Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Alert isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Bilim insanları, beynimize anında yetenek yükleyen Matrix benzeri bir cihaz icat ettiklerini iddia ediyorlar.

Eğer gerçek olamayacak kadar kulağa fazla güzel geliyorsa, muhtemelen öyledir. Bu hafta, “HRL Laboratuvarları” adlı Kaliforniya’daki bir araştırma tesisinden bir ekip, öğrenmeyi ve beceri geliştirmeyi hızlandırdığını söyledikleri, transkraniyal (kafatasından kafatasına) doğru akım uyarımı (tDCS) olarak adlandırılan bir yöntem kullanarak, bir uçuş simülatöründe tamamen acemi insanlara pilotluk yapmayı öğretebilecek bir arayüz (interface) icat ettiklerini duyurdular. Baş araştırmacı Matthew Phillips şöyle söylüyor:

Altı sivil ve askeri pilotun beyin etkinliği örüntülerini ölçtük ve sonra bu örüntüleri, gerçekçi bir uçuş canlandırıcısında (simülatöründe) uçak uçurmayı öğrenen acemi deneklere aktardık. Sistem, onların uçak uçurma yeteneklerini anında geliştirerek bu işi profesyoneller gibi yapmalarını sağladı.

Kulağa şaşırtıcı geliyor, öyle değil mi? Tıpkı “Matrix” filminde Neo’nun beynine Kung-Fu ve jujitsu yüklenmesi gibi. (Çevirmenin notu: Ya da “G.O.R.A”da Arif'in beynine Kung-Fu ile karışık yetenekler yüklenmesi gibi.) Hiç çabalamadan yeni bir beceri öğrenmek herkesin hayalidir.

Ancak "Bilim insanları beyninize nasıl bilgi yükleyeceklerini keşfettiler." ve "Kırmızı hapı alın: araştırmacılar, anında yetenek öğreten Matrix benzeri beyin uyarıcısı geliştirdi." gibi manşetlere rağmen, üstüne basa basa açıklıyoruz ki, bunu gerçekleştirmekten çok uzağız.

Mahvedici hayal kırıklığını bir yana bırakıp, yukarıda bahsedilen çalışmada neyin hatalı olduğuna bakalım. HRL Laboratuvarları ekibi, İnsan Sinirbiliminin Öncüleri (Frontiers of Human Neuroscience) adlı bir dergide yayınlanan ve hiç pilot eğitimi olmayan 32 araştırma deneği ile beraber altı uzman pilotu kapsayan deneylerini anlattı. Pilotlara, beyin etkinlikleri gözlenirken gerçekçi bir uçuş canlandırıcısında bir uçağı uçurmaları söylendi. Ardından denekler, uçuş canlandırıcısına bağlandı ve beyinleri, pilotların beyin etkinliklerinin taklidi için uyarıldı. Beyinleri bazen rastgele uyarılarak plasebo etkisi hükümsüz kılındı. Popular Mechanics'ten John Wenz, sonuçları şöyle açıklıyor:

En kayda değer sonuçlar, 4-7Hz enerji aralığında, yani “teta dalgaları”nda bulundu. Acemi pilotlara, uçağı indirmek de dahil çeşitli havacılık görevleri verilmişti. Uçağı indirmede başarı gösterdiler fakat hatalı çalışma taklidi yapan bir otomatik pilottan gelen uçuş sapmalarını çözemediler.

Araştırma denekleri yeni yetenekler öğrenirken kontrol grubunun öğrenmediğini gören araştırmacılar, "düşük akımlı elektrik ile beyni uyarmanın, gerçek dünyaya ait karmaşık becerilerin öğrenimini değiştirebildiğini” keşfettiler.

Bütün bunlar ile ilgili ilk sorun, ekibin araştırmalarını yayınlamak için seçtikleri dergi. Wenz'in belirttiği üzere, İnsan Sinirbiliminin Öncüleri (Frontiers of Human Neuroscience) adlı derginin sahibi Frontiers Media, geçen yıllarda pek çok tartışmanın merkezindeydi çünkü pek çok sahte çalışmayı alenen geri çekmeye zorlanmıştı. Buna cevaben bahsi geçen medya grubu, bilim insanları tarafından geniş ölçüde kınanan ve hayli şüphe çeken "yayınlamak için para öde" tarzını ise savunmak durumunda kalmıştı. 

Bu olayda, Gizmodo'dan George Dvorsky bunun "yardım ve yataklık suçu" olduğunu, "fakat bir çalışmanın gücünün çoğu kez, yayınlandığı derginin kalitesinden anlaşılabileceğini" söylüyor.

İkinci sorun ise ekibin, bu icadı çalıştırmak veya en azından öyle görünmesini sağlamak için epey bir baskı altında bulunuyor gibi görünmesi. Dvorsky'nin açıklamasına göre HRL Laboratuvarları, Boeing Company ve General Motors şirketleri için araştırma geliştirme yapıyor ve 'beyin-güçlendirici' arayüzleri için zaten bir patent başvurusu yapmışlardı. Bu yüzden mali kazanç beklentisi; araştırma sonuçlarını, ya da şirketin sonuç algısını, bulandırmış olabilirdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Güney Karolina Tıp Fakültesinde Psikiyatri, Radyoloji ve Sinirbilim profesörü olan ve aynı zamanda Beyin Uyarımı (Brain Stimulation) adlı bir bilim dergisinin de başyazarı olan Mark S. George sonuçların, bekleme aşamasında olan ve araştırma neticesinden etkilenecek olan patentleri dolayısıyla iş garantisi olmayan bilim insanları tarafından gerçekleştirilmiş küçük bir örnek çalışmaya dayandığını söylüyor. Geçmişte, tDCS (transkraniyal doğru akım uyarımı) çalışmalarından çıkan sonuçların tekrarlanmasında başarısız olunduğunu da sözlerine ekliyor.

Görünüşe göre burada olan şey, bunların gerçek sonuçlar olabileceği. tDCS (transkraniyal doğru akım uyarımı), kontrol grubuyla karşılaştırıldıklarında test deneklerinin, uçuş canlandırma yeteneklerinde bir gelişme kaydetti. Yani sistem, aslında bir kişinin öğrenme yeteneğini güçlendiriyor olabilir. Fakat bu, bir insandan diğerine bilgiyi veya becerileri anında aktarabilmekten çok daha farklı bir şey. 

Evet, bir beceriyi öğrenme işi zordur, fakat bunun nasıl daha kolay hale getirileceğine dair, eski moda olsa da bilim destekli birkaç ipucu bulunuyor. 

Bekleyip, göreceğiz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 21:45:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4258

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Eşey
Şehir Hastanesi
Sinirbilim
Seçilim
Araştırma
Hayvanlar
Bakteri
Sinir Sistemi
Biliş
Çocuklar
Protein
Genetik Müdahale
Mikroevrim
Kadın Doğum
Deizm
Sars
Ornitoloji
Cinsiyet Araştırmaları
Olasılık
Konuşma
Dinozorlar
Kuyrukluyıldız
Kadın Sağlığı
Editör Seçkisi
Yörünge
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Timsahlar kolaydır. Seni öldürmeye ve yemeye çalışırlar. Asıl zor olan insanlardır. Bazıları önce arkadaşınmış gibi davranırlar...”
Steve Irwin
Geri Bildirim Gönder