Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!

Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!
4 dakika
5,926
Podcast
6:47
Altay Kenger
Seslendiren
27
  • İndir
  • Dış Sitelerde Paylaş
Tüm Reklamları Kapat

Her şeyi hatırlamak kulağa harika gelebilir, fakat bazı şeylerin unutulması lazımdır. Peki her bir şeyi hatırlamak ne anlama geliyor?

Arabanızı nereye park ettiğinizi veya alışveriş listenizdeki o son maddeyi veya bu odaya neden girdiğinizi bir daha hiç unutmadığınızı hayal edin. Eğer şu anda DARPA'da (Savunma İleri Araştırma Tasarıları Dairesi) yapılmakta olan, hafızayı geri getirmek üzere nakledilebilir bir cihaz yapma araştırması hakkındaki basın söylentilerine inanıyorsanız, gelecekte bu hafıza sapmaları hakkında endişelenmek zorunda olmayabilirsiniz. 

Çoğu sinirbilimci, hasar gören beyin işlevlerine yardımcı olabilecek takma sinir hayalini paylaşıyor. Bunun gibi çoğu cihaz, çeşitli deney aşamalarında bulunuyor. Bozuk hafızaya sahip olan insanlara yardım etmenin ötesinde, sıradaki adım, mâkul olarak geri kalanımızın hafızalarını güçlendirecek olan, nakledilebilir 'beyin çipleri' olabilir ve gelecekte hiçbir şeyi unutmamamızı sağlayabilir. Fakat her bir şeyi hatırlayabilseydik, bu gerçekten ne anlama gelirdi?

Tüm Reklamları Kapat

Beyin Nasıl Hatırlar?

1950 ve 1960'larda hafıza üzerindeki ilk sinirbilimsel çalışmadan beri yapılan araştırmaların gösterdiği üzere, hafızalar beynin sadece bir bölümünde depolanmıyor. Onlar bütün beyin boyunca yayılı haldeler, özellikle de zar adı verilen bir bölgede.

Ünlü görüşe zıt olarak anılarımız, beyinlerimizde, raflarda belirli sınıflara ayrılmış kitaplar gibi depolanmıyor. Kodlama adı verilen bir işlemle, zarın çeşitli bölgeleri boyunca dağılmış öğelerden etkin bir şekilde yeniden inşa ediliyorlar.

Dünyayı gözlerimiz, kulaklarımız vb. organlar üzerinden deneyimledikçe, zardaki çeşitli sinir takımları hep beraber yanarak bu duyuların her birinden bir sinir yolu oluşturuyorlar ve bu desenleri anılara kodluyorlar. Bu yüzden belirli bir koku, pek çok yıl önceki bir anıyı tetikleyebiliyor veya bir arabanın zamansız ateşlemesinin sesi, bir savaş gazisinde panik atak tetikleyebiliyor.

Beyin zarında bulunan ve hipokampus olarak adlandırılan bir yapı, hafızada yaşamsal bir paya sahip. Alzheimer hastalığı gibi hafızayı etkileyen durumlarda hipokampusun zarar görmüş olduğunu buluyoruz.

Tüm Reklamları Kapat

Öyleyse unutmak, beyinde kodlanmış sinirsel yolun bir kısmını geri çağırma yetersizliğidir (geçici veya kalıcı olarak). Unutkanlığı artırmak, yaşlanma işleminin normal bir bölümüdür, çünkü sinirler sahip oldukları bağlantıları kaybetmeye ve yollar bozulmaya başlarlar. En sonunda beyin küçülür ve hatırlamada daha az etkili hale gelir. Hipokampüs, yaş ile birlikte bozulmaya başlayan ilk beyin bölgelerinden birisidir.

Bazı Şeylerin Unutulması Daha İyidir!

Unutmanın, neredeyse hatırlamak kadar önemli olduğuna inanıyorum.

Beyin üzerinde çalışıyorum ve dilin, iletişimin ve bu sebeple hafızanın beyinde ve beyindeki felç ile travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi etkili hastalıklarda nasıl çalıştığını inceliyorum. İnsanın hafızası devingen (dinamik) ve esnek olduğu için, aynı zamanda yaşlanmadan ve patolojik işlemlerden kaynaklanan bozukluklara da elverişlidir.

Fakat unutmak, sadece yaşla birlikte gelen bir kayıp değildir. Hafıza işleminin normal bir bölümüdür. Başımızdan geçen birçok şeyi hatırlamamız gerekmez; iki yıl önce akşam yemeği için ne pişirdiğimiz, son beş park edişimizde arabayı nereye bıraktığımız buna dahildir. Bunlar, artık hatırlamanın gereksiz olduğu şeylere örnektir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ayrıca, hayatlarımıza etkin bir şekilde engel olan hatıralar da söz konusudur. Bir araştırmanın öne sürdüğü ve benim hafızayla ilgili koşullar üzerine yaptığım çalışmamın doğruladığı üzere, bazı insanlar travmatik olayları unutamıyorlar. Bu nitelik, depresyon ve TSSB'nin de dahil olduğu durumlardan kısmen sorumludur.

Korkunç Olayların Hatıraları Doğal Olarak Kaybolmazsa, Hayatlarımıza Devam Edebilir miyiz?

Çalışmalarımdan birinde TSSB ile ilişkili depresyon teşhisi konmuş bir hasta, savaş deneyiminin tüm anılarını ortadan kaldırmak istiyordu. Bir çatışmada iki arkadaşını kaybetmişti ve o olayı unutmakta zorlanıyordu. Görünüşe göre anıları isteyerek yok edemiyoruz.

Bana, arabasının anahtarlarını nereye koyduğunu ve çocuklarının doğum günlerini hatırlamak istediğini, fakat savaş tecrübesinin travmatik hatıralarını yok etmeyi tercih ettiğini söylüyor.

Her şeyi hatırlamak için teknoloji geliştirmek, günlük yaşamı iyileştirmek için zaman kazandırıcı ve harika gibi gelebilir. Bir randevuyu asla unutmazsınız, kaybolan anahtarları arayarak değerli dakikalarınızı asla harcamazsınız, belki önemli etkinlikleri hatırlamak için bir daha asla bir takvime ihtiyaç duymazsınız. Üstelik, elbette, nakledilebilir bir beyin çipi, hastalık veya yaralanma sonucunda anıları yok olmuş olanlar için büyük bir lütuf olacaktır. Fakat, her şeyi hatırlama konusunda bize bireyler ve bir toplum olarak unutmaya izin vermeyen bir aksilik bulunuyor. 

Mükemmel hafıza, birey ve toplumda hareketsizliğe neden olur: herhangi bir kusurun kalıntısı (kişisel veya diğerlerinin) yok olmaz ve bu yüzden onları ardımızda bırakamayız. Unutmak, yeni başlangıçlara ve kişisel ile toplumsal iyileşmeye ve bağışlamaya olanak sağlar. Bir savaş gazisi için, savaş alanındaki travmatik bir olayı geride bırakması veya kalbi kırılmış bir hayat arkadaşının, bir ilişkiyi onarması için başına gelen o olayı boş verebilmesi önemlidir. Hepimizin bazı hatıraları geride bırakmaya ihtiyacı vardır; günlük yaşamımızda detaylara fazla takılmadan büyük resmi görebilmemiz gerekir. 

Öyle ya da böyle, hiçbir zaman unutmama teknolojisi günün birinde burada olabilir. 

Tüm Reklamları Kapat

Hayal edilen bu harici hafıza iyileştirmesi hangi şekli alırsa alsın, hatırlamanın yeni yolunun, karşılığında bizi nasıl değiştireceğini görmek ilginç olacak.

Belki de bazılarımızın listesine bir şey daha eklemesi gerekiyordur: unutmayı unutmamak.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/05/2024 10:22:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4594

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ornitoloji
Etimoloji
Uterus
Elektron
Şizofreni
Genel Görelilik
Yeni Koronavirüs
Nadir
Kimya
Jeoloji
Çalışma
Terapi
Çocuk
Hormon
Kadın
Canlı
İlişki
Kalp
Gebelik
Etik
Akıl
Hastalık Kataloğu
Felsefe
Entomoloji
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Mehta, et al. Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!. (12 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 22 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4594
Mehta, J., Zaloğlu, O., Bakırcı, Ç. M. (2016, October 12). Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!. Evrim Ağacı. Retrieved May 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4594
J. Mehta, et al. “Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ozan Zaloğlu, Evrim Ağacı, 12 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/4594.
Mehta, Jyutika. Zaloğlu, Ozan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Her Şeyi Hatırlamak İster Miydiniz? Tekrar Düşünün!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Ozan Zaloğlu. Evrim Ağacı, October 12, 2016. https://evrimagaci.org/s/4594.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close