Evrim'in Bir Yönü Var mıdır? Varsa, Bu Yön Tüm Canlılar İçin Aynı mıdır?

Evrim'in Bir Yönü Var mıdır? Varsa, Bu Yön Tüm Canlılar İçin Aynı mıdır? Museum Studio
3 dakika
6,215 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 8. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim'in bir yönü yoktur, olmamıştır ve olmayacaktır. Bu, Richard Dawkins'in Ataların Hikayesi isimli kitabında da sıklıkla vurguladığı ve okuyucunun adeta "kafasına vurarak öğrettiği" bir gerçektir. Bizler, insan türü olarak, "tarih yazıcılarız" ve geçmişe, kendi gözlerimizden bakarak, her şeyi "insan merkezli" (antropocentric) olarak tanımlıyoruz. Bazı bilim adamları da bu yanlışa düşerek, sanki bütün Evrim'in bizi var etmek amacıyla işlediğini düşünme gafletinde bulunuyorlar. Ancak bizler, pek çok mekanizmasıyla Evrim'in, tıpkı diğer canlılar gibi doğal bir sonucuyuz. Evrim, bizim var olmamız "amacıyla" işlemediği gibi, başka herhangi bir canlıyı da var etmek amacıyla çalışmamaktadır. Evrim, bir "yöntem" olarak tanımlamak hatalıdır. Evrim bir "mekanizmadır". Evrim, "Doğa Ana" dediğimiz kavramın kendisidir. Dolayısıyla onu bir "yönetici dış güç" olarak tanımlamak doğru değildir. Evrim, çoğunlukla rastgele olan çevresel değişimlerle kısıtlıdır ve bunların ötesine geçemez. Dolayısıyla, çevresel değişimler (ve bazı cinsel değişimler) neyi dikte ederse ve ne yönde gerçekleşirse, Evrim de o "yöne" gider. Ancak bu durumda bile bilinçsizdir ve her tesadüfi değişime göre, değişiklik gösterecektir. Bu, doğanın yasasıdır.

Benzer şekilde, Evrim "mükemmel"e ulaşmayı da hedeflemez! Evrim Kuramı'na yeni giriş yapmış ya da tam anlamamış insanlar ile, Evren'in belirli bir "bilinç" dahilinde çalıştığını sanan, fizik eğitimi almamış ve bilimsel makalelerden çok "Kuantum Başarı", "Kuarklarla Öğrenme", "Atomdaki Bilinç" vs. gibi sahtebilim alanlarına hayatını heba etmiş şahıslardan bir grubu, Evrim Kuramı'nı kabul ederler; ancak evrimin, canlıların "mükemmelliğe ulaşmasını" hedeflediğini ileri sürerler. Bu, net bir şekilde gülünç bir saçmalıktır. Zira evrimin işleyişinin özüne baktığımızda, türlerin kaotik olarak değişen bir çevreye adapte olma mücadelesi verdikleri görülür. Bu durumda, eğer ki çevre kaotik olarak değişiyorsa ve dalgalanarak, kimi zaman eskisinden daha iyi, kimi zaman daha kötü yönlere gidiyorsa, canlıların buna bağlı değişimlerine neden olan Evrim Mekanizmaları'nın "mükemmele ulaşmak" gibi bir amacı olduğunu iddia etmek bilgisizlik olacaktır. Bu, Evren içerisinde süregelen yasaların, süreç içerisinde, herhangi bir bilince (ne madde içi ne de madde üstü) ihtiyaç duymaksızın bazı yapılar var edebilmesini kendine yediremeyen, bilimden ve bilmekten korkan zihniyetin bir ürünüdür.

Dolayısıyla, söz konusu evrim olduğunda, hiçbir "yön" kavramından bahsedilemez. Richard Dawkins de, bu hataya düşmemek adına, "ileri kronoloji" yerine "geri kronoloji" taktiği ile kitabını kaleme almıştır. Çünkü tüm canlıların ortak atası olan koaservatlardan yola çıkarak günümüze gelinirse, sanki Evrim'in insanı yaratmak gibi bir amacı varmış yanılgısına düşülebilir. Fakat geriye doğru gidilirse, hangi canlıdan yola çıkılırsa çıkılsın, varılacak yer aynı koaservatlar, yani ilk canlılardır. Böylece, Evrim'in bir yönü olduğunu düşünmememiz sağlanacaktır. Gerçekten de, geriye doğru giden bir kitabı okuduğumuzda, nereden başlarsak başlayalım aynı ortak ataya varacağımız bilinci (yani Evrim Ağacı kavramı), insanı ister istemez Evrim Kuramı'nın gerçeklerini görmeye, yani bir yönü olmadığını anlamaya itmektedir.

İşte bu sebeple, Evrim'in bir yönünün var olmaması, ikinci sorumuza da cevap olmaktadır: Evrim'in bir yönü bulunmadığı için, hayır, bütün canlılar için aynı değildir. Zaten Doğal Seçilim kavramı da bunu ortaya koymaktadır: Seçilim, bir türün ortama adapte olabilmesine bağlı olarak değişmektedir. Ancak sadece Dünya üzerinde, sonsuz sayıda ortam ve çevre koşulu tanımlanabilir. Bu durumda da, sayısız ihtimalden bahsetmek mümkündür. Her canlının kendine ait bir yaşam ortamı mevcuttur ve "bu" canlı için Doğal Seçilim, "o" şartlar altında çevrenin Evrim'e dikte ettiği sözde "yönde" olmaktadır. Tekrar altını çizelim, bu yönü önceden tayin edebilmek olanaksız olduğu için (değişken sayısının sonsuzluğundan ötürü), bir "yönden" bahsedebilmek ancak geriye dönüp tarihe baktığımız zaman anlamlı olmaktadır ve buradan, Evrim'in bir yönü olduğu anlaşılmamalıdır. Her canlı için Doğal Seçilim ve Evrim'in diğer mekanizmaları farklı işlemektedir ve tekrar edelim: Evrim'in bir yönü yoktur!

Reklamı Kapat

Daha fazlası için Richard Dawkins'in "Ataların Hikayesi" isimli kitabını şiddetle tavsiye ediyoruz. 

Teşekkür: Bersis İnan

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Evrimi Anlamak Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimi Anlamak yazı dizisinin 8. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan ""Tesadüf" Geliyor, Kaçın! Bilimde "Şans" ve "Tesadüf" Kavramlarına Yer Yok mu?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 18:36:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/55

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
İspat Yükü
İnfografik
Süpernova
Kimyasal
Kuantum
Epistemik
Meteor
Elektron
Ağız Sağlığı
Ölümden Sonra Yaşam
Pandemik
Diş Hekimi
Balıkçılık
Entropi
Avrupa
Abd
Genetik Müdahale
Bebek
Gen İfadesi
Tedavi
Devir
Primatlar
Kadın
Korku
Şempanzeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın