
Göğüs Hastalığı
Çeşitlilik
Makina
Yeme
Factchecking
Zaman
Hareket
Klinik Mikrobiyoloji
Bakteri
Göğüs
Şehir Hastanesi
İnsan Sağlığı
Covid-19
Deniz
Bilim
Sanat
Gerçek
Tür
Hayatta Kalma
Eşey
Cansız
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın