Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü...

Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü... Virtual Pro
8 dakika
1,016
  • Biyokimya Tarihi
  • Evrimsel Biyoloji Tarihi
Evrim Ağacı Akademi: Bilim İnsanları ve Biyografileri Yazı Dizisi

Bu yazı, Bilim İnsanları ve Biyografileri yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Charles Darwin'in Dini İnancı Neydi? Din ve Tanrı ile İlgili Görüşleri Nelerdi?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Podcast
11:30
Dilara Berktaş
Dilara Berktaş Seslendiren
13
  • İndir

Adım Frances Hamilton Arnold. 25 Temmuz 1956’da Pensilvanya eyaletinde, Pittsburgh kentinin kenar mahallelerinden birinde, beş çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olarak doğdum. Annem ev kadınıydı. Nükleer fizikçi olan babam ise Westinghouse şirketinde nükleer reaktör tesislerinin geliştirmesi ve bakımında çalışıyordu. Ben lisede bir öğrenciyken, tüm dünyanın dikkati Vietnam savaşındaydı. Dedem yüksek rütbeli bir askerdi ve ailem, bu disiplinden payına düşeni almıştı. 

Ama ben geleceğe ve dünya siyasetine farklı bakan, delidolu bir gençtim. Okul başarım kötü sayılmazdı ancak dönemin gençlik hareketleri dışında kalmam da mümkün değildi. Derslerden sıkılmaya ve okula gitmemeye başlamıştım. Washington’da yapılacak olan Vietnam savaşını protesto yürüyüşüne gitmek istiyordum ve tahmin edebileceğiniz gibi, ailem izin vermedi. Öyle kızmışlardı ki “Yoldan çıkmaya başladın, ya hizaya gelirsin ya da burada yaşayamazsın!” dediler… Ben de “Peki.” dedim ve 17 yaşındayken evden ayrıldım. Otostop ile Washington’a gittim ve eylemlere katıldım. Bir süre yerel bir caz kulüpte garsonluk ve taksi şoförlüğü yaparak yaşamımı sürdürdüm. 

Tüm Reklamları Kapat

Notlarım vasat olmasına rağmen, barajı geçecek kadar sınav puanı aldım ve oldukça ikna edici bir makale yazdığım için, Dünya’nın en önde gelen üniversitelerinden biri olan Princeton Üniversitesi’ne kabul edildim. Eğitimde fırsat eşitliği olması işte bu yüzden önemli. Makine ve havacılık mühendisliği okumaya başladım. Üniversite hayatı, liseye göre daha keyifliydi ama bana yetmiyordu. Yeni yerler keşfetme ve öğrenme merakım, kendi başına bir şeyleri başarma arzum öylesine güçlüydü ki, alışılmışın dışında bir karar aldım. 1977 yılında okula 1 yıl ara vererek İtalya’ya gittim. 1956 model motosikletle Milano’dan İstanbul’a kadar planladığımız bir tur yaptık. Bambaşka kültürlerle ve insanlarla tanıştığım bir deneyim yaşamıştım. Turumuz sonrasında bir süre İtalya’da nükleer reaktörler için parça yapan bir fabrikada çalıştım. Avrupa macerasını sonlandırınca, büyük bir moral ve istekle Princeton’a döndüm ve 1979 yılında mezun oldum.

Feza Köylüoğlu tarafından çizilmiştir. Tüm hakları saklıdır.
Feza Köylüoğlu tarafından çizilmiştir. Tüm hakları saklıdır.

Okulu bitirdiğim yıllarda dünyada ikinci büyük petrol krizi yaşanıyordu ve çok yakın bir tarihte Three Mile Island nükleer santral kazası olmuştu. Ardışık felaketlerle karşılaşınca, ülkemin hem fosil yakıtlardan hem de nükleer enerjiden kurtulması gerektiği inancıyla, mühendislik bilgilerimi yenilenebilir enerji konusunda geliştirme kararı verdim ve Colorado’daki “Güneş Enerjisi Araştırma Grubu” için çalışmaya başladım. Ancak Cumhuriyetçi Parti yönetiminde Ronald Reagan’ın başkanlığını yaptığı Amerikan hükümeti, bir süre sonra bu araştırmalar için ayrılan fonları kesti ve güneş enerjisi üretme konusundaki ulusal politikaları sonlandırdı. 

Tüm Reklamları Kapat

Hayatıma yeni bir yön vermem gerekiyordu. 1985’te Berkeley’deki California Üniversitesi’nden kimya mühendisliği doktorası kazandım. Doktora sonrasında ilaç bilimi, plastikler ve zehirli kimyasal maddelerle ilgili araştırmalarıma başladım. Bu kimyasalları doğal biyolojik süreçleri kullanarak üretebilmek veya atıklarını yok edebilmek için yeni enzimler tasarlamak gerekiyordu. Enzimler tüm canlıların hücrelerinde ihtiyaç duyulan maddeleri üretmeye veya zararlı maddeleri parçalayıp atık haline getirmeye yarayan proteinlerdir. Eğer doğal haliyle son derece verimli çalışan bu yöntemleri kontrol etmeyi başarabilirsem, yani hücrelerimizdeki genetik bilgiyi taşıyan DNA teknolojisini kullanabilirsem çevreye zarar vermeyen ilaçlar, yenilenebilir biyolojik yakıtlar gibi doğayla uyumlu bileşikler üretebilirdim. Peki, bunu nasıl yapacaktım? 

Mühendislik bilgilerimi kullanarak yeni tasarımlar oluşturmakla uğraşmak pek akılcı gelmemeye başladı. Bizler zeki türleriz, matematiğimiz ve güçlü. Ama doğa kadar “zeki” değiliz. Yüzümü doğaya çevirdim ve bilinen en iyi biyomühendis olan evrimden ilham aldım. Doğadaki evrim süreci, dışarıdan bir bilince veya bilgiye ihtiyaç olmadan, tamamen doğal süreçlerle yaşanır ve canlılar zaman içinde çevreyle uyumlu hale gelir. Canlılar, yaşamda kalmalarını sağlayacak, kendilerine faydalı biyolojik sistemleri, evrimsel süreçte doğal seçilim yoluyla oluşturuyordu. Değişen çevre koşullarına uyum sağlamak ve hayatta kalabilmek için gen yapılarında mutasyon denilen değişiklikleri yapıyorlar, bu bilgiyi kuşaklar boyunca aktarıp, böylece hayatta kalabiliyorlardı. Evrim sayesinde, doğal seçilim yoluyla ihtiyacımız olan enzimler ve benzeri birçok protein üretilebiliyordu. 

Ancak çözmem gereken ciddi bir sorun vardı… Zaman! Bu varyasyonların oluşması doğal yollar ile yavaş ve sancılı bir süreç gerektiriyordu. Günümüzden 4 milyar yıl kadar önce başlayan, yaklaşık 600 milyon yıl süren bir deneme-yanılma ile moleküler seçilim süreci sonucunda gerçekleşiyor ve cansız moleküllerden canlı yapıların evrimleşmesini mümkün oluyordu. İnsanlık olarak dünyanın başına onca sorun açmışken, bu kadar beklememiz mümkün değil elbette…

Reklam
Yılbaşı indirimi başladı! NordVPN’de %63 indirim
1 ve 2 yıllık planlarla 3 ay ÜCRETSİZ kullanın
  • Önde gelen VPN hizmetini edinin
  • Dosya indirirken kötü amaçlı yazılımları tespit edin
  • Parolalarınızı ve dosyalarınızı koruyun
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Ben yararlı mutasyonlar oluşturmak için yönlendirilmiş evrimi kullanacaktım. Çok çeşitli moleküllerden, en çok arzulanan ve amacımıza uygun özelliklere sahip olanları seçip, onların daha çok kopyasını üreterek diğerlerini elerseniz, yönlendirilmiş evrim uygulamış olursunuz. Teorik olarak çok zor bir işe kalkışıyordum. Yapmam gereken, kimya ile, hatta kimya mühendisliği ile biyolojiyi buluşturmanın yöntemini aramaktı.

Enzimlerin uzun zincirler içeren, birbirine bağlanmış üç boyutlu yapılar halinde, birçok aminoasitten oluşan karmaşık proteinler olduğunu biliyordum. Ama ben nereden başlayacaktım? İşe bu aminoasit dizilerine eklemeler yaparak yapay mutasyonlar oluşturup sonuçlarını gözlemleyerek kayıt altına almakla başladım. Bir enzime yeni özellikler kazandırmak oldukça uğraştırıcıydı. Çünkü karşıma ne çıkacağını tam olarak kestirememek korkutucuydu. Ama dünyada bazı şeyleri değiştirecekseniz, önce korkusuz olmayı öğrenmelisiniz.

Basillus subtilis doğada çürüme, mayalanma, küflenme gibi durumlara, insanda da bazı iltihabî hastalıklara yol açan bir bakteridir. Subtilisin adlı enzimi sayesinde proteinleri parçalayabilir. Bu enzimin bileşimine yeni gen eklemeleri yaptım ve oluşturduğum yapay mutasyonlu enzimi, yeniden bakterilerin içine yerleştirdim. Böylece süreci hızlandırarak yeni proteinler üretmesini sağladım. Arzu ettiğim özelliklere sahip proteini bulduğumda DNA’larını çıkararak nesilden nesile aktarıp laboratuvar ortamında üretip çoğalttım. Tam anlamıyla amacıma en uygun enzimi elde edene dek bu süreçleri tekrarladım. Ürettiğim yeni enzimler sayesinde daha önce belirttiğim gibi, insana ve çevreye zararlı bileşikleri yok edecek, doğanın yöntemlerini kullanan biyolojik ürünler yapabilecektik. İşte bu doğanın gücüydü: evrim! Tüm zamanların en iyi kimyacısı, en iyi biyoloğu, en iyi mühendisi! Elimizdeki evrimle, genetik çeşitliliği belirleyebilme ve seçilim süreçlerini insanlığın ve yeryüzünün yararına uyarlama becerisi gösterebilirsek doğanın bilinmeyen yönlerini de keşfedebiliriz.

Her yeni görüş tabi ki karşıtlarını da yaratacaktır. Özellikle de kadınsanız, erkekler tarafından domine edilen alanlarda çok daha sert ve alaycı tepkilerle karşılaşıyorsunuz. Bilim insanlarının bir kısmı etik kaygılarla, bazıları ise tam olarak ne yapmaya çalıştığımı anlamadıkları için eleştiriler getirdiler. Bu tür bir durumda yapabileceğiniz 2 şey vardır: Boyun eğerek dünyadan haberi olmadığı için sizinle alay edenlerin kazanmasına izin vermek… Ya da doğru bildiğiniz yolda azimle ilerleyerek, hem gerçekleri ortaya çıkarmak hem de sizi küçük görenleri karşılık veremeyecekleri bir şekilde mağlup etmek. Ben, kendime ve laboratuvardaki ortağıma, yani evrime güveniyordum. 

1993 yılında laboratuvarımda defalarca sınadığım çığır açan çalışmamı bilimsel makale haline getirerek yayınladım. Kısaca bahsetmeye çalışayım isterseniz: Araştırmamda, organik bir çözücü olan dimetilformamid (DMF) içinde aktif hale gelen subtilisin enziminin bir benzerini nasıl ürettiğimi anlattım. Dört turdan oluşan bir mutasyonlar dizisi ile oluşturduğum enzimlere sahip bakterileri, kazein ile DMF içeren kapların içinde üreterek, enzimleri süt proteini olan kazeini parçalama becerilerine göre sınıflandırdım. Kazeini eriterek en geniş haleleri oluşturan bakterileri seçtim ve DNA'larını izole ettim. Bu yapay mutasyonlu DNA’ları yeni bakterilere aktardım. Bu yöntemi kullanarak, DMF içinde orijinalinden 256 kat daha fazla aktiviteye sahip bir enzim tasarlamış oldum. 256 kat aktif bir enzim ne demek, hayal edebiliyor musunuz? İnsan mühendislerin becerebildiğinden yüzlerce kat başarılı bir enzim demek! Ve bu enzimi, evrime hükmetmeyi bildiğim ve beni yıldırmak isteyenlere aldırmadığım için üretebilmiştim.

Tüm Reklamları Kapat

Zaman içinde yöntemlerimi daha da geliştirdim ve enzimleri farklı işlevler için daha verimli kullanmak amacıyla çalışmalar yaptım. Doğal olarak evrimleşmiş enzimler dar bir sıcaklık aralığında iyi işlev görme eğilimindeyken, aynı enzimlerin hem yüksek hem de düşük sıcaklıklarda işlev görebilecek hale getirmek amacıyla yönlendirilmiş evrim mekanizmalarını kullandım. Doğal enzimlerin mevcut işlevlerini iyileştirmenin yanı sıra, özelleştirilmiş işlevleri yapan yeni enzimler tasarladım. Bu enzimlerden tarımsal zararlı böceklerle mücadelede, benzin ve kömürün yerine kullanılacak bitki temelli yakıtların üretiminde ve bazı endüstriyel kimyasalların yapımında çevreyle uyumlu seçenekler sağlamak için faydalandım. 

2018'de, yönlendirilmiş evrim alanındaki çalışmalarım nedeniyle, benim gibi evrimi kimya mühendisliğinde kullanan çalışma arkadaşlarım George Smith ve Gregory Winter'la birlikte, Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldüm. Bu ödülü bugüne kadar alan beş kadından biriydim. Princeton'dan mezun olup Nobel ile ödüllendirilen ilk kadındım. Nobel komitesinden bir üye "Bu araştırmacıların yaptığı, evrimi kullanarak bir devrim yaratmak oldu." demişti. Bu yola çıktığımda benimle alay edenlere bundan daha iyi bir cevap olabilir mi? 

Yıllarca bilimsel bilgimizi ve mantığımızı kullanarak yeni enzimler yapmaya çalıştık. Ancak bizi başarıya götüren doğanın ürettiklerini kopyalamaya çalışmamız ve evrim adını verdiğimiz bu harika sürece dönmemizdi. Mucize gözümüzün önündeydi. Evrim sayesinde protein moleküllerini, tıpkı kedi veya köpeklere yaptığımız gibi evcilleştirmek mümkündü!

Akademi ve iş hayatında birçok başarı, patentler, buluşlar ve ödüller aldım. Hayat, hiçbir zaman kolay olmadı. 2005 yılında meme kanserine yakalandım ve uzun, yıpratıcı bir tedavi sürecinden geçtim. Hem eşimi hem de oğullarımı çok acı bir şekilde kaybettim. Ama tüm bu olumsuzlukların yaşamımı etkilemesine izin vermedim. Bilimsel merakım, öğrencilerime olan tutkum ve hayata ne koşullarda olursak olalım iyimser bakabilmeyi başarabilmem sayesinde, çalışmalarıma aynı hızla devam edebiliyorum. 

Not: Bilim insanları otobiyografik öyküleri projesi, Aklın Yolu Düşünce Topluluğu desteğiyle, yazarımız Okan Ö. Cinemre koordinatörlüğünde Antalya BAKÜS Sahne & Atölye'nin yazar ve sanatçıları tarafından yapılmıştır. Kayıtlardaki emek ve desteğinden dolayı Yamaç Alkan ve Bad Production'a teşekkür ederiz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Bilim İnsanları ve Biyografileri Yazı Dizisi

Bu yazı, Bilim İnsanları ve Biyografileri yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Charles Darwin'in Dini İnancı Neydi? Din ve Tanrı ile İlgili Görüşleri Nelerdi?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/01/2023 13:47:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11074

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Savunma
Biyocoğrafya
Bitki
Yüzey
Uzay Aracı
Bitkiler
Yok Oluş
Virüs
Deniz
Covıd-19
Kanat
Eşeyli Üreme
Algı
Seçilim
Astrofotoğrafçılık
Mavi
Beyaz
Küresel
Karbonhidrat
Manyetik Alan
Bilgi Felsefesi
Diş Hekimi
Element
Genel Halk
Plastik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
O. Ö. Cinemre, et al. Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü.... (15 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 30 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11074
Cinemre, O. Ö., Bakırcı, Ç. M. (2021, October 15). Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü.... Evrim Ağacı. Retrieved January 30, 2023. from https://evrimagaci.org/s/11074
O. Ö. Cinemre, et al. “Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 15 Oct. 2021, https://evrimagaci.org/s/11074.
Cinemre, Okan Ö.. Bakırcı, Çağrı Mert. “Frances Hamilton Arnold Kimdir? Ne Yapmıştır? Kendi Ağzından Yaşam Öyküsü....” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 15, 2021. https://evrimagaci.org/s/11074.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.