Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı

Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı
7 dakika
1,692
  • Evrimsel Biyoloji
  • Mimarlık

Doğa, insan türünün dünya üzerindeki evrimsel sürecinin başlangıcından itibaren yönlendirici, bilgilendirici ve ilham verici bir kaynak olmuştur. Doğayı kavrama biçimleri insanın ürettiği bilgi birikimini doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemiştir. Çünkü bir gerçeklik olarak doğa, insanların fiziksel ya da zihinsel aktivitesinin ürünü olan bütün etkinliklerde içkin olarak var olmaktadır. Bu durum; doğa felsefesi, bilim ve mimarlık disiplini arasındaki güçlü bağlantıyı gözler önüne sermektedir.

Doğayı kavrayış biçimimizin mimari tasarım kuramları üzerindeki etkisinde belirleyici rol oynayan birçok etmen bulunmaktadır. Dini inançlar, bilimsel gelişmeler, teknoloji ve insanın öznel deneyimi bu etmenlerin en önemlileri arasında yer almaktadır.[1] Bu kapsamda tasarımcının kişisel inançları ve tercihleri, yaşadığı dönemdeki bilimsel gelişmişlik düzeyi, kültürel arka plan ve teknolojik imkanlar; kurulacak doğa felsefesi-mimarlık ilişkisinin kuramsal arka planını oluşturmakta ve mimari tasarım metodolojilerinin mantıksal kurgusunu biçimlendirmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Felsefeci ve tarihçi Robin George Collingwood, doğa felsefesi tarihini Antik Yunan, Rönesans ve Modern dönem olmak üzere üç döneme ayırarak incelemektedir. Collingwood’a göre Antik Yunan’da doğa, yetkin bir akıl tarafından düzenlenen bir canlı varlık olarak imgelenmekte iken, Rönesans döneminde Tanrı tarafından kontrol edilen bir makine olarak anlaşılmıştır. Modern döneme gelindiğinde ise Collingwood; doğanın, Rönesans’taki mekanik ve durağan anlayışın aksine, değişim ve evrim esas alınarak kavrandığını ifade etmektedir.[2] Bu durum, evrim kuramının Darwin tarafından bilimsel olarak ortaya koyulmasıyla birlikte doğayı kavrayış biçimimizde gerçekleşen paradigma değişimini göstermektedir.

Darwin'in Türlerin Kökeni'ni ilk olarak 1859 yılında yayınlamasından sonraki süreçte evrim kuramı, bilim camiası tarafından hızlıca kabul edilmiştir. Böylece canlılar durağan ve sabit değil; değişen, gelişen ve evrimleşen dinamik oluşumlar olarak anlaşılmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde genetik bilimindeki gelişmeler sayesinde evrimsel mekanizmaların genlerden organizma ve çevre düzeyine kadar nasıl çalıştıkları keşfedilmiştir.[3] Bununla birlikte, hesaplamalı tasarım sistemlerindeki gelişmelerin bir sonucu olarak evrimsel doğanın işleyişi bilgisayar ortamında simüle edilmeye başlanmıştır.[4] İfade edilen bu gelişmelerin bir sonucu olarak evrim kuramı, 1990'lı yılların başlarından itibaren mimarlıkta kimi zaman teorik arka plan kimi zaman ise bir tasarım metodu olarak kullanılmıştır.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Eugene Tsui ve Evrimsel Mimarlık

Evrim kuramı-mimarlık ilişkisinin ilk temsilcilerinden birisi Amerikalı mimar Eugene Tsui'dir. 1999 yılında yayınladığı Evrimsel Mimarlık: Tasarımın Temeli Olarak Doğa isimli kitabıyla yazar, doğanın çalışma prensiplerinin mimari tasarımın ilkeleriyle bütünleşmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Eğer doğa milyonlarca yıldır canlıların formlarını test ediyor ve sürekli geliştiriyorsa, o zaman mimarın yapması gereken şey, doğada işleyen evrimsel bilgiyi tasarıma aktarmanın bir yolunu bulmaktır. Bu noktada doğanın bir rehber olduğunu ifade eden Tsui, mimarları doğanın derinliklerine bakmaya ve canlılarda evrimsel süreç sonucunda oluşan kusursuz çözümleri mimari tasarım sürecinde kullanmaya teşvik etmektedir. Tasarıma yönelik evrimsel yaklaşım doğadaki kusursuz ilkelerin, mimarlık tarihinin hiçbir tarihsel dönemindeki estetik değerlere atıf yapmadan uygulanmasını mümkün kılmaktadır.[5]

Tsui, modern bilimin öngörüsü ya da amacı olmayan bir süreç olarak tanımladığı evrimi, Tanrı'nın iradesi ile gerçekleşen ve canlıların mükemmelleşmesine yönelik işleyen teleolojik bir değişim süreci olarak görmektedir. Bu yüzden onun mimarlık kuramının evrimle kurduğu ilişki, temelde iki nokta üzerinde şekillenmektedir. Bunlardan birincisi, evrimsel doğanın içerisinde yer alan bütün unsurların sürekli bir değişim içerisinde olduğu gerçeğidir. Bu sebeple Tsui, tıpkı canlıların çevreleri ile sürekli etkileşim içerisinde kalarak değişmesi gibi, binaların da değişen çevre şartlarına tepki vererek uyum sağlaması ve yaşayan tasarımlar haline gelmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Böylece tasarlanan bina, kendi sınırları içerisinde hareketsiz bir biçimde değil, bulunduğu çevreyle ilişkisel olarak var olacaktır. Tasarlanması amaçlanan bu ideal otonom yapılı çevrede her bir bina tepki veren ve sürekli değişen karakteriyle bir bütünün parçası haline gelmektedir.

Tsui'nin kuramındaki ikinci temel nokta ise, evrimi amacı olan, ilerlemeci bir gelişim süreci olarak değerlendirmesidir. Bu sebeple evrimsel sürecin, organizmanın işlevsel verimliliğini sürekli iyileştirdiğini ve amacına yönelik gelişimini sağladığını düşünmektedir. Ona göre bu teleolojik evrimsel model, mimara, doğanın milyonlarca yıllık süreç sonucunda ürettiği en kusursuz ve en gelişmiş çözümleri çok daha kısa bir zaman diliminde mimari tasarıma entegre etme fırsatı tanımaktadır. Bu noktada, bir yanlış anlaşılmanın önüne geçmek önemli hale gelmektedir. Tsui'nin kuramında tasarlanan binaların çevreye duyarlı olması ve tepki vermesi esas olsa da hiçbir bina bir canlı gibi doğadaki evrimsel sürecin bir parçası haline gelmemektedir. Bir diğer deyişle bina, Tsui'nin evrimsel doğada olduğuna inandığı ilerlemeci bir mükemmelleşme süreci göstermemektedir. Bu sebeple, evrimsel süreçte işleyen mekanizmaların kendisi değil, süreç sonucunda oluşan yapısal ve işlevsel çözümler tasarıma aktarılmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tsui'nin Evrimsel Mimarlık İlkeleri

İfade edilen kuramsal temellerin mimari tasarıma nasıl yansıdığını anlamak için Tsui'nin evrimsel mimarlık ilkelerinden bahsetmek gerekmektedir. Tsui’nin, kitabında 14 madde olarak açıkladığı bu ilkeleri beş başlık altında özetlemek mümkündür. Tsui’ye göre evrimsel bir mimari tasarımda:

  1. Birinci ilke, yapıda geri dönüştürülebilir enerji kaynaklarını ve zararlı olmayan malzemeleri kullanmaktır.
  2. İkinci ilke, binanın yapısal güvenliğini dikkate alan ve fiziksel yüklerin etkisini doğru bir biçimde dağıtan geometrik formları tercih etmektir.
  3. Üçüncü ilke, yapının değişen mekansal ve işlevsel ihtiyaçlara cevap veren bir yaşayan organizma olarak değerlendirilmesidir.
  4. Dördüncü ilke doğal çevrenin mümkün olduğu kadar korunması ve binanın karbon ayak izinin minimize edilmesidir.
  5. Beşinci ilke ise mekansal boşluğun birden çok düzlemde işleyen dinamik bir süreklilik olarak tasarlanmasıdır.

Bu ilkeler, Tsui’nin evrimsel doğa kavrayışının bir sonucu olarak değişim, gelişim ve uyumu temel alan bir mimari tasarım kuramını tanıtmaktadır.

Tsui Evi

Kitabının üçüncü bölümünde Tsui, kendi tasarladığı mimari projeler üzerinden evrimin bilgeliğini nasıl kullandığını açıklamaktadır. Bu projelerden bir tanesi, 1993-1995 yılları arasında tasarlanıp inşa edilen Tsui Evi'dir. Çevredeki doğal unsurlara dinamik bir şekilde cevap verecek şekilde tasarlanan binada eğrisel formun sürekliliği yükleri çeşitli yönlerde dağıtarak yapının taşıyıcı sistemine zarar verebilecek noktasal yükleri engellemektedir. Bununla birlikte, yapının dışında yer alan duvarlar kıvrımlı bir şekilde tasarlanarak yüzeydeki rüzgar akımı hızlı bir şekilde tahliye edilmektedir. Binanın kıvrımlı çatı yüzeyinin altına ise güneş hava tüpleri yerleştirilmiştir. Bu tüpler gün boyunca güneş tarafından ısıtılmakta, gece vakti geldiğinde elde edilen ısı duvarlara aktarılmaktadır.

Tsui Evi'nin dışarıdan görünüşü (Fotoğraf: John Storey)
Tsui Evi'nin dışarıdan görünüşü (Fotoğraf: John Storey)
Berkeleyside

Tsui, kullanılan bu sistemin esin kaynağı olarak, 150 milyon yıl önce yaşamış olan Dimetrodon ve Stegosaurus gibi canlıları göstermektedir. Söz konusu iki canlının sırt kısmındaki plaka benzeri yapıların kan damarlarıyla çevrelendiğini ve güneşin bu plakaları ısıtması sonucu canlıların vücut ısılarını ayarladıklarını dile getirmektedir.

Oluşturduğu kuramsal çerçeveyi mimari tasarımlarına hangi ölçüde başarılı bir şekilde yansıttığı tartışmaya açık olsa da, Tsui evrim kuramı mimarlık ilişkisinin 1990’lı yıllardaki emekleme döneminin en önemli temsilcilerindendir. Doğal seçilim ve mutasyon gibi evrimsel mekanizmaların kendilerinin birer tasarım metodu olarak kullanılma potensiyelini değil, bu mekanizmaların canlıların yapıları üzerindeki işlevsel, davranışsal ve biçimsel etkileri üzerine araştırmalar yapmıştır. Diğer bir deyişle, tasarımlarında evrimsel süreci bir tasarım metodu olarak kullanmamıştır. Aksine, canlıların evrimsel süreci sonucunda oluşan görece son durumları üzerinden analizler yaparak elde ettiği çıkarımları mimari tasarımlarında uygulamıştır.[1]

Sonuç

Darwin'den günümüze, evrim kuramı biyolojinin sınırlarını aşarak diğer birçok disiplinde kullanılmıştır. Özellikle 1990’lı yıllardan itibaren evrim kuramı mimarlık disiplinini kuram ve tasarım düzleminde dönüştürmeye devam etmektedir. Günümüzde bu değişim, dijital tasarım araçlarının gelişiminin bir sonucu olarak daha çok yapay zeka, hesaplamalı tasarım, evrimsel biyoloji ve mimarlık kesişiminde tartışılmaktadır. Doğanın evrimsel bilgeliğini tam olarak yapılı çevreye yansıtmak için önümüzde kat etmemiz gereken uzunca bir yol olduğu gözükmektedir. Fakat Theodosius Dobzhansky’nin 1973 yılında yayınladığı makalenin başlığından esinlenerek ifade edebiliriz ki, evrimin ışığı olmaksızın mimarlıkta hiçbir şeyin anlamı olmayacağı günlerin ayak sesleri şimdiden işitilmektedir![6]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
9
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b c M. Kamaoğlu. (Yüksek Lisans Tezi, 2020). Evrimsel Mimarlığın Doğa Felsefesi-Mimarlık İlişkisi Üzerinden Değerlendirilmesi.
  • ^ R. G. Collingwood. (1960). The Idea Of Nature. ISBN: 978-0195002171. Yayınevi: Oxford University Press.
  • ^ P. Portin. (2002). Historical Development Of The Concept Of The Gene. The Journal of Medicine and Philosophy, sf: 257-286. doi: 10.1076/jmep.27.3.257.2980. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. J. Bentley. (1999). Evolutionary Design By Computers. ISBN: 978-1558606050. Yayınevi: Morgan Kauffman Publishers.
  • ^ E. Tsui. (1999). Evolutionary Architecture: Nature As A Basis For Design. ISBN: 978-0471117261. Yayınevi: John Wiley & Sons.
  • ^ T. Dobzhansky. (1973). Nothing In Biology Makes Sense Except In The Light Of Evolution. The American Biology Teacher, sf: 125-129. doi: 10.2307/4444260. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 00:36:19 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10562

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Kamaoğlu, et al. Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı. (10 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10562
Kamaoğlu, M., Bakırcı, Ç. M. (2021, June 10). Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı. Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/10562
M. Kamaoğlu, et al. “Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 10 Jun. 2021, https://evrimagaci.org/s/10562.
Kamaoğlu, Melih. Bakırcı, Çağrı Mert. “Evrimsel Mimarlığa Giriş: Mimarlıkta İlerlemeci Bir Süreç Olarak Evrim ve Eugene Tsui'nin Evrimsel Mimarlık Yaklaşımı.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 10, 2021. https://evrimagaci.org/s/10562.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.