Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!

Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!
5 dakika
7,536
Tüm Reklamları Kapat

Hava kirliliği, havadaki çeşitli partiküllerin, biyolojik moleküllerin ve diğer zararlı materyallerin Dünya’nın atmosferine hastalıklara yol açacak, canlılar üzerinde hasara neden olabilecek ve hatta onları ölüme kadar götürebilecek etkiler bırakacak şekilde atmosferde birikmesidir. 

Hava kirliliğinin en büyük etmenini söylediğimizde sizi şaşırtmayacaktır: İnsan! Peki insanın hava kirliliği üzerinde ne gibi etkileri vardır?

Tüm Reklamları Kapat

  • Isınma amacıyla düşük kalorili ve yüksek kükürt oranlı kömürlerin yaygın olarak kullanılması ve ayrıca yanlış yakma tekniklerinin uygulanması. (Önlem önerisi: Bilinçlenmenin artırılarak ısınmada çevre dostu yöntemlerin kullanılması.)
  • Nüfus artışı ve gelir düzeyinin yükselmesine bağlı olarak egzoz gazı salan motorlu taşıtların sayısının git gide artması. (Önlem önerisi: Egzoz filtresini sık sık kontrol ettirmek, çevre dostu araba kullanmak.)
  • Sanayi tesislerinin kuruluşunda yanlış yer seçimi, gerekli tedbirlerin alınmaması (baca filtresi takılması, arıtma tesisi olmaması vb.), uygun teknolojilerin kullanılmaması ve yakma ünitelerinde yüksek kükürtlü yakıtların kullanılması. (Önlem önerisi: Bilinçlenmenin artırılması ve sanayi tesislerinin sıkı kontrolü.)

Peki tek suçlu insan mı? Tabii ki de hayır! Volkanlar, toz fırtınaları ve orman yangınları... Hepsi havayı kirletir. 

Volkanlar havaya çok miktarda toz ve gaz salar. Bu, tarih boyunca defalarca güneşin önünün kapanmasına neden olmuştur ve bunun sonucunda Dünya’nın sıcaklık değerlerinde düşüşler gözlenmiştir. Bu olaylardan biri, 1991’de Pinatubo Dağı püskürmesinde gerçekleşmiştir. Tarih boyunca da bir çok kez benzer olaylar gözlenmiştir. Volkanlar bazen karbondioksit gazı sızdırır ve bu gaz sızıntı deliklerine yeterince yakın olacak kadar şanssız olan birini boğabilir. Bu olaylardan biri, Kaliforniya’daki Mammoth Dağı’nda gerçekleşmiştir. 

Tüm Reklamları Kapat

Bir orman yangınının yakınında bulunmuş herkes havanın ne kadar kötü olduğunu bilir. Orman yangını sonucu oluşan dumanlar güneşi bloke edebilir. Yangınlara neden olan insan faktörlerine engel olmak dışında, şimdilik, yangınların oluşturduğu doğal hava kirliliği konusunda yapılabilecek pek bir şey yok. Ama dert etmeyin, orman yangınlarının aslında doğaya yeni türler kazandırması gibi olumlu biyolojik etkileri olduğu da bir gerçek. 

Toz fırtınalarının yarattığı hava kirliliğinin ise akciğerler üzerinde zararlı etkileri olabilir. Örneğin çöl bölgelerinde güçlü rüzgarlar havaya tonlarca parçacık karıştırır.

Hava Kirliliği ile İlgili Gerçekler

Hava Kirliliği, Sigara İçmekle Aynı Ölüm Riskini Taşıyabiliyor!

İngiltere’nin Çevre Kontrol Komitesi hava kirliliğinin sigara içmekle aynı ölüm riskini taşıdığını söylüyor. Burada şu kadar kirlilikten bahsediyoruz: %46 civarında karbon monoksit, %42 nitrojen oksit ve %26 çeşitli zararlı partiküller. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çin’deki Hava Kirliliği Uzaydan Görülebiliyor!

Çin Seddi'nin uzaydan görülebilmesi bir mit olsa da, Çin’deki hava kirliliğinin uzaydan görülebildiği bir gerçek! Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 800,000 erken doğum ölümünün hava kirliliği sonucu gerçekleşeceğini öngördüklerini belirtti. 

Tehlike sadece dışarıda değil! Dünya Sağlık Örgütü havasız kalan odalar içerisindeki hava kirliliğinin bazen dışarıdan daha fazla olabileceğini söylüyor. 

Hava Kirliliği Yaşlandırıyor!

Procter & Gamble, yaptığı araştırmalar sonucu kirli havanın cilde zarar veren ve cildi yaşlandıran 200’den fazla kimyasalı içerdiğini belirtti. 

Hava Kirliliği, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ve Otizme Neden Olabilir!

Fosil yakıtların yakılması ile salınan polisiklik aromatik hidrokarbonlara (PAHs) hamileliği esnasında maruz kalan annelerin çocuklarının, günümüzde çok sık görülen Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu hastalığına yakalanma olasılığının beş kat daha fazla olduğu tespit edildi. Hava kirliliğinin otizme neden olan etmenler arasında kabul edilebileceğini öne süren çalışmalar bile var. 

Çöplerin ve dönemlik işi bitmiş tarım alanlarının yakılması hava kirliliğine inanılmaz boyutta bir katkı sağlıyor. Bir çalışma, dünyadaki çöplerin %40’ından fazlasının yakıldığını ve havaya karbon dioksit, karbon monoksit, çeşitli zararlı parçacık ve toksin yaydığını belirtiyor. Tayvan’daki bir çalışma ise kağıt paranın bir ritüel olarak tapınak ve festivallerde yakılmasının hava kirliliğine yol açtığını ve bunun neredeyse iki katı kadar daha fazla toksin saldığını belirtiyor. 

Tüm Reklamları Kapat

Hava kirliliğine maruz kalmak ise sadece kirli havayı soluyarak gerçekleşmiyor. Tehlike her yerde: Yetiştiği yerde hava toksinleri ile kirlenmiş yiyecek ürünleri, hava kirliliği ile kirlenmiş içme suyu, toprak, su ve toz parçacıkları...

Arabaların Oluşturduğu Hava Kirliliği Uçan Böceklerin Kafasını Karıştırıyor!

Güve ve arı gibi böcekler yüzlerce kilometre öteden çiçeklerin yerini belirlemek için koklama duyularını kullanıyor. Arabalardan çıkan kirli gazlar bu böceklerin koku reseptörlerini tıkıyor ve yönlerini kaybetmelerine neden oluyor. 

Mutluluk ve Hava Kirliliği

Hava kirliliği hakkındaki en ilginç gerçeklerden biri de mutluluğun hava kirliliğine bağlı olabileceğini gösteren çalışmalardır. Kanada’daki Trent Üniversitesi’ndeki ekonomistler, 14 Avrupa ülkesi üzerinde yaptıkları araştırmalar sonucunda iyi bir hava kalitesinin insanı daha mutlu yaptığı, düşük hava kalitesinin ise daha mutsuz yaptığı sonucuna ulaştılar.

Bilgisayarlar ve Hava Kirliliği

Asitler tarafından hücuma uğramış sülfür içeren kirli hava, bilgisayar parçalarını olumsuz etkileyerek kullanışsız hale getiriyor. 

Tüm Reklamları Kapat

DNA ve Hava Kirliliği

Son yapılan araştırmalarda, astımlı insanlar 2 saat boyunca dizel egzoz dumanına maruz bırakıldılar. British Columbia Üniversitesi’nden araştırmacılar bu maruz bırakılmanın ardından, deneklerin DNA’larında olumsuz yönde değişim kaydettiler. 

Aşırı Hava Şartları ve Hava Kirliliği

Ulusal Bilimler Akademisi Tutanaklarında (Proceedings of the National Academy of Sciences) yayınlanan bir araştırma, Çin’deki olağanüstü hava kirliliğinin Kuzey Amerika’daki aşırı hava şartlarından sorumlu olabileceğini gösterdi. Çin’deki fabrikalarda ve enerji tesislerinde üretilen aerosoller batıda birikerek Pasifik fırtına yolunun yoğunlaşmasına neden oldu.

Bütün Dünyada Hava Kirliliği

Dünya, havasını kendi içinde tutar. Hava kirliliğini de. NASA ve Goddard Uçuş Merkezi (Goddard Flight Center) tarafından hazırlanmış bu video bize bu durumu net bir şekilde gösteriyor:

Peki, hava kirliliğinin zararlarından bahsettik. Şimdi de başka bir açıdan bakalım:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Sihirli Ağaç Evi 7 – Kurtar Bizi Mamut

Sihirli Ağaç Evi ile sen de macera dolu bir dünyaya dal!
Tıpkı dünyanın dört bir yanındaki milyonlarca çocuk gibi.

Tim ve Lea kendilerini Buz Devri’nde buldular. Keşke daha kalın giyinselerdi…Avcı Cro-Magnonlardan gizlenmeye çalışırken, dev bir mağara ayısının inine girmek pek de iyi bir başlangıç olmadı. Tam kurtulduk dediklerinde peşlerine kılıç dişli kaplan takıldı. Tim ve Lea düştükleri tuzaktan kurtulup sihirli ağaç evine ulaşabilecekler mi? Onlara bu sefer kim yardım edecek?

Küçük okurları hem okumanın keyfiyle hem de tarihteki farklı kültürlerle tanıştıran Sihirli Ağaç Evi serisi bu yönüyle sadece dünyanın dört bir yanındaki çocukların değil, anne babalar ve eğitimcilerin de gözdesi oldu.

New York Times çoksatanlar listesinde bir numaraya kadar çıkan ve beş yıldan uzun bir süre bu listede kalmayı başaran bu ödüllü seri 33 dilde 130 milyondan fazla sattı.

Devamını Göster
₺110.00
Sihirli Ağaç Evi 7 – Kurtar Bizi Mamut
  • Dış Sitelerde Paylaş

Hava Kirliliğinin Yararları Neler Olabilir?

Cornell Üniversitesinden İklim Araştırmacısı Natalie Mahowald, şöyle diyor:

Biz genel sağlık gerekçeleriyle havadan aerosolleri temizledikçe belki de iklim açısından kendimizi çok daha büyük bir derde sokacağız.

Fosil yakıtlar yakan enerji tesisleri karbon dioksit saldığı kadar nitrojen ve sülfürün de dahil olduğu bazı kimyasalların kompleks bir karışımını da salıyor. Aslına bakarsanız, havadaki bu kimyasallar güneş ışığını uzaya geri yansıtarak küresel ısınmayı kontrol altında tutmaya yardımcı oluyor. 

Havayı temizlemek akciğerlerimiz için iyiyken, küresel ısınmayı daha da kötü bir hale getirebilir. Bacalardan karbon dioksit ile yükselen kirleticilerin incelendiği bir çalışma bu düşünceyi destekledi. Bu kirleticiler aerosol olarak adlandırılır ve havadaki farklı şeylerin yanı sıra, yüksek miktarda nitrojenin ve sülfürün bulunduğu bir is içerir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Üzücü! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/03/2024 07:02:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4263

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Sayı
Hayvan Davranışları
Tarih
Genetik Müdahale
Önlem
Semptom
Besin Değeri
Aşı
Gen İfadesi
Makale
Çiftleşme
Evrim Teorisi
Argüman
Yılan
Antropoloji
Allah
Doğa Yasası
Jeoloji
İspat Yükü
Kuantum
İspat
Mantık Hatası
Mistik
Uzay Aracı
Evrimsel
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Evrendeki Gizli Üst Boyutlar Nerede?
Evrendeki Gizli Üst Boyutlar Nerede?
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Kediniz Sizi Nasıl Seks Makinasına Çeviriyor?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
Interstellar'daki Karadelik, Neden Gerçeğine Benzemiyor?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
İlk Defa Ne Zaman Giysi Giydik?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
I. Altınkaya, et al. Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!. (28 Mart 2016). Alındığı Tarih: 5 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4263
Altınkaya, I., Özdil, A. Ş. (2016, March 28). Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!. Evrim Ağacı. Retrieved March 05, 2024. from https://evrimagaci.org/s/4263
I. Altınkaya, et al. “Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 28 Mar. 2016, https://evrimagaci.org/s/4263.
Altınkaya, Işın. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Hava Kirliliği, Şu Anda Bunu Okurken Bile Ömrünüzü Kısaltıyor ve Sizi Daha Hızlı Öldürüyor!.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, March 28, 2016. https://evrimagaci.org/s/4263.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close