Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Endeavour: ABD Uzay Mekiği Programının Son Ürünü...

Endeavour: ABD Uzay Mekiği Programının Son Ürünü...
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Uzaya gidip gelmiş bir mekiği yakından görmenin verdiği heyecanı verebilecek çok az deneyim var. Bugün sizinle, Kaliforniya Bilim Müzesi'ne yaptığımız ziyaret sırasında edindiğimiz bilgi ve deneyimleri paylaşmak istiyoruz; aşağıdaki videodan da izleyebilirsiniz. Bir mekiği kendi gözlerinizle görmek kadar heyecan verici ve etkileyici olamaz; ancak en azından insanlığın en büyük başarılarından birisine dair biraz daha bilgi sahibi olabilmenizi sağlamayı umuyoruz.

Duymuş olabileceğiniz gibi NASA, 27 Mayıs 2020'de, SpaceX ortaklığı ile, 2011 yılından beri ilk defa Amerika topraklarından Uluslararası Uzay İstasyonu'na insanları taşıyacak. Bunu en son yapan uzay mekiği, 21 Temmuz 2011'de iniş yapan Atlantis mekiğiydi. Ama Atlantis'e son bir uçuş izni verilmemiş olsaydı, üretilen son uzay mekiği olan Endeavour, aynı zamanda ABD topraklarından astronotları uzaya götürüp getiren son mekik olacaktı. O günden beri ABD, astronotlarını göndermek için Rusya'nın Soyuz aracını kullandı. Şimdi, SpaceX ve NASA ortaklığı ile bu iş yeniden değişiyor diyebiliriz.

Endeavour, 1986 Challenger faciasından sonra, 1987 yılında üretilmesine karar verilen bir uzay mekiğidir. 1990'ın Temmuz ayında üretimi tamamlandı ve Nisan 1991'de ilk defa sergilendi. Bir NASA geleneği olarak, uzay aracının ismi, lise öğrencilerinin oylarıyla Endeavour, yani Türkçe adıyla Çaba olarak belirlendi. Bu isim, aynı zamanda Kaptan James Cook'un 18. yüzyılda ilk seferlerini yaptığı geminin adıydı. Hatta aracın içinde Kaptan Cook'un gemisinden orijinal bir tahta parça da bulunuyor.

Endeavour, hizmet verdiği 19 yıl boyunca birçok önemli görevi başarıyla tamamladı. Örneğin insanlık tarihindeki ilk Afro-Amerikalı kadın astronot olan Mae Jemison, 12 Eylül 1992'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na Endeavour ile gönderildi. 1993 yılında Hubble Uzay Teleskobunun ilk bakım görevi, Endeavour ile yapıldı. 1998 yılında, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Rus ve Amerikan modüllerini birbirine bağlayan Unity, yani Birlik modülünü taşıyan da Endeavour'dı.

Bilimin toplumsal değişim içindeki yeri, asırlardır tartışılagelmiştir. Bu konu, özellikle son zamanlarda daha da sık gündeme gelmektedir. Bilim, bütün insanî öznellikten ve şahsi kanaatlerden bağımsız mıdır? Yoksa kendi düşüncelerimize olan düşkünlüğümüz, bilimi de ister istemez kültürün, toplumun ve politikanın vazgeçilmez bir parçası haline getirmekte midir? Bilimin objektifliği (nesnelliği) el üstünde tutan metodolojisi, onu icra eden insanın subjektifliğini (öznelliğini) dengeleyebilir mi? Bilimin ortaya koyduğu gerçekleri, o gerçeklerin toplumsal etkisinden izole edebilir miyiz? Bilim insanları, toplumu korumak adına gerçekleri görmezden gelmeli mi? Yoksa en büyük yıkımların yaşanması ihtimali pahasına, gerçeği ortaya koymalı mı? Gerçek, bize zarar verip vermemesinden bağımsız olarak gerçek değil midir? Ancak toplumsal sıhhat, gerçeğin bilinmesinden daha kıymetli olabilir mi? Bir bilim insanı, gerçekleri ortaya koyduğu, yapılabilir olanı yaptığı, insanlığı Evren'in gerçeklerine bir adım daha yaklaştırdığı için, bu keşiflerin başka (ve genellikle daha kötücül) kişiler tarafından kötüye kullanılmasından ötürü suçlanabilir mi? Bilim insanı, olası tüm toplumsal etkilere rağmen mesleğini icra etmekle yükümlü değil midir? Bu sorulara ve çok daha fazlasına, tek seferde ve nihai bir yanıt vermek (şimdilik) imkansız. Ancak en azından üzerinde samimi bir şekilde kafa yormak, saygılı bir çerçevede, veri-odaklı bir şekilde diyaloglar kurmak şart.
Bilimin toplumsal değişim içindeki yeri, asırlardır tartışılagelmiştir. Bu konu, özellikle son zamanlarda daha da sık gündeme gelmektedir. Bilim, bütün insanî öznellikten ve şahsi kanaatlerden bağımsız mıdır? Yoksa kendi düşüncelerimize olan düşkünlüğümüz, bilimi de ister istemez kültürün, toplumun ve politikanın vazgeçilmez bir parçası haline getirmekte midir? Bilimin objektifliği (nesnelliği) el üstünde tutan metodolojisi, onu icra eden insanın subjektifliğini (öznelliğini) dengeleyebilir mi? Bilimin ortaya koyduğu gerçekleri, o gerçeklerin toplumsal etkisinden izole edebilir miyiz? Bilim insanları, toplumu korumak adına gerçekleri görmezden gelmeli mi? Yoksa en büyük yıkımların yaşanması ihtimali pahasına, gerçeği ortaya koymalı mı? Gerçek, bize zarar verip vermemesinden bağımsız olarak gerçek değil midir? Ancak toplumsal sıhhat, gerçeğin bilinmesinden daha kıymetli olabilir mi? Bir bilim insanı, gerçekleri ortaya koyduğu, yapılabilir olanı yaptığı, insanlığı Evren'in gerçeklerine bir adım daha yaklaştırdığı için, bu keşiflerin başka (ve genellikle daha kötücül) kişiler tarafından kötüye kullanılmasından ötürü suçlanabilir mi? Bilim insanı, olası tüm toplumsal etkilere rağmen mesleğini icra etmekle yükümlü değil midir? Bu sorulara ve çok daha fazlasına, tek seferde ve nihai bir yanıt vermek (şimdilik) imkansız. Ancak en azından üzerinde samimi bir şekilde kafa yormak, saygılı bir çerçevede, veri-odaklı bir şekilde diyaloglar kurmak şart.

Endeavour, toplamda 173 astronot ile 25 görevde hizmet verdi. Uzayda neredeyse 300 gün geçirdi ve Dünya yörüngesinde 4.671 defa dolandı. Bu, yaklaşık 198 milyon kilometre boyunca uçuşa karşılık geliyor. Bu süreçte 3 uyduyu uzaya götürdü, 1 defa Mir uzay istasyonuna bağlandı, 12 defa Uluslararası Uzay İstasyonu'na bağlandı.

Aracı yakından görmek çok ilginç, çünkü şu anda bu aracın tanıtımını yapan isimler, aynı zamanda araç üzerinde on yıllarını harcamış olan mühendislerdi. Ziyaretimiz boyunca bize aracın teknik detaylarıyla ilgili bolca bilgi verdiler. Hepsine yer vererek burada sizleri sıkmak istemiyoruz; ancak araçta yıllar boyunca bolca değişim, yenileme, güncelleme ve bakım yapılmış. Hatta son uçuşundan kalma, atmosfere girişi sırasında siyah ısı kalkanı kaplamasının aldığı hasarları bile görmek mümkün. Mühendisler, bazı ufak tefek zedelerin nedeninin, kalkış sırasında yaşanan titreşimler sonucu kopan boya ve kaplama parçalarının ısı kalkanlarına çarpması ve aşındırması olduğunu da söylediler. Yani bu aracın yapımında ve bakımında, ilk etapta aklınıza gelmeyecek çok sayıda detay yer alıyor.

Endeavour'ın görevini tamamlayarak emekliye ayrılması da, gelecek nesillere ilham verecek bir şekilde yapıldı. NASA, Endeavour'ı şu anda son evi olan Kaliforniya Uzay Müzesi'ne götürme kararı aldığında, bu son uçuşun halkın görebileceği şekilde yapılması istendi. Müzeye götürülecek olan dev aracın, şehrin hangi sokaklarından ve nasıl geçirileceği haftalarca, santim santim planlandı. Bazı sokaklarda, aracın kanatları ile binalar veya tabelalar arasındaki açıklık sadece birkaç santimetre kadar olsa da, her şey planlandığı gibi gitti ve araç, son durağına sağ salim ulaştırıldı.

İlginç bir şekilde, kimi zaman ülkemizde de tartışma konusu olan bir konu da bu taşınma sırasında yaşandı. Aracın başarıyla taşınabilmesi için, 400 kadar ağacın önceden sökülmesi gerekti. Çevreci bazı gruplar buna itiraz ettiler ve ufak bazı gerilimler yaşandı. Ancak Kaliforniya Bilim Müzesi, taşıma için ayrılan 200 milyon doların bir kısmını kullanarak, kesilen her 1 ağaç için 2 adet ağacı sokaklara dikti ve böylece konu kapanmış oldu.

Taşıma sırasında ayrıca sokaklarda geçici olarak elektrik kesintileri uygulandı, elektrik direkleri yerlerinden söküldü. Endeavour'ın adına da uygun bir şekilde, tüm bu çabalar sonucunda araç şimdi müzede milyonlarca kişi tarafından sadece 2 dolarlık bir bilet alarak görülebiliyor. Bunun, geleceğin astronotları ve uzay mühendisleri için ne kadar büyük bir motivasyon ve ilham kaynağı olduğunu hayal bile edemezsiniz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Umuyoruz bir gün Türkiye'de de uzay araştırmalarına yönelik bu tarz girişimler göreceğiz ve bir gün bizim de uzay araçlarımız Dünya yörüngesine astronotlarımızı taşıyacak. O gün gelene kadar, yakınmayı ve şikayet etmeyi de seçebiliriz, azimle çalışmayı da... Karar, hepimizin.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/10/2020 19:25:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8706

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Hamile
Evrim Ağacı Duyurusu
Eşcinsellik
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Mühendislik
Bakteri
Erkek
Pandemik
Astrobiyoloji
Sars Mers
Eczacılık
Antropoloji
Lipit
Kuantum Fiziği
Maskeler
Genetik Müdahale
Koku
İhtiyoloji
Genel Halk
Olasılık
Kuyrukluyıldız
Diş Hastalıkları
Nörobilim
Genetik
Diş Gelişimi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim, bir şeyleri bulma işidir. Bu açıdan tarih, bir bilimdir.”
Robin G. Collingwood
Geri Bildirim Gönder