Erken Yaşta Satrancın Önemi

Erken Yaşta Satrancın Önemi
Felix Mittermeier/Pexels
Pexels
Şule Ölez Editör Şule Ölez
5 dakika
15,100 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Her ne kadar Mısır piramitlerindeki kabartmalar bize satrancın en az 4000 yıllık bir oyun olduğunu düşündürse de, oyunun MS 3-4. yüzyılda Hindistan’da başladığı genel kabul görür. Satranç, Avrupa’da “kraliyet oyunu” olarak adlandırılmasından başlayarak 1886 yılında yapılan ilk resmi dünya şampiyonasına, daha sonra ise yapay zekanın satrancı domine edip neredeyse kusursuz hamleler yapabilen bir seviyeye ulaştırmasına kadar birçok değişik dönemden geçmiştir.

Günümüzde ise satrancın soyut düşünme yetisi kazandırma ve karar alma mekanizmasını geliştirme gibi sayısız faydaları üzerine konuşulurken bazı bilinçli aileler, çocuklarının erken yaşlardan itibaren satranç eğitimi almalarını sağlamaktadır. Peki satranç öğrenmenin ve düzenli olarak oynamanın, özellikle küçük yaşlarda, çocuklara ciddi bir faydası var mıdır? Eğer varsa bu faydalar nelerdir?

Türkiye Satranç Federasyonu satrancın yararlarını aşağıdaki gibi sıralamaktadır:

Reklamı Kapat

  • Kötü alışkanlıklar edinilmesine engel olur.
  • Planlı hareket etmenin önemini ve gerekliliğini kavratır.
  • Süratli, doğru ve çabuk düşünebilmeye yardımcı olur, olaylara doğru yorumlarla yaklaşabilme yeteneklerini geliştirir.
  • Kişiliği ve karakteri olumlu yönde etkiler ve geliştirir.
  • "Kendine güven" duygusu aşılar ve bu duyguyu geliştirir.
  • Kendi güç ve yeteneklerini daha iyi tanıyarak, bireysel güç ve yetenekleri açığa çıkarmaya ve bireysel doğru kararlar alabilmeye yardımcı olur.
  • Dikkatini tek konu üzerinde yoğunlaştırabilme alışkanlığı kazandırır.
  • Diğer ders konularının daha iyi anlaşılıp kavranmasına yardımcı olur. Bilimselliği ön plana alarak araştırmalar yapmaya yönlendirir.
  • Konulara karşı şüpheci yaklaşımı benimsetir, ezberci zihniyetten arındırır.
  • Kişileri düşünen, araştıran, yargılayan varlıklar haline getirir ve yaratıcılıklarında özgür bırakan bir ortam hazırlar.
  • Başarıya ancak ve ancak sistemli ve disiplinli bir çalışmayla varılabileceğini gösterir.
  • Mücadeleci bir ruh yapısına sahip olmanın gerekliliğini benimsetir.
  • Başarısızlıklar karşısında yılmamayı, başarı için daha da çok çalışmanın gerekli olduğunu öğretir.
  • Başarılardan büyük hazlar duymayı öğretir, daha da başarılı olmaya yönlendirir.
  • Yepyeni hedefler göstererek bu yeni hedefler doğrultusunda motivasyon sağlar.
  • Kişilerin olumsuz bir yönünü, eksikliğini, veya bir davranış bozukluğunu hızlıca ortaya çıkarır.
  • Kurallara uymayı, dostça oynamayı, kaybetmeyi kabullenmeyi, kazananı kutlamayı öğretir.
  • Yakın dostluklar kurup daha çok sosyalleşmeye ve sosyal yaşamının zenginleşmesine yardımcı olur.

11. Dünya Satranç Şampiyonu Robert James Fischer'in (1943-2008) sözünü hatırlayalım:

Büyük bir satranç oyuncusu olmak için güçlü bir hafıza, konsantrasyon, hayal gücü ve sağlam bir irade gereklidir.

Satranç Öğrenmenin Kazandıracağı Beceriler Hakkında Türkiye'de Yapılan Araştırmalar

Bu yazıda, satrancın yararları üzerine yazılmış veya söylenmiş klasik cümleler üzerinde durmaktan ziyade, araştırma grupları üzerinde yapılan deneysel incelemeleri esas aldık ve bu konuda yapılan çalışmaları derlerken daha çok Türkiye’de yapılan araştırmaları göz önünde bulundurduk. Bunun sebebi ise mümkün olduğunca kültürel farklılıklardan kaynaklanabilecek potansiyel hata veya çelişkilerden kaçınmaktı. Bu araştırmalarda satranç oynamanın problem çözme becerisi ve saldırganlık davranışlarıyla ilişkisi incelenmektedir.

Satranç bir zihin sporudur. Saatler sürebilen maçlar her daim konsantre olmayı gerektirir çünkü yapılacak tek bir kötü hamle kırk iyi hamleyi boşa çıkarabilir. Oyun sırasında oluşabilecek her türlü taş kombinasyonu aslında rakibi nasıl yeneceğine dair yepyeni ve çoğu zaman öncekilerden farklı bir problemdir. Bu problemleri farklı yollardan çözmeye çalışmak yaratıcılığı arttırır ve problem çözme becerisini geliştirir. Nitekim yapılan araştırmalar bunu doğrulamaktadır.

İlk olarak Bursa’nın Nilüfer ilçesine bağlı devlet okullarında satranç eğitimi alan 80 okul öncesi dönem çocuk ile herhangi bir eğitim almayan yine 80 okul öncesi çocuk üzerinde yapılan araştırmada problem çözme becerileri incelendi. Sonuç tam da beklendiği gibi çıktı. Okul öncesi dönemde satranç eğitimi alan çocukların almayanlara göre problem çözme becerisinde anlamlı bir artış gözlendi.

Problem çözme becerisi üzerine yapılan bir diğer araştırma ise Erzurum il merkezindeki Maksut Efendi İlköğretim Okulunda yapıldı. Bu araştırma grubu 45 satranç oynayan ve 45 satranç oynamayan olmak üzere toplam 90 ilköğretim öğrencisinden oluşuyordu. Erim Erhan, Muhsin Hazar ve Murat Tekin bu araştırma üzerine yayımladıkları makalenin “Tartışma ve Sonuç” bölümünde şunları söylemektedirler:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu sonuçlara göre; satranç oynamayan öğrencilerin oynayanlara göre aceleci yaklaşım düzeyleri ve kaçıngan yaklaşım düzeyleri, satranç oynayan öğrencilerin oynamayanlara göre planlı yaklaşım düzeyleri yüksek çıkmıştır. Satranç insanlara, oyunda olduğu gibi yaşamda da kısa ve uzun vadeli hedefler olması gerektiğini, amacı olmayan oyunun da, yaşamın da bir şey ifade etmeyeceğini anlatmaktadır. Hedefe ulaşmak için bir plan yapılması gerektiğini ve bu plan doğrultusunda eldeki olanakların en akılcı, en ekonomik biçimde kullanılmasını, hedefe ulaşan yolda başa gelebilecek tüm olumsuzluklara karşı tedbirli olmayı, ayrıntılar hesaplansa bile yapılan tüm hamlelerin nasıl amaca hizmet etmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. (Erhan, Hazar ve Tekin. 2009)

Satranç eğitiminin problem çözme becerisine etkisi ile ilgili yapılan ve diğer elde edilen sonuçların aksi yönünde sonuçlar veren, yani satrancın problem çözme becerisini arttırdığı görüşünün aksine, anlamlı bir farkın olmadığını gösteren bir araştırmada ise araştırma grupları lise öğrencilerinden oluşmaktaydı. İşte bu sonuç erken yaşın önemine bir kez daha dikkat çekiyor.

Satrancı da içinde barındıran zeka oyunları ile ilgili yapılan bir başka araştırmada ise zeka oyunlarının çocukların saldırganlık davranışlarına etkileri incelendi. 12-15 yaş arası toplam 200 öğrenci arasında yapılan çalışmada düzenli olarak zeka oyunları oynayan çocukların saldırganlık davranışlarının büyük oranda düştüğü gözlendi.

Tüm bu çalışmalar bize özellikle erken yaşta satranç öğrenmenin kişiye kazandırabileceği ve tüm hayatı boyunca, hayatının her alanında kullanabileceği önemli becerileri göstermektedir. Tam da bu sebeple aileler bu tür konularda bilinçlendirilmeli, öğrenciler okullarda bu tür oyunlara özendirilmeli, satranç eğitimi verebilecek yetkin kişilerin sayısı arttırılmalı ve satranç ile alakalı daha fazla etkinlik ve turnuva düzenlenmelidir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 33
  • Muhteşem! 21
  • Umut Verici! 13
  • Bilim Budur! 5
  • İnanılmaz 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Üzücü! 2
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Ö. A. Gençay, et al. (2019). Zeka Oyunlarının 12-15 Yaş Aralığındaki Çocukların Saldırganlık Davranışlarına Etkisi. Dergi Park, sf: 36-43. | Arşiv Bağlantısı
  • Aç Çubukcu, et al. (2019). Okulöncesi Dönem Çocuklarının Problem Çözme Becerilerinin Satranç Eğitimi Alma Durumlarına Göre İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, sf: 51-61. | Arşiv Bağlantısı
  • F. Kaynar. (Tez, 2014). Erken Çocukluk Döneminde Verilen Satranç Eğitiminin İlkokula Hazır Bulunuşluğa Etkisi. Not: Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İlköğretim Anabilim Dalı.
  • E. Ün. (Yüksek Lisans Tezi, 2019). Satranç Eğitiminin, Problem Çözme Yaklaşımları, Karar Verme ve Düşünme Stillerine Etkisinin İncelenmesi. Not: Selçuk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı Psikolojik Danışma ve Rehberlik Bilim Dalı.
  • Türkiye Satranç Federasyonu. Satrancın Yararları. (02 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 02 Temmuz 2019. Alındığı Yer: Türkiye Satranç Federasyonu | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/09/2021 22:48:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7844

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Ağız
Büyük Patlama
Kara Delik
Tedavi
Böcekler
Mikroevrim
Psikiyatri
Yiyecek
Foton
Canlı
Mikrop
Tüyler
Biyokimya
Köpek
Elektromanyetizma
Eğilim
Abd
Virüsler
Sanat
Kozmoloji
Ara Tür
Allah
Korku
İnsanlar
Çekirdek
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın