Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hemofobi: İnsanları Neden Kan Tutar? Bazıları Kan Görünce Neden Bayılır?

Hemofobi: İnsanları Neden Kan Tutar? Bazıları Kan Görünce Neden Bayılır? Verywell Health
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bugüne kadar yüzlerce fobi, yani herhangi bir unsura karşı mantıklı olmayan ve abartılı korku tipi tanımlandı. Ancak kan fobisi, yani hemofobi, bunlar arasından en ilginçlerinden birisi. Çünkü birçok fobi, daha makul olan korkularımız sırasında da olduğu gibi, kan basıncını ani olarak yükseltir ve salgılanan adrenalin nedeniyle kalbin sıkışması hissiyle sonuçlanır. Kan fobisinde ise hem kan basıncı, hem de kalp ritmi önce hızla yükselir, sonrasındaysa hızla çakılır. Bu da kişinin bayılmasıyla sonuçlanır. İyi ama neden?

Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden Jon Sanford, kan görmeye karşı gösterilen bu farklı tepkinin, türümüzün popülasyonunun sadece %3-4 arasında görüldüğünü belirtiyor. Kan görünce bayılma tepkisi, bir çeşit vazovagal tepki. Yani meşhur vagus sinirinin tetiklediği bir tepki. 12 kafatası sinirinden biri olan vagus siniri, beyin sapından çıkıp boyun ve göğüsten geçerek karna kadar uzanır. Aslında parasempatik sistemin, yani “ye” ve “dinlen” sisteminin bir parçası olan bu sinir; aç ve susuz kalma, uzun süre ayakta kalma, aşırı gülme, ani korkma veya kan görme gibi olağandışı bir durum karşısında, kan basıncının ve kalp atışının düşmesine neden olur.

Kan görünce bayılma tepksinini halen tam olarak anlaşılamamış olsa da, birkaç olası hipotezden söz etmek mümkün. Bunlardan en önde geleni, bu tepkinin hayvanların tehdit karşısında verdiği en temel tepkilerle ilgili olduğu yönünde: Yani "kaç", "savaş" veya "donakal". Kan gibi tehdit unsuru olabilecek bir vücut sıvısıyla karşılaştığımızda, bazılarımız donakalmaya meyilli olabilir.

İşte bayılma, bunu sağlayan bir tepkidir. Düşme fikri belki korkutucu gelebilir ancak vücudumuz bu şekilde kendini koruyarak yatay duruma geçer ve beynimize kan ve oksijen gitmesini sağlar. Hele ki vücudunuz kesildiğinde bayılıyorsanız, bunun evrimsel anlamı daha da büyük olabilir: Kanama sırasında kan basıncını olabildiğince düşürmek, kan kaybını azaltacak ve pıhtılaşma için zaman sağlayacak, dolayısıyla hayatta kalma olasılığını arttıracaktır. Bu nedenle popülasyonun en azından bir kısmında bu "kan görünce bayılma" çeşitliliğin bulunması, türümüzün geneline evrimsel bir avantaj sağlamış olabilir. Hele ki kan fobisinin bir miktar genetik altyapısı olduğunun da tespit edilmiş olması, bu evrimsel açıklamanın gerçeğe yakın olduğunu gösteriyor.

Aslında fobilerinize hükmetmeniz mümkün. Örneğin bazı psikologlar, kişilerin kendi fobilerini alaya alması yoluyla bunları yenebileceklerini gösterdiler. Bazı diğerleri ise, kişiyi, fobiyi tetikleyen unsurlara arka arkaya maruz bırakıp, dayanmaya zorlayarak fobilerini yenmelerine yardımcı olmaktadırlar. Birçok hekim, fobilere yavaş yavaş ama düzenli olarak artan miktarda maruz kalmanın, o fobiyi alt etmenin en iyi yolu olduğunda hemfikir. 

Dolayısıyla bu özelliğinizden hoşlanmıyorsanız, gerek kendi kendinizi zorlayarak, gerekse profesyonel destek alarak bundan kurtulmanız mümkün. Bu, birçok diğer fobi için de aynen geçerli.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 6
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/07/2020 17:47:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4163

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Boyut
Karbonhidrat
Nasa
Hastalıkların Tedavisi
Popülasyon
Şempanze
İnsan
Halk Sağlığı
Stephen Hawking
Avrupa
Toplumsal Cinsiyet
Endokrin Sistemi
Öğrenme Alanı
Habercilik
Uterus
Kütleçekimi
Nörobilim
Beslenme Biçimi
İnsan Türü
Evrim Ağacı Duyurusu
Maske
Gazetecilik
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Galaksi
Cinsel Seçilim
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Karşılıksız sevgi, insanlığın en asil özelliğidir.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder