Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hayvanların İnançları Var mı? Varsa, Bir Hayvanın "İnancının Olması" Ne Anlama Gelir?

Hayvanların İnançları Var mı? Varsa, Bir Hayvanın "İnancının Olması" Ne Anlama Gelir?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Neuroscience News isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İnançları olan tek canlı bizler değiliz. Kanıtlaması insanlarınkinden daha zor olsa da hayvanların da inançları vardır. 16 Haziran 2020 tarihinde "Mind And Language" (Zihin Ve Dil) dergisinde yayımlanan makalede Ruhr Üniversitesi Felsefe 2 Enstitüsünden Dr. Tobias Starzak ve Profesör Albert Newen, hayvanlardaki inanç sistemini anlayabilmek ve deneysel olarak araştırabilmek için 4 kriter önerdiler.[1]

Hayvanlarda İnancın 4 Kriteri

Kriter 1: Çevre Hakkında Bilgiye Sahip Olma

İnançların varlığının birinci kriteri; hayvanın, çevresi hakkında bilgi sahibi olması gerekmesidir. Ancak bu bilgi, yalnızca otomatik bir tepkiye yol açmamalıdır. Örneğin, kurbağaların içgüdüsel olarak böceği diliyle yakalaması gibi...

Kriter 2: Aynı Bilgi ile Farklı Davranışlar Sergileyebilme

İkinci kriter: Hayvan, aynı bilgiyi kullanarak değişik davranışlar sergileyebilmelidir. Albert Newen şöyle açıklıyor:

Bu, bir ve aynı bilgi parçasının farklı davranışlar üretmek için farklı motivasyonlarla birleştirilebildiği durumdur. Örneğin, hayvan o anda orada yiyecek olduğu bilgisini yiyeceği yemek veya saklamak amacıyla kullanabilmelidir.

Kriter 3: Bilgi, İçsel Bir İnanç Olarak Yapılandırılmalıdır

Üçüncü kriter: Bilgi, içsel olarak bir inanç olacak biçimde yapılandırılmalıdır ve buna bağlı olarak o bilginin birbirinden farklı kısımları ayrı ayrı işlenebilmelidir. Örneğin, belirli bir yerde belirli bir tür besinin belirli bir zamanda bulunabileceğini öğrenebilen sıçanlarla yapılan deneylerde bu gözlenmiştir. Bu bilgiler, ne-ne zaman-nerede yapısına sahiptir.

Kriter 4: Bilgi, Yeniden Birleştirilebilir Yapıda Olmalıdır

Dördüncü kriter ise şu: İnançları olan hayvanlar, bilgi bileşenlerini yeni yollarla yeniden birleştirebilmelidir. Bu yeniden birleştirilmiş inanç, değişken davranışlara yol açmalıdır.

Araştırmacı Jonathan Crystal, 8 yollu labirent deneylerinde sıçanların bunu da yapabildiğini gösterdi. Hayvanlar, sabah labirentin 3. yolundaki normal yiyeceğe ulaşırlarsa, öğlen 7. yolda çikolata bulunabildiğini öğrendiler.

Kargalar, Tüm Kriterleri Karşılıyor!

Yazarlar ayrıca, inançlı hayvanlara örnek olarak kargaları ve çalıkargalarını gösteriyor.

İngiliz araştırmacı Nicola Clayton, çalıkargaları ile deneyler yaptı. Kuşlar açken, başlangıçta yiyeceği yemeye eğilimli oluyorlar. Aç değilken ise sistemsel olarak artıkları saklıyorlar. Bu süreçte hangi yiyeceği (solucan veya fıstık) nerede ve ne zaman sakladıklarını kaydederler. İlerleyen saatlerde acıkırlarsa önce tercih ettikleri solucanları ararlar. Solucanların yenmez hale geldiği süre geçtikten sonra, bunun yerine fıstıklarını sakladıkları yerlere yönelirler. Dr. Tobias Starzak şöyle söylüyor:

Bu davranış değişikliğini en iyi açıklayan şey, kuşların solucanların bozulmuş olduğuna dair inançları ve diğer yiyeceklerin yeri hakkındaki inançlarıdır.

Hayvanlar başka durumlarda da değişken tepki verebilirler. Örneğin, yiyeceklerini gizlerken rakipleri tarafından izlendiklerini fark ederlerse, yiyeceği sonra tekrar gizlerler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnançların sebep olduğu şeklinde yorumlanabilecek değişken davranış, sıçanlarda, şempanzelerde ve border collie çeşidi köpeklerde de gösterilmiştir. Albert Newen son olarak şunları ekliyor:

Henüz inançları olduğu keşfedilmemiş olan daha birçok tür olduğuna inanıyoruz.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 17
  • İnanılmaz 11
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Neuroscience News | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 05:29:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9146

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Yörünge
Yaşam
Öğrenme
Doğa Gözlemleri
Doğal
Sosyal
Tutarlılık
Hormon
Kertenkele
Maskeler
Dağılım
Evrim Kuramı
Nöron
Besin Değeri
Ortak Ata
Önlem
Gezegen
Öğrenme Teorileri
Evrimleşme
Covıd-19
Odontoloji
Örümcek
Sinir Sistemi
Kuş
Gen
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Siz sırrı bilmek değil, kandırılmak istiyorsunuz.”
Christopher Nolan
Geri Bildirim Gönder