Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor!

İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor! Portland Audubon
7 dakika
3,370
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Podcast
4:13
Akın Karahasan
Seslendiren
30
  • İndir
  • Dış Sitelerde Paylaş
Tüm Reklamları Kapat

İklim değişikliği sebebiyle dünyanın ortalama yüzey sıcaklığı, 19. yüzyıldan bu yana her sene yaklaşık olarak 1.18 santigrat derece artmaktadır. Bu sıcaklık artışının başlıca sebepleri, atmosfere salınan karbondioksit miktarının artması ve diğer insan bazlı aktivitelerdir.[1] Bu sıcaklık artışının çoğunun son 40 yılda ortaya çıkmasıyla birlikte; son yedi yıl dünya tarihinin en sıcak yılları olmuştur. 2016 ve 2020 seneleri de kayıtlara "en sıcak" yıllar olarak geçmiştir.[2], [3], [4]

The National

İklim değişikliğinin meydana gelmesindeki ana nedenleri incelediğimiz zaman, karşımıza genellikle insani aktiviteler çıkacaktır. Ancak iklim değişikliğinin genel olarak etkilerini ele aldığımızda, çok daha geniş bir ölçekte inceleme yapmamız gerekmektedir. İklim değişikliği; ekosistemi doğrudan veya dolaylı olarak etkilediği için, en az insanlar kadar diğer canlılar da bu olgunun sonuçlarından etkilenmektedir. Peki, iklim değişikliğinin hayvanlar üzerindeki gözle görülebilir etkileri nelerdir? İklim değişikliği etkisiyle meydana gelen sıcaklık artışları, hayvanların vücutlarında ne gibi değişimlere yol açar? Birlikte inceleyelim.

İklim Değişikliği ve Şekil Değiştirme

İklim değişikliğinin en çarpıcı etkilerinden olan sıcaklık artışı sebebiyle çevre koşulları gitgide değişmektedir. Değişen bu çevre koşullarına uyum sağlamak için de hayvanlar evrimleşmekte ve vücutlarında belirgin farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Örneğin; genellikle kuşlarda görülen "güçlü şekil değiştirme" (İng: "Strong shapeshifting"), sıcaklık artışlarıyla doğrudan ilgilidir diyebiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Güçlü şekil değiştirme, özellikle kuşlarda gözlendi. 1871 yılından bu yana; Avustralya papağanının çeşitli türlerinin gaga boyutlarında %4 ile %10 arası bir büyüme meydana geldi. Ve bu büyüme doğrudan her yıl yaz sıcaklıklarının artmasıyla ilişkilidir.[5] Küçük bir ötücü bir kuş olan Kuzey Amerikan kara gözlü junkosunda da artan gaga boyutuyla soğuk yerlerde görülen kısa vadeli aşırı sıcaklık artışları arasında bir ilişki gözlemlendi. Ayrıca memeli türlerde de sıcaklık artışıyla alakalı olarak bazı değişimler görüldü. Araştırmacılar; dağ farelerinde kuyruk uzunluğunun arttığını, maskeli kır farelerinde ise kuyruk ve bacak uzunluklarının arttığını gözlemlediler.

Bir kara gözlü junko
Bir kara gözlü junko
The Spruce

Avusturalya Deakin Üniversitesi'nden kuş araştırmacısı Sara Ryding; canlıların uzuvları aracılığıyla ısıyı serbest bıraktıklarını açıklıyor. Fare gibi küçük hayvanlarda kuyruk bu iş için yeterli oluyor. Kuşlarda ise bu işi gagalar üstleniyor. Filler ise serin kalmak için devasa kulaklarına güveniyorlar. Afrika arazilerinde dolaşan fillerin videolarında, kulaklarını periyodik olarak ileri geri sallayarak soğuduklarını gözlemleyebiliyoruz.

Yine Ryding, iklim değişikliğinin aşamalı olarak meydana gelen oldukça kompleks ve çok yönlü bir olgu olduğunu ve bu yüzden şekil değişikliğinin yalnızca tek nedeni olarak saptanmasının zor olacağını söylüyor. Ancak; bu değişimlerin oldukça geniş coğrafi bölgeler boyunca çok çeşitli türler arasında gerçekleştiğini, bu nedenle de iklim değişikliği dışında çok az ortak noktanın olduğunu da eklemeden geçmiyor.

Konuyu daha iyi anlamak için bakabileceğimiz Bergmann yasası adı verilen kavram; daha soğuk iklimlerde yaşayan canlıların, ısıyı daha iyi korumak için ekvatora yakın olanlardan (sıcak bölgede yaşayanlardan) daha büyük ve daha kalın olma eğiliminde olduğunu belirtir. Kural adını, modeli ilk kez 1847'de tanımlayan on dokuzuncu yüzyıl biyoloğu Carl Bergmann'dan almıştır. Otuz yıl sonra, başka bir biyolog olan Joel Asaph Allen, soğuk iklimlere uyum sağlayan hayvanların ısıyı içeride tutmak için daha kısa uzuvlara ve vücut uzantılarına sahip olduğunu belirterek kavramı daha da genişletmiştir. Benzer termoregülasyon nedenlerinden dolayı, tersi de genellikle doğrudur. Daha sıcak iklimlerde sıcakkanlı hayvanların uzantıları, vücut boyutlarına göre büyür. Gaga, kulak, kuyruk ve hatta kanatlar gibi daha büyük uzuvlar, hayvanların çevredeki havaya daha fazla ısı yaymasına yardımcı olmaktadır. Biraz kaba bir karşılaştırmayla, bir radyatör de benzer şekilde çalışır. Geniş yüzey alanına sahip büyük bir radyatör, daha küçük olana kıyasla bir odaya daha fazla ısı salar. Papağanların termal fotoğraflarında parlak sarı renkte parıldayan gagalarından ve pençelerinden yayılan ısı görülebilir. Daha büyük uzuvlar ayrıca daha fazla kan getiren ve dolayısıyla daha fazla vücut ısısını dağıtan daha büyük damar sisteminin büyümesine izin verir. Ryding bu konuyu şöyle açıklıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Allen kuralına göre uzvun yüzey alanı artar. Ve hayvanlar için bu, belirli bir uzva kan pompaladığınızda, ısının kaybolabileceği daha fazla yüzey alanı olduğu anlamına gelir.

Ryding, vücut uzantılarında gözlemledikleri boyut artışının oldukça az olduğunu (%10'dan daha az) ve bu yüzden değişimlerin hemen gözle görülemeyebileceğini belirtiyor. Buna karşın Ryding, çok da uzak olmayan bir gelecekte kulak gibi daha belirgin vücut uzantılarında da boyut artışının gerçekleşeceği tahmininde bulunuyor. Yani, gelecekteki sıcaklık artışları daha fazla hayvanının şeklini değiştirecek ve bir seçilim baskısı oluşturacak.

Ekip ayrıca, doğal habitat sıcaklıklarından daha sıcak olan laboratuvar ortamlarında yetiştirilen Japon bıldırcınlarının; yalnızca bir nesilde çevresel değişikliklere uyum sağlayarak daha uzun gagalar geliştirdiğini gözlemledi. Benzer şekilde, laboratuvar fareleri ise daha uzun kuyruklar geliştirdiler. Ryding, bunun müze veya saha araştırmalarında gözlemlenenden çok daha kısa bir zaman diliminde gerçekleştiğini ve hayvanların çevrelerine gerçekten çok hızlı uyum sağlayabildiklerini gösterdiğini belirtiyor. Ancak araştırmacılar, bu şekil değiştirmenin iyi bir gelişme olup olmadığından emin değiller; daha büyük kulaklar veya gagalar, hayvanın aşırı ısınıp ölmek yerine serinlemesine yardımcı oluyorsa, bu tabii ki iyi bir şeydir. Ancak bazı değişiklikler, bazı canlıların yiyecek arama yeteneğini engelleyebilir. Örneğin sinek kuşları gibi çiçek nektarı ile beslenen kuşlar için küçük ve dar gagalara sahip olmak önemlidir.

Ancak bahsedilen değişiklikler bir dizi türde meydana gelse de dikkate alınan her hayvan için evrensel değildir. Bu adaptasyonlar kısa ve orta vadede faydalı olabilir, ancak iklim değişmeye devam ettikçe hayvanlar değişime sürekli olarak uyum sağlayamaz. Halihazırda habitat kaybı, kirlilik ve diğer insan kaynaklı faktörlerle mücadele eden türler, artan sıcaklıkların neden olduğu ek stresle baş edemeyebilir. Ayrıca evrim tipik olarak birçok nesil boyunca gerçekleştiğinden vücut şeklini değiştirmek, özellikle yavaş üreyen ve uzun ömürlü türler için her zaman geçerli bir adaptasyon stratejisi olmayabilir.

Bunlara ek olarak; iklim değişikliği hayvanların sadece fiziksel özelliklerini değil aynı zamanda davranışlarını, dağılımlarını ve diğer türlerle etkileşimlerini de etkiler. Örneğin üreme ve göç modellerindeki değişiklikler, üremenin zamanlamasını ve başarısını etkileyebilir ve sonuçta popülasyon büyüklüğünü ve genetik çeşitliliği etkileyebilir. Av ve avcıların dağılımındaki değişiklikler de besin ağlarını bozabilir ve ekosistem dinamiklerini değiştirerek potansiyel olarak besin zinciri boyunca ardışık etkilere yol açabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Örneğin gölgeden yararlanma ve yılın daha sıcak zamanlarında göç etme gibi davranış değişiklikleri gibi vücut sıcaklığını kontrol etmenin vücut şeklinde değişiklik gerektirmeyen çeşitli başka yolları da vardır. Bu etkilerle ilgili öne çıkan önemli sorulardan biri, değişikliklerin kalıcı olup olmadığıdır. Örneğin Galápagos'taki deniz iguanaları, sıcaklıklar dalgalanıp mevcut yiyecek miktarını değiştirdikçe vücut uzunluklarını %20'ye kadar küçültebilir ve uzatabilir.

Ryding, bir sonraki hedefinin 3D tarama teknolojisini kullanarak Avustralya kuşlarında şekil değiştirmeyi ilk elden araştırmak olduğunu söylüyor. Bu araştırmasında, kuş müzelerinde bulunan son 100 yıldaki kuş türlerini ele alacağını; kendisinin ve ekibinin bu araştırma sayesinde, iklim değişikliği sebebiyle hangi kuşların şekil değiştirdiğini ve neden şekil değiştirdiğini anlayacaklarını belirtiyor. Ryding son olarak iklim değişikliğinin hayvanlar üzerindeki etkilerine dair şunu söylüyor:

Şekil değiştirme, hayvanların iklim değişikliğiyle başa çıktığı ve her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmiyor. Bu, hayatlarını devam ettirmek için evrimleşmek zorunda olduklarını gösteriyor. Ancak, bu değişimlerin diğer ekolojik sonuçlarının ne olduğundan veya diğer bütün türlerin gerçekten değişme ve hayatta kalma yeteneğine sahip olup olmadığından emin değiliz.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
33
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

Feragatname: Evrim Ağacı, doğrudan üniversiteler, akademik dergiler veya resmi bilim kurumları tarafından yayınlanan bu basın açıklamalarını temel editöryal düzenlemeden geçirmektedir; ancak açıklamaların isabetliliğinden sorumlu değildir. Basın açıklaması konusundaki sorularınızı aşağıdaki medya irtibat kişisine yöneltebilirsiniz.

Medya İrtibat

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 11
  • Muhteşem! 6
  • Tebrikler! 6
  • Üzücü! 3
  • Korkutucu! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • Bilim Budur! 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/07/2024 23:44:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10990

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Element
Venüs
Haber
Köpekgil
Doğru
Elementler
Evrim Ağacı
Elektrik
Diş Gelişimi
Nöronlar
Beyin
Abd
Yörünge
Kertenkele
Su
Gazetecilik
Müzik
Elektromanyetik
Evrimsel Süreç
Evrim Teorisi
Dünya Dışı Yaşam
Hücre
Aşı
Beslenme Davranışı
Kalıtım
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Y. Dirice, et al. İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor!. (16 Eylül 2021). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10990
Dirice, S. Y., Bakırcı, Ç. M., Selçukoğlu, . (2021, September 16). İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor!. Evrim Ağacı. Retrieved July 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10990
S. Y. Dirice, et al. “İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 16 Sep. 2021, https://evrimagaci.org/s/10990.
Dirice, Serkan Yasin. Bakırcı, Çağrı Mert. Selçukoğlu, . “İklim Değişikliği Sebebiyle Artan Sıcaklıklar, Hayvanların Şekil Değiştirmesine Yol Açıyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, September 16, 2021. https://evrimagaci.org/s/10990.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close