Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?

Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?
9 dakika
1,409

Kararlı izotoplar göçmen rotalarının, trofik (beslenmeye ait) düzeylerin ve göçmen hayvanların coğrafik kökeninin ortaya çıkmasında yardımcı olmuştur. Okyanusta kullanıldığı gibi karada da kullanılabilir bir yöntem olması sebebiyle hayvanların hareketini inceleyen araştırmalarda kullanılan metotları köklü bir değişime uğratmıştır.

Kararlı İzotoplar Nedir?

Çoğu element, izotop olarak bilinen iki ya da daha fazla formda bulunur. İzotoplar aynı sayıda protona fakat farklı sayıda nötrona sahiptir; bu da onların farklı kütlelere sahip olmasına yol açar. Daha hafif olanlar en genel formlardır (Hobson & Wassenaar 2008). Kararlı izotopların göreceli zenginliğindeki bu çeşitlilik, kimyasal reaksiyonlardaki ve fiziksel süreçlerdeki izotopların farklı hareketlerine neden olan ufak kütle farklılıklarından kaynaklanmaktadır. Daha hafif izotoplar, genellikle ağır olanlardan daha zayıf bağlar oluşturur ve daha hızlı reaksiyona girerler. Bu izotop zenginliğindeki değişim damıtma olarak adlandırılır (Karasov & Martínez del Rio 2007). Öngörülen izotopların izleri, farklı çevresel etmenlerin kendi kimliklerine bürünmesine sebep olur (West ve ark. 2006).

Tüm Reklamları Kapat

Kararlı izotoplar uluslararası standartlardan izotop sapması olarak ölçülür ve binde birlik parça olan delta (δ) değeriyle ifade edilir. Bu değerler şu şekilde hesaplanır:

δX=((Ro¨rnekRstandart)−1)∗1000\delta{X}=((\frac{R_{örnek}}{R_{standart}})-1)*1000

Tüm Reklamları Kapat

Burada X, elementi (mesela 13C veya 15N) R ise buna bağlı izotop oranını ifade eder (mesela 13C/12C veya 15N/14N). Örnek paydasının standarda oranı δ değerini verir. İzotop oranı ile ilişkili sayısal değerler (mesela δ12C), izotopların atomik kütleleridir ve atomun çekirdeğinde bulunan nötron sayısındaki farklılıklar ile açıklanmaktadır. Örneğin δ12C; 6 proton, 6 elektron ve 6 nötrona sahipken daha ağır bir izotop olan δ13C ise 6 proton, 6 elektron, 7 nötron içermektedir. Bu nedenle δ değerindeki bir artış, daha ağır olan izotop bileşeninin miktarındaki artışı belirtir; δ değerinde bir azalış ise ağır olan izotop içeriğinde düşüş anlamına gelir (Peterson & Fry 1987).

Ne Yersen O’sun

Kararlı izotop analizi, ‘ne yersen osun’ prensibine dayanır. Kararlı izotop oranları besin ağları arasında değişkenlik göstermekte ve hayvan dokusuna gıda yoluyla katılmaktadır (Hobzon 1991). Bu sayede besin ağları içerisinde hareket eden bir hayvanın nerelerde olabileceğini tahmin etmek mümkündür. Fakat kararlı izotop analizi için uygun dokuyu seçmek önemlidir çünkü dokular metabolik açıdan ne kadar aktif oldukları konusunda farklılık gösterebilir (Rubenstein & Hobson 2004). Temel dokusu keratin olan saç, tüy, tırnak, pençe ya da gaga gibi dokular sentez sonrası metabolik olarak atıl hale gelirler ve doku sentezinin yerini yansıtan izotop kaydı değişmeden kaldığı için genellikle mevsimsel hareketleri incelemek için kullanılırlar.

Diğer yandan metabolik açıdan aktif dokular ise nispeten kısa bir süre için besin ve kaynak bilgilerini sağlarlar. Örneğin; kan plazması ve karaciğer, elementleri birkaç gün ya da birkaç saat içerisinde değişime uğratırken; aynı süreç, kaslarda ve bütün kanda birkaç hafta; kemik kolajeninde ise birkaç ay hatta yıllar boyu sürebilir (Hobzon 1999). Bu nedenle uzun dönem hareketleri inceleyen çalışmalar metabolik olarak hareketsiz dokuları kullanır ancak (belli bir bölgeye yeni gelen ve zaten o bölgede yaşayan bireyleri ayırt etmek gibi) yakın zamanlı hareketler üzerine yapılan çalışmalar, hızlı değişim oranlarına sahip metabolik olarak aktif dokuları kullanır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Karada Yaşayan Sistemlerde Kullanılan Kararlı İzotoplar

Karbon (13C/12C)

C4 and CAM kanalları C3 fotosentezinden daha düşük karbon fraksiyonlamasına (damıtmasına) neden olduğundan, karbon izotop izleri C3, C4 ve CAM fotosentezini kullanan bitkileri ayırt etmek için kullanılabilir (Karasov & Martínez del Rio 2007). Karbon izotopları, eğer C3, C4 ve CAM bitkilerinin coğrafi dağılımları ve incelenen türün beslenme tercihleri biliniyorsa, göç rotalarını yeniden yapılandırmak için kullanılabilir (Hosbon 1999). 

Bir göçmen türünde, beslenme değişikliğine karşılık gelen karbon izotop değişimleri ilk defa yarasalarda gözlenmiştir (Fleming ve ark. 1993). O zamandan beri, kar kazı olarak bilinen tür (Chen caerulescens) dahil, diğer göç eden türlerde kullanılmıştır. Burada kış koşullarına adapte olmuş türlerin kökenini açıklamak için kullanılmıştır (Alisaukas ve ark. 1993).

Daha yakın zamanlarda, azot ve stronsiyum gibi diğer kararlı izotoplar ise bundan farklı olarak uzaysal çözünürlüğü arttırmak için eklenmiştir (Hobson 1999). Karbon izotopları, ayrıca göçmen kuşların üreme bölgelerine vardıkları zaman, kendilerine has vücut yapılarını ortaya çıkarmak için de kullanılmıştır (Marra ve ark. 1998). Gelecekteki araştırmaların amacı aldığımız nefesin verilmesi sırasında oluşan karbondioksitin (CO2) izotopik ayrımıdır (Hobson & Wassenaar 2008).

Azot (15N/14N)

Kararlı azot izotoplarının en önemli özelliklerinden birisi, bir türün trofik (beslenmeye ait) düzeyi belirlemektir. Azot, her trofik düzeyde ağır izotop zenginleştirilmesinde bir artışa (%2-4) ve buna bağlı olarak beslenme düzeninin hesaplanmasında bir araç görevi görebilir (Hobson & Wassenaar 2008). Azotun proteinler için bir yapı taşı olması ve buna bağlı olarak göç esnasında ortaya çıkacak protein katabolizmasına yenik düşmesi muhtemel bir sorundur. Bu durum öngörülemeyen, yüksek azot izotopu fraksiyonlamasına (damıtmasına) sebebiyet verebilir (Hobson & Wassenaar 2008).

Hidrojen (2H/1H)

Döteryum (ağır bir hidrojen izotopu) hayvan göçleri araştırmasında kararlı izotop analizinde devrim yarattı. Türler arasında analiz gerektiren diğer kararlı izotopların aksine döteryum izleri, bütün göç eden türler için geçerli bir kıtasal izotop haritası oluşturmak amaçlı kullanılabilir (Görsel 1). Döteryum oranları hava koşullarına bağlı olarak güçlü bir biçimde değişiklik gösterir ve kıtalar arasında keskin bir şekilde öngörülebilir mekânsal varyasyonlara yol açar (Hobson & Wassenaar 2008). Bu nedenle iklim şartlarının var olan veri miktarı göz önüne alındığında, döteryum seviyelerini öngören kıta haritaları oluşturmak daha basittir.

Tüm Reklamları Kapat

Döteryumdaki değişimleri detaylı bir şekilde veren bu haritalar, biyologlar tarafından göçmen türlerin kökenini belirlemek için kullanılmaya başlandı. Tüylerdeki ve pençelerdeki döteryum oranları, kuşlardaki üreme enleminin etkili göstergeleri olarak gösterilmiştir (Hobson & Wassenaar 2008, Bearhop ve ark. 2003). Hidrojen kullanarak göçmen türlerin saptanması, onları gözden çıkarmayı gerektirmez. Buna rağmen, hidrojen izotop analizini kullanırken bazı bilinmezlikler söz konusu olabilir. Küresel izotop haritalarında, yükseklik varyasyonu dahil hesaba katılmayan küçük çaplı heterojenlikler (çoktürellikler) vardır (Hobson & Wassenaar 2008).

Görsel 1: Kuzey Amerika’da yağış mevsimlerinde görülen döteryum seviyelerinin büyüme eğrileri, organizmaları coğrafi kökenlere bağlamak için kullanılmaktadır. İçi dolu daireler örnek alanların yerini temsil etmektedir.
Görsel 1: Kuzey Amerika’da yağış mevsimlerinde görülen döteryum seviyelerinin büyüme eğrileri, organizmaları coğrafi kökenlere bağlamak için kullanılmaktadır. İçi dolu daireler örnek alanların yerini temsil etmektedir.
Hobson (1999)

Suda yaşayan sistemlerde kararlı izotoplar

Karbon (13C/12C)

Suda yaşayan hayvanların dokularındaki karbon izotopları, beslenme alanında birincil üreticileri yansıtır ve buna bağlı olarak karasal sistemde kullanılan aynı prensipleri izleyerek beslenme ve hareketlerin belirlenmesinde kullanılabilir. Deniz sistemlerindeki karbon izotop oranı, göç esnasında kıyı ve açık deniz ekosistemleri arasında göç eden türlerin hareketlerini ve beslenme değişikliklerini belirlemek için kullanılmıştır. Tatlısu sistemlerinde göç eden türlerde ise henüz uygulanmamıştır.

Fry (1981), deniz kıyısındaki deniz çayırı yataklarında bulunan C13 oranının kıyıdan uzak yerlerde olanlarına kıyasla daha zengin olduğunu göstermiş ve bu modelleri Teksas’ta bulunan kahverengi bir karidesin (Penaeus aztecus) çeşitli popülasyonlarında göç hareketlerini ve yaşam döngüsünü saptamak için kullanmıştır. Ayrıca, Hobson ve ark. (1994) Kanada’nın İngiliz Kolombiyası’ndaki göçmen kuşların popülasyonlarını ayırt etmek için bu yöntemi kıyıda ve denizdeki karbon izotop fraksiyonunda kullandı.

Karbon izotop oranları, göçmen balinaların beslenme değişikliklerini göstermek için de kullanıldı. Schell ve ark. (1989) karbon izotop oranlarındaki salınımların, Grönland Balinası’nın (Balaena mysticetus) kış ve yaz bölgelerindeki farklı zooplanktonlardan (hayvansal özellik gösteren planktonlardan) kaynaklandığını tespit etmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Ayrıca karbon salınımındaki en yoğun noktalar Güney Gerçek Balinası’nın (Eubalaena australis) göç rotalarındaki beslenme değişikliklerini belirlemek için de kullanılmıştır (Best & Schell 1996). Tatlısulardaki ve denizlerdeki beslenme ağları arasındaki belirgin izotop farklılıkları, denizler C13 oranı bakımından daha zengin olduğu için, deniz kuşlarının beslenme alanlarını ve ayrıca foklardaki farklılaşan alt popülasyonu belirlemek için kullanılmıştır (Mizutani ve ark. 1990, Smith ve ark.1996).

Azot (15N/14N)

Yukarıda da belirtildiği gibi azot izotop oranları, protein katabolizması gerçekleştiğinde değişir. Bu, hayvanların içinde olduğu beslenme rotasının, dahil olmadıklarından ayrımını sağlamaya olanak tanır. Grönland Balinası’ndaki azot izotop oranları, güneye doğru göçleri sırasında beslendiklerini; kuzeye doğru göçleri sırasında ise aç kaldıklarını ortaya çıkardı (Best & Schell 1996).

Benzer şekilde genç Ardenna Grisea türünün (Puffinus griseus) kuzeye doğru göçleri sırasında beslendiklerini ama yetişkinlerinin beslenemediğini gösterdi (Minami & Ogi 1997). Azot fraksiyonlaması (damıtması), tatlı su ve deniz ortamlarındaki trofik seviyeleri ayırt etmek için de kullanılmıştır (Hobson & Wassenaar 2008).

Oksijen (18O/16O)

Oksijen, deniz ortamlarındaki göç tarihini belirlemek için kullanılan ilk kararlı izotoptu. Deniz oksijeni kullanan kararlı izotop analizleri, kabuklu deniz hayvanları üzerinde uygulandı. Midyeler büyüdükçe, kabuklarının kalsitlerindeki kararlı oksijen izotopları, ortam suyunun tuzluluk oranını ve sıcaklığını yansıtmaktadır. Bu sebeple, sıcaklık ve tuzluluk bakımından farklı okyanus bölümleri boyunca hareket eden büyük canlılar, kabukları sayesinde nerelerde bulunduklarını yansıtan ipuçları barındırırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
İyisi mi, Seç Birini

Kahkahası bol bir yarışmaya var mısın?

Cevaplarken düşündüren ve düşündükçe güldüren (ya da bezdiren, hiç olmadı terleten), yediden yetmişe herkesi bir kitap etrafında toplayabilecek 160 şahane soru. Kimisi kahkaha attıracak
kadar tuhaf, kimisi kitabı kapatıp fırlatmak istetecek kadar çetin, kimisi içindeki filozofu ortaya çıkarıp bir süre uzaklara daldıracak kadar düşündürücü. Kural basit: En iyi cevabı veren kazanır!
İster hızlı, ister yaratıcı, ister esprili, ister özgün düşün; seni güldürecek, düşündürecek ve belki de grubun en akıllısı (ve en komiği) olduğunu kanıtlayacak bu sorulara bayılacaksın!

Bir günü, en sevdiğin kitabın içinde geçirmek mi
yoksa
en sevdiğin bilgisayar oyununun içinde geçirmek mi?

Her öksürdüğünde boğazından jöle fışkırması mı
yoksa
her hapşırdığında burnundan ketçap akması mı?

Geçmişte yaşanmış her şeyi bilmek mi
yoksa
geleceği görebilmek mi?

· Rekabeti seven çocuklar için heyecanlı bir yarışma: En yaratıcı yanıtı bulup aileni ve arkadaşlarını zekânla yenebilecek misin?
· Ailece ekranlardan uzak vakit geçirme: Her yaşa uygun 160’tan fazla soru. Kimi hayal gücünün sınırlarında, kimi yok artık dedirtecek kadar muzip.
· Oynayarak öğrenme: Çocuklar iki tercih arasında beyin jimnastiği yaparken yaratıcı düşünme becerileri, bilgileri hızla birleştirme kabiliyetleri ve hayal güçleri gelişecek.
· Zorluk seviyesine göre düzenlendi: Bölümler ilerledikçe sorular da zorlaşacak.

Devamını Göster
₺62.00
İyisi mi, Seç Birini

Bu yaklaşım, ilk olarak Kaliforniya Gri Balinaların (Eschritchitius robustus) yaşam öyküsünü ve ayrıca Sini Kaplumbağaları’nın (Caretta caretta) göçleri sırasında harcadıkları zaman dilimlerini tasvir etmek için karbon ile beraber kullanılmaya başlandı (Killingley 1980, Killingley & Lutcavage 1983).

Stronsiyum (87Sr/86Sr)

Stronsiyum kararlı izotop analizi kullanarak, anadrom balıkların (deniz ortamından uzaklaşıp üremek için tatlı sulara göç eden balıkların) kökenini belirlemek oldukça işlevseldir. Otolitler (balıkların iç kulak kemiğinin bileşenleri), balıkların büyüme dönemlerini geçirdikleri suyun izotop profilini yansıtan halkalara sahiptir ve akarsu suyundaki stronsiyum izotop oranları havzanın jeolojisini bize gösterir; bu nedenle abyotik (cansız) süreçler tarafından yönlendirilir (Kennedy ve ark. 1997). Otolitler bu nedenle göç eden balıkların yaşam öyküsünün incelenmesinde oldukça yararlı olmuştur (Hobson 1999).

Kennedy ve ark. (1997) ayrıca Atlantik somonun (Salmo salar) kökenlerini incelemek için akarsuların başlangıç noktalarındaki stronsiyum kararlı izotop profillerini kullandı. O zamandan beri bu yaklaşım, diğer Atlantik somonlarının doğum başlangıçlarını belirlemek için azot kombinasyonu ile geliştirilmiştir (Harrington ve ark. 1998).

Sülfür (34S/32S)

Genellikle bazı izotoplar, göç eden türlerin denizlerde ve karalarda beslenme kaynaklarını belirlemek için kullanılır. Bunlardan sülfür, özellikle yararlıdır çünkü sülfürün izotop oranları okyanuslarda asla değişiklik göstermez ve karasal ekosistemlerde sürekli olarak negatiftir. Araştırmacılar sülfür izotopik varyasyonunu, denizcil yırtıcı kuş popülasyonlarını denizcil olmayanlardan ayırt etmek için kullanmışlardır (Casey & Meehna 2003).

Bununla birlikte denizsel ve karasal gıda kaynakları arasındaki değişiklikleri incelemek için sülfür kullanan araştırmaların çoğu, göç etmeyen türlere odaklanmıştır. Ayrıca sülfür oranları, somonun göç edip etmediğini belirlemek ve balık çiftliklerinde yetişen somonları denizde yetişenlerden ayırmak için kullanılmıştır (Weber ve ark. 2002, Godbout ve ark. 2010).

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
13
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Nature Education | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/02/2023 10:01:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/467

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Beslenme Davranışları
Yok Oluş
Kuş
Hormon
Makroevrim
Genetik Mühendisliği
Doğa Gözlemleri
Eşey
Antikor
Biyocoğrafya
Doğa Yasası
Böcek Bilimi
Hız
Vejetaryen
Bilim İnsanı
Besin
Köpekgil
Kozmoloji
Radyasyon
Komplo
Kromozom
Bakteri
Robot
Enerji
Epidemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Zimmo, et al. Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?. (22 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 3 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/467
Zimmo, S., Özcan, D., Özdil, A. Ş. (2017, August 22). Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?. Evrim Ağacı. Retrieved February 03, 2023. from https://evrimagaci.org/s/467
S. Zimmo, et al. “Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Dirsehan Özcan, Evrim Ağacı, 22 Aug. 2017, https://evrimagaci.org/s/467.
Zimmo, Sahar. Özcan, Dirsehan. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Hayvan Göçü Araştırmalarında Kararlı İzotoplar Nasıl Kullanılır?.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Translated by Dirsehan Özcan. Evrim Ağacı, August 22, 2017. https://evrimagaci.org/s/467.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.