Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!

Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!
3 dakika
2,526
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Astronomlar, genç yıldızların etrafında dönen manyetik fırtınaların 2006 senesinden beri süren bir gizemi çözdüğünü ilan ettiler.

NASA'nın Spitzer Uzay Teleskobu'nu kullanan araştırmacılar, yeni oluşan yıldızların neden beklenenden daha fazla kızıl ötesi ışın yaydığını anlayamıyorlardı. Genç yıldızların etrafını saran gezegen oluşturan diskler yıldız ışığıyla ısıtılıyor ve kızıl ötesi ışıkla parlıyor. Ancak Spitzer kimliği belirsiz bir kaynaktan gelen ek kızıl ötesi ışık tespit ediyordu.

Yeni bir teori, gezegen oluştan disklerin üç boyutlu modellerine dayanarak bir cevap üretiyor: Güneş'te gördüğümüz gibi devasa manyetik halkalardan oluşan bu disklerin üzerinde biriken gaz ve toz, yıldız ışığını emiyor ve kızılötesi ışık saçıyor. NASA'nın Pasadena/Kaliforniya'da bulunan Jet İtim Laboratuvarı'ndan Neal Turner şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Eğer ki bu gezegen oluşturan disklerden birinin üzerinde durabilir ve merkezdeki yıldıza diskin atmosferi içerisinden bakabilecek olsaydınız, bunun gün batımı gibi gözüktüğünü görürdünüz.

Yeni modeller yıldızların etrafındaki gezegen oluşturan maddelerin nasıl karıştırıldığını ve böylece gelecekteki gezegenleri, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları ürettiğini daha iyi açıklayabiliyor. Her ne kadar gezegen oluşturan disklerdeki manyetik atmosferler yeni bir fikir olmasa da, bu tür atmosferler ilk defa fazla kızıl ötesi ışımanın gizemiyle ilişkilendirilebiliyor. Turner ve arkadaşlarına göre manyetik atmosferler Güneş'in yüzeyinde olup bitene benziyor. Hareket eden manyetik çizgiler akıl almaz miktarda Güneş içeriğini devasa halkalar şeklinde etrafa saçıyor. 

Yıldızlar devasa gaz ve toz bulutlarının oluşturduğu ceplerde doğuyorlar ve kütleçekim etkisi altında çökerken kendi etraflarında hızla dönüyorlar. Bir yıldızın boyutları arttıkça, daha fazla malzeme etrafındaki buluttan koparak üzerine çöküyor ve yıldızın kendi etrafındaki dönüşü bu malzemeyi düzleştirerek türbülanslı bir diske dönüştürüyor. Nihayetinde bu disk içerisindeki malzeme öbeklenerek gezegenleri oluşturuyor.

1980'li yıllarda NASA'yı da içeren birleşik projelerden biri olan Kızılötesi Astronomik Uydu Görevi genç yıldızların etrafında beklenenden daha fazla miktarda kızıl ötesi ışıma tespit etmeye başladı. Diğer teleskoplardan gelen verileri de kullanarak astronomlar gezegen oluşturan malzemenin tozlu diskler halinde var olduğunu ortaya koydular. Ancak nihayetinde bu disklerin kendi başlarına bu fazladan kızıl ötesi ışımayı açıklamaya yetmediği fark edildi. Özellikle de yıldızın boyutları Güneş'ten birkaç kat büyük olduğunda...

Bir teori, disk yerine yıldızların devasa bir tozlu hale tarafından sarıldığını ve bu halenin yıldızın görünür ışığına engel olduğunu ve bu ışığı kızılötesi olarak geri saçtığını ileri sürmüştü. Sonradan, yeryüzünde konuşlanmış teleskoplarla yapılan daha yeni gözlemler hem diske, hem de hâleye ihtiyaç olduğunu gösterdi. Son olaraksa üç boyutlu bilgisayar modelleri disklerdeki türbülansın, bu disklerin belirsiz yüzeyleri olması gerektiğini ve düşük yoğunluktaki gazların bulunduğu katmanlardan oluşması gerektiğini gösterdi. Bu düşük yoğunluklu gazlar manyetik alanlar tarafından desteklenmekteydi, tıpkı Güneş içeriğinin Güneş'teki manyetik alanlarca desteklenmesi gibi...

Tüm Reklamları Kapat

Yeni araştırma yıldız ışığının bu disklerden ve onun belirsiz atmosferinden nasıl geçtiğini hesaplayarak bu parçaları bir araya getiriyor. Sonuç, atmosferin ışığı emip yeniden saçarak ekstra kızıl ötesi ışığı yarattığı yönünde. Turner şöyle açıklıyor:

Yıldız ışığına engel olan malzeme hale içerisinde değil, geleneksel disk içerisinde de değil, manyetik alanlar tarafından desteklenen disk atmosferi içerisinde yer alıyor. Bu tür manyetize olmuş atmosferlerin diskin gazı içe doğru itmesi sonucu, yeni doğan yıldıza çökmeye başlamasıyla oluştuğu tahmin ediliyordu.

Önümüzdeki birkaç yılda astronomlar disk atmosferlerinin yapılarına yönelik bu fikirleri dev yer teleskoplarından aldıkları verilerle test etmeyi sürdürecek. Bu teleskoplar birbirlerine interferometre şeklinde bağlıdır. Bir interferometre, birden fazla teleskoptan gelen verileri birleştirerek işler ve dolayısıyla her bir teleskobun ayrı ayrı görebileceğinden daha hassas veriler sunabilir. 

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
18
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • İnanılmaz 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Daily | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2024 16:05:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2111

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
2019-Ncov
Bilişsel
Çin
Kadın Sağlığı
İnsan Evrimi
Odontoloji
Hastalık
Akciğer
Bilim İnsanı
Evrim Ağacı Duyurusu
Elektron
Sahtebilim
Ana Bulaşma Mekanizması
Öne Çıkan
Klinik Mikrobiyoloji
Kuyrukluyıldız
Doğru
Orman
Enzim
Mars
Makina
Göç
Ses
Toprak
Çiçek
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
-. NASA, et al. Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!. (8 Nisan 2014). Alındığı Tarih: 14 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2111
NASA, -., Bakırcı, Ç. M. (2014, April 08). Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!. Evrim Ağacı. Retrieved July 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2111
-. NASA, et al. “Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı, Evrim Ağacı, 08 Apr. 2014, https://evrimagaci.org/s/2111.
NASA, ---. Bakırcı, Çağrı Mert. “Gezegenleri Oluşturan Disklerin Gizemi Manyetizma Sayesinde Çözüldü!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 08, 2014. https://evrimagaci.org/s/2111.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close