Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor

Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor Scientific American
3 dakika
1,345
Tüm Reklamları Kapat

Elde edilen ipuçları psikiyatrik bozuklukları çevresel koşulların etkileyebileceğini ortaya çıkarmaktadır.

Psikiyatrik bozukluklar genellikle genetik bir bileşen içermekte ve insanları güçsüz kılabilmektedir. Ancak evrimsel süreçler insan için zararlı olan bu bileşenleri yok etmemiştir.

Evrimsel süreçler bu genetik bileşenleri yok etmediyse bile onlar üzerinde birtakım etkileri olmuştur. Son çalışmalar doğal seleksiyonun zihinsel hastalıkların genetik temellerinin zaman içerisinde nasıl değiştirdiğine dair rolünü ortaya koyuyor. Birçok psikiyatrik bozukluk poligeniktir (Birden fazla gen tarafından kontrol edilen). Bu hastalıklar yüzlerce veya binlerce gen ya da DNA mutasyonu ile oluşabilir. Pek çok genetik bölgenin evrim geçirmesini izlemek güç olmakla beraber bu tür çalışmalar büyük genom veri setleri gerektirir. Fakat büyük insan genom veri tabanlarının ortaya çıkması, araştırmacıları zihinsel hastalıklar ile ortaya çıkışı ve gelişimlerini etkileyebilecek çevresel ve toplumsal koşullar arasındaki muhtemel bağlantıları aramalarını sağlıyor. Aynı zamanda insanlardaki bu bozuklukların yanı sıra bilişsel becerilerin tasvirini ortaya koymak için Neanderthal genetik dizilerini bakıyorlar.

Bu araştırmaları yapan ekiplerin birçoğu bulgularını 2017 yılının Ekim ayında gerçekleşen Amerikan İnsan Genetiği Topluluğu (ASHG) toplantısında sundu.

Tüm Reklamları Kapat

Bir proje, evrim tarafından şizofreniye karşı koruma sağlayan DNA varyantlarının seçildiğini ortaya koydu. Illinois Chicago Üniversitesi’nden nüfus genetiği uzmanı Barbara Stranger öncülüğünde yürütülen bu projede, son 2000 yılda seleksiyon sinyallerini tanımlayan istatiksel bir yöntem kullanılarak binlerce insan genomuna bakıldı.

Bir başka çalışma ise zihinsel hastalıklar ile ilgili genetik bölgelerdeki seleksiyona ait herhangi bir işaret olmadığını gösteriyor. Kanada’daki Burnaby Simon Fraser Üniversitesi’nden evrimsel biyolog Bernard Crespi, şizofreni semptomlarının, örneğin işitsel sanrıları ve kekeleme ile ilgili beyin bölgelerini içerdiğini ifade ediyor. Hominid evrim sürecinde, konuşma yeteneği ile ilgili genlerin popülasyonun küçük bir yüzdesinde şizofreni yaratabileceği yönünde kaçınılmaz bir riskin olduğunu düşünülüyor.

Connecticut’taki New Haven Yale Üniversitesi’ndeki insan genetiği uzmanı Renato Polimanti öncülüğündeki diğer bir ekibin çalışmasında çevresel faktörler, zihinsel hastalıklar ve davranışsal özellikler arasındaki bağlantıları ortaya çıkarmaya çalışıyor. Polimanti ve meslektaşları Avrupa çapında 23 noktada yaşayan bireylerden gelen 2,455 DNA örneğini incelediler. Her bir kişinin otizm ve dışadönüklük gibi genetik hastalıklardan bir miktar risk taşıdığını belirlediler. Daha sonra bu riskin yağış, kış sıcaklığı ve bulaşıcı hastalıkların yaygınlığı gibi faktörlerle ilişkisini araştırdılar.

Avrupa’nın göreceli olarak daha düşük sıcaklık bölgelerinde yaşayan insanların şizofreniye genetik olarak daha yatkın olduğunu bulundu. Polimanti’ye göre insanların soğuk algınlığına dayanmasına yardımcı olan genler genomda şizofreniyi teşvik eden varyantlara yakın bulunuyorsa, bu genlerin yanlışlıkla “yol arkadaşı” olarak taşınmış olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Genetik ve çevre rolleri arasındaki düğümü çözmek zor olacaktır. Çünkü geçmişteki bilinmeyen çevresel koşulları o zaman avantajlı ancak bugün negatif kabul edilebilir. Ve diğer evrimsel faktörler zihinsel hastalıklara dolaylı yoldan katkıda bulunabilir. Aşırı aktif bir bağışıklık sisteminin depresyon gibi birçok psikiyatrik bozuklukla ilişkili olduğu düşünülürse, ancak daha güçlü bağışıklık sistemleri insan atalarının hastalıklara karşı daha dirençli hale getirmiştir diye belirtiyor Stranger.

Bazı araştırmacılar ise zihinsel hastalıkların evrimini farklı bir açıdan değerlendiriliyorlar: Neandertaller ile insanlar arasındaki olası gen aktivitesi farklılıklarına bakarak. Bir grup araştırmacı bir genin bedendeki çeşitli dokularında farklı şekilde düzenlendiğini gösteren DNA işaretleri bulmak için modern insan genomlarındaki veri tabanlarını kullandı. Daha sonra bu işaretleri iki Neandertal genomunda aradılar. Ekip, nörolojik gelişmeler ile ilişki genlerin insanlarınkiyle karşılaştırıldığında Neandertal beyninde farklı bir şekilde düzenlediğini buldular.

FOXP2 gibi – dil ile ilişkili olan bir genin DNA diziliminin insanlarda ve Neandertaller’de aynı olsa da, insan beyinleri artan dil yeteneğini ifade eden proteinden daha fazlasını üretmiş olabilir. Sonuçlar Neandertal beyinlerinin nasıl çalıştığını, eğer insan beynine benziyorsa ve benzer psikiyatrik bozukluklardan muzdarip olacaklardır. Zihinsel hastalıkların nasıl evrim geçirdiklerini araştırmak için hala çok erken. Ancak büyük insan genomu veri tabanlarını kullanıyor olmak oldukça heyecan vericidir. Capra ve arkadaşları Neandertal ve insanlar arasındaki genetik alanları araştırarak, genlerin nasıl ifade edildiği ve ifadelerdeki farklılıkları arayarak bunları kullanmayı planlıyorlar.


Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
6
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
  • Sara Reardon. Geneticists Are Starting To Unravel Evolution’s Role In Mental Illness. (31 Ekim 2017). Alındığı Tarih: 8 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Scientific American | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/04/2024 05:37:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7197

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evren
Grip
Video
Etimoloji
Evrim Tarihi
Elektromanyetizma
Mühendislik
Sahte
Mikrobiyota
Ana Bulaşma Mekanizması
Safsata
Nasa
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Freud
Kanat
Sinir Sistemi
Hastalıkların Tedavisi
Yavru
Göğüs
Vücut
Venüs
Şehir
Manyetik Alan
Hayvanlar Alemi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Köz, et al. Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor. (2 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 23 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7197
Köz, A., Özdoğan, K. T. (2018, January 02). Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor. Evrim Ağacı. Retrieved April 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7197
A. Köz, et al. “Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor.” Edited by Kadir Toykan Özdoğan. Translated by Ahmet Köz, Evrim Ağacı, 02 Jan. 2018, https://evrimagaci.org/s/7197.
Köz, Ahmet. Özdoğan, Kadir Toykan. “Genetikçiler Zihinsel Hastalıklarda Evrimin Rolünü Çözmeye Başlıyor.” Edited by Kadir Toykan Özdoğan. Translated by Ahmet Köz. Evrim Ağacı, January 02, 2018. https://evrimagaci.org/s/7197.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close