"Food Porn" ("Yemek Pornosu") Adı Verilen Fotoğraflar İnsanları Neden Büyülüyor?

Food porn, genellikle akışkan sıvılara sahip yiyeceklerin veya besinlerin, reklam amacıyla iştah açıcı bir şekilde yakından çekilmiş fotoğraflarını tanımlayan bir terimdir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Her gün dünya çapında 62.000'den fazla yemek fotoğrafı, sosyal medyada "food porn" etiketi ile paylaşılıyor. Bu fotoğraflar, yeme davranışı bozukluklarına ve obezite gibi kronik hastalıklara yol açabilen yüksek kalorili yiyecekleri göz alıcı bir ışıltı ile sunmaktadır. Yemekler için "porno" kelimesinin kullanılması ise yemek yemenin, porno izlemek ile benzer etkilere sahip olmasıdır. Her iki eylem de beynimizin ödül merkezi (nucleus accumbens) denilen bölgesini uyararak ön tavan bölgesindeki (Ventral tegmental area) dopamin nöronlarının aktifleşmesini sağlar.

Kremalı Parmesan Soslu Ispanaklı Tavuk
Kremalı Parmesan Soslu Ispanaklı Tavuk
Reddit

Food porn fotoğraflarının asıl amacı, fotoğrafı görüntüleyen kişide iştah uyandırması ve yiyeceğin kendi reklamını yapmasıdır. O yüzden büyük yemek zincirleri sık sık reklamlarında food porn temasına yer vermektedir. Peki food porn'un bu kadar popüler olmasının arkasında bilimsel bir gerçek var mıdır? Gelin başlıklar altında inceleyelim.

Food porn temalı bir burger fotoğrafı
Food porn temalı bir burger fotoğrafı
Pixabay

Yemek Fotoğraflarının İnsan Metabolizması Üzerindeki Etkileri

2012 yılında, Almanya'da bulunan Max Planck Enstitüsü Psikiyatri Bölümü araştırmacılarından Axel Steiger ve grubu, yemek fotoğraflarının insan üzerinde moleküler düzeyde etkilerini araştıran bir çalışma yürütmüşlerdir. Bu çalışma sağlıklı erkek bireyler üzerinde yapılmış ve fizyolojik tepkilerin tespit edilebilmesi için katılımcılara hem iştah açıcı bir yemeğin fotoğrafı hem de yenilemeyen bir objenin fotoğrafı gösterilmiştir. Daha sonra kandaki leptin, ghrelin ve insülin hormonlarının seviyelerine bakılmıştır.

Wonton Taco Kupaları
Wonton Taco Kupaları
Reddit

Ghrelin hormonu, açlığı sağlayan ve iştah arttıran bir hormondur. Leptin hormonu ise tokluğu sağlayan ve iştahı baskılayan bir hormondur. Araştırmanın sonucu olarak iştah açıcı bir yemeğin fotoğrafına bakan katılımcıların kanlarında ghrelin hormonunu miktarının anlamlı bir şekilde arttığını gösterilmiştir. Bu sonuç bize görsel bir uyarıcının, başka bir uyarıcıya ihtiyaç duymadan ghrelin hormonunun salımını uyarabildiğini gösteriyor.

Uzayan peynir görüntüsü food porn temalı bir fotoğraf yapmak için kullanılabilir
Uzayan peynir görüntüsü food porn temalı bir fotoğraf yapmak için kullanılabilir
Pixabay

Kanda ghrelin hormonunun artmasıyla beynimize, ''aç'' olduğumuza dair sinyaller gider ve beynimizin davranış merkezi olarak adlandırabileceğimiz prefrontal korteks uyarılır. Ancak bu oluşturulan açlık durumu metabolik bir açlık durumu değildir. Sadece hissi veya güdüsel bir açlıktır.

Görsel Açlık Kavramı ve Görme Yetisinin Evrimsel Olarak Beslenme Üzerindeki Etkisi

"Yemek, önce gözlerle yenir." Gastronomi biliminde sık sık kullanılan bu deyimin kökleri insanın evrimsel geçmişine dayanır. Çünkü evrim tarihinde insanlar, dış dünyayı görme yetilerine dayandırarak anlamlandırmaktaydı. Yani algılar, çoğunlukla görmek üzerine inşa edilmekteydi. Bir süre sonra bu algı, besinler üzerinde de oluşmaya başladı. Besinler renklerine, şekillerine ve dokularına göre ''türlere'' ayrılmaya başlandı. Bu yüzden evrimsel olarak besin seçiminde görme yetisinin çok önemli rolü vardır.

Reddit'in FoodPorn komünitesinin tüm zamanlarda en çok oy alan fotoğrafı... Çikolatalı kurabiye!
Reddit'in FoodPorn komünitesinin tüm zamanlarda en çok oy alan fotoğrafı... Çikolatalı kurabiye!
Reddit

Daha sonra insanlar avcı-toplayıcı bireylere ver toplumlara evrimleşti. Bu evrede insanların görme duyusu, yenecek hayvanın nerede olduğunu ve ona nasıl ulaşılabileceğini tespit edebilmek için önemli rol oynuyordu. Yani görsel imgeler, her şeyle eşleştiği gibi besinlerle de eşleşmiştir. Bu durum insanların hayatta kalma şanslarını arttıracak bir adaptasyondur.

Biftekli Wellington
Biftekli Wellington
Reddit

Bilim insanları buna, yani besinleri görsel imgelerle eşleştirmeye ve buna bağlı olarak kandaki ghrelin hormonunun seviyesinin artmasına "görsel açlık" diyor. Görsel açlık, insanları iştah açıcı yemek fotoğraflarına bakmaya teşvik eden doğal bir arzu veya dürtüdür. Evrimsel olarak görsel açlık dürtüsü insanlar için bir avantaj olmuştur.

Izgarada pişen bir et...
Izgarada pişen bir et...
YouTube

Günümüzde besine ulaşma konusunda hayatımız oldukça kolaylaşmıştır ve besinlere istediğimiz zaman ulaşabildiğimiz için artık beynimizin görsel imgeleri besinlerle eşleştirmesine gerek yoktur. Ancak beynimiz evrimsel süreçte buna programlanmıştır. Oxford Üniversitesi Deneysel Psikoloji Bölümünden profesör Charles Spence şöyle diyor:

Görsel olarak oluşturulan açlık, metabolik açlığımızı ihtiyacımızdan daha fazla tetikliyor ve aç olmasak bile açmış gibi davranmamızı sağlayarak besin alımını arttırıyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • 4
  • 7
  • 1
  • 0
  • 0
  • 2
  • 0
  • 2
  • 0
  • 0
  • 0
  • 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • C. Spence, et al. (2016). Eating With Our Eyes: From Visual Hunger To Digital Satiation. Brain and Cognition, sf: 53-63.
  • K. Baker. What’s Going On In Your Brain When You Look At Photos Of Food. (2019, Mayıs 02). Alındığı Tarih: 02 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Spoon Universty
  • A. Steiger, et al. (2012). Ghrelin Levels Increase After Pictures Showing Food. Obesity Society, sf: 1212-1217.
  • F. Versace, et al. (2019). The Reality Of “Food Porn”: Larger Brain Responses To Food‐Related Cues Than To Erotic Images Predict Cue‐Induced Eating. Psychophysiology., sf: 1110-1111.
  • Urban Dictionary. Food Porn. (2019, Mayıs 03). Alındığı Tarih: 03 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Urban Dictionary
  • Neuroscientifically Challenged. Know Your Brain: Nucleus Accumbens. (2014, Haziran 06). Alındığı Tarih: 03 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Neuroscientifically Challenged
  • Daily Mail Reporter. Why Our Love Of Looking At 'Food Porn' Makes Us Fatter: Trend Of Showing Off Food Fuels Obesity Crisis As It Makes It Harder To Resist Eating. (2015, Ekim 15). Alındığı Tarih: 03 Mayıs 2019. Alındığı Yer: Daily Mail

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/07/2019 13:24:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7782

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder