Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Entropik Bir Bahane: Odanızı Neden Toplamamalısınız?

Entropik Bir Bahane: Odanızı Neden Toplamamalısınız?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Yüksek entropi (kaos, düzensizlik) değerine sahip durumlar istatistiki olarak desteklenmektedir. İstatistiki olarak desteklenen olayların gerçekleşmesi daha muhtemeldir. Dağınık bir odanın düzenli/toplu bir odadan daha yüksek bir entropisi bulunur. Bunu geriye çevirmenin veya bulunduğu durumda tutmanın tek yolu, sistemin dışından sisteme enerji ilave etmektir. Diğer bir deyişle, odanızı düzenli olarak toplamak için enerji sarf etmeniz gerekir.

ANCAK… Düzensiz bir oda, bir noktadan sonra maksimum düzensizliğe ulaşacaktır. Sürekli olarak toplanma konusunda başarısız olunan bir oda, bu noktadan sonra daha fazla düzensiz hale gelemeyecektir. Dolayısıyla, bu odayı bulunduğu durumda tutmak için daha fazla enerji sarf etmeniz de gerekmeyecektir.

Dolayısıyla, bir kişinin odasını toplama çabası gereksizdir. Modern çağın gereksiz bir çilesidir. Bir odayı doğal ve sürekli olarak yöneldiği maksimum düzensizlik durumunda tutmak, enerji sarfiyatı açısından en verimli yöntemdir. Üstelik bu enerjiyi, daha ilginç başka şeyler için kullanabilirsiniz!

Entropi Nedir?

Entropi oldukça ilginç bir konudur. Düzensizlik, sistemlerde daima artmak zorundadır. Bu, Evren'in yasasıdır. Yani bundan birkaç katrilyon sene sonra, buradaki makalemizde izah ettiğimiz tüm basamaklardan geçildikten sonra, düzensizlik o kadar artacak ki, Evren içerisinde iş yapabilir durumda enerji kalmayacak.

Ancak şu anda durum bu değil. Entropi adım adım artıyor; tıpkı bir saatli bomba gibi... Çok uzun süreler boyunca tik takları duyulacak bir saatli bomba... Ama şu anda daha başındayız. Enerji akışı Evren içerisinde muazzam bir miktarda devam ediyor.

Ve enerji akışı, iş yapabilme potansiyeli anlamına geliyor. Bu sayede, iş yaparak, zaman içerisinde geçici olarak, uzay içerisindeyse lokal (yerel) olarak entropi artışına karşı koyulabiliyor. Bu da, düzensizliğe giden sistem içerisinde düzenli lokaliteler ve sistemler oluşmasını sağlıyor. Yıldızların doğumları ve ölümleri, galaksilerin oluşumu ve yıkımı, canlılığın başlangıcı ve sonu, yaşamın kendisi ve ölüm, entropinin lokal etkisinden ibarettir. 

Bu yazıda, entropiye eğlenceli bir bakış atılıyor. Elbette kültürel evrim insanın bir gerçeğidir. Ve kültürümüz içerisinde yarattıklarımız, yasaları eğip bükmemize neden olmaktadır. Entropi her zaman artacaktır; ancak annelerimizin kızmasına enerji harcayarak engel olmak, entropiye boyun eğmekten daha tercih edilirdir.

Entropiyle İlgili Eğlenceli Örnek, Ne Kadar İsabetli?

Ne yazık ki entropi için sıklıkla kullanılan "düzen" ve "düzensizlik" analojileri bu tarz makro-dünya örnekleri için pek gerçekçi değil. Çünkü bizim kültürel düzen ve düzensizlik algımızla birebir örtüşmüyor.

Örneğin elinizde 50 tane, artık ihtiyacınız olmayan boş turşu bidonu olsun. Bu bidonları odanıza düzenli bir şekilde, her biri yerdeki bir kare parkeye gelecek şekilde yerleştirirseniz, bu düzenleme onları rastgele bir şekilde çöp kutusuna attığınızda oluşacak olan düzenlemeye göre çok daha "düzenli" olacaktır (yani entropisi düşük olacaktır). Ancak bu şekilde yerde turşu bidonları olan bir odaya girdiğinizde, o odanın düzenli olduğunu düşünmezsiniz. Halbuki artık ihtiyaç olmayan turşu bidonlarını çöp kutusuna atan birinin odası çok daha düzenli olarak algılanacaktır. Çünkü bizim kültürel olarak edidiğimiz düzen algımız, fiziksel entropi kavramıyla birebir örtüşmemektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dahası, eğer ki aileniz de entropiden birazcık anlıyorsa, sizi kendi silahınızla vurabilecektir. MIT'de karmaşıklık teorisyeni olarak çalışan Scott Aaronson şöyle diyor:

Eğer ailenize bunu söyleyecek olursanız, onlar da gayet haklı bir şekilde odanızın düzensizliğinin sizin en başında odanızın düzensizleşmesine izin vermenizden kaynaklandığını, yani entropisinin bu nedenle arttığını, dolayısıyla bunu bir daha asla yapmamanızı söyleyebilecektir.

Ayrıca genelde entropiden bahsederken söz ettiğimiz termodinamik entropidir. Ancak odamızın termodinamik entropisi ise, odanın düzenli olmasından doğan entropi algısı aynı şeyler değildir. Örneğin odanız ne kadar düzenli olursa olsun, gece bitip de Güneş yüzünü gösterdiği için oda sıcaklığınız artmaya başladığında, odanızın termodinamik entropisi artacaktır. Benzer şekilde, odanızın içine doğru ve dışına doğru olan kütle akışı ve enerji akışı ile durmaksızın devam eden kimyasal tepkimeler de entropiyi sürekli olarak değiştirecektir.

Yani entropi enerji ile ilişkili bir kavram olsa da, enerjinin aksine entropi, fizik yasalarıyla korunması gereken bir kavram değildir. Entropinin korunmazlığı, termodinamiğin 2. yasası ile dikte edilir ve bu yasa, entropi üretiminin daima negatif olmayan bir sayı olmak zorunda olduğunu söyler. Termodinamik yasaları hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Ama tüm bunlar, örneğin tamamen hatalı olduğu anlamına da gelmiyor. Uri Bram ile yaptığı bir röportajda, CalTech Üniversitesi'nde fizikçi Sean Carroll şöyle diyor:

Verilen örnek özünde doğrudur ama tabii ki bir hesap kitap yaptığımı da söyleyemem. Termodinamiğin ikinci yasası entropinin daima arttığını söylüyor; ancak ne hızda arttığını söylemiyor. Kabaca söyleyecek olursak, herhangi bir şey yaptığınızda - ki bu bir e-posta yazmak veya odanızı toplamak olabilir - hiçbir şey yapmadığınız bir duruma nazaran entropi biraz daha hızlı artacaktır.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Güldürdü 7
  • Muhteşem! 5
  • Korkutucu! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 3
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Üzücü! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • U. Bram. Don’t Tidy Your Room. (22 Ocak 2016). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2020. Alındığı Yer: The Smart Set | Arşiv Bağlantısı
  • P. J. Gans, et al. Can Entropy Be Explained In Terms Of A Cleaning/Keeping Your Room Clean?. (18 Kasım 2012). Alındığı Tarih: 28 Şubat 2020. Alındığı Yer: StackExchange | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/11/2020 11:57:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1147

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kozmoloji
Cinsel Yönelim
Maymun
Nörobiyoloji
Şempanzeler
Hafıza
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Charles Darwin
Primatlar
Robot
Teyit
Anatomi
Yıldız
Stres
Epistemik
Bilimkurgu
Analiz
Acı
Genel Halk
Avrupa
Nobel Ödülü
Astronot
Kimyasal Evrim
Çağ
Hormon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yeni bir fikirle genişleyen bir zihin asla eski boyutlarına geri dönmez.”
Oliver Wendell Holmes
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol