Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir?

Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir? AA
Tarsus-Pozantı Otoyolu'nda bulunan Ekolojik Köprü
6 dakika
3,177
  • Popülasyon Ekolojisi
  • Şehir Ekolojisi

Ekolojik köprü, diğer adıyla "yaban hayatı geçidi", en kısa tanımıyla; hayvanların, insanların yapmış olduğu yol, vb. yerlerden, karşıdan karşıya güvenli bir şekilde geçebilmesini sağlayan yapılardır. Öyle ki, bu geçitlerin, sadece "geyik, kurt, tavşan" gibi hayvanlar için yapıldığını düşünecek olursak hata yapmış oluruz. Bu geçitler, insanlar tarafından yaşam alanı işgal edilen "tüm hayvanlar için" özel bir şekilde tasarlanıp yapılabilmektedir. Buna uygun bir örnek verecek olursak: Christmas Adası’nda göç eden kızıl yengeçler için göç yollarının üzerine bir "yaban hayatı üst geçidi" inşa edilmiş ve üstelik kolayca tırmanabilsinler diye de onlara uygun bir zemin tercih edilmiştir.

Christmas Adası’ndaki Kızıl Yengeçler Ekolojik Köprü Üzerinden Geçerken
Christmas Adası’ndaki Kızıl Yengeçler Ekolojik Köprü Üzerinden Geçerken
Wikimedia

Fakat bu köprülerin veya geçitlerin, hayvanların sadece yoldan karşıdan karşıya “güvenli” bir şekilde geçebilsinler diye yapıldığını düşünmemeliyiz. Durum bundan çok daha karmaşık ve önemlidir.

Tüm Reklamları Kapat

Habitat Parçalanması

İnsanların yapmış olduğu yol vb. yapılardan dolayı, "habitat parçalanması" gibi epey olumsuz bir sonuç ile karşı karşıya kalırız. Şimdi, habitat parçalanmasının ne olduğunu ve nelere yol açtığını incelemeye koyulalım.

Öncelikle, her canlı türünün yaşayabileceği minimum bir habitat (yaşam alanı) büyüklüğü vardır. Eğer bir karayolu, bir habitatın içerisinden geçirilirse doğal olarak habitat parçalanmış olacak ve eski büyüklüğüne kıyasla şimdi iki küçük parçaya ayrılmış olacaktır. Bundan dolayı; eğer herhangi bir tür dahilinde, habitat büyüklüğü bahsettiğimiz bu minimum değerin altında kalırsa, karşımıza; av-avcı dinamiğinin bozulması, eş bulmada oluşan zorluklardan dolayı tür içinde genetik kirlenme ortaya çıkması, yeterli miktarlarda besin maddesine ulaşamama ve habitat içerisindeki canlı çeşitliliğinin (biyoçeşitlilik) azalması ile yine en nihayetinde doğal dengelerin bozulması gibi istenmeyen sonuçlarla karşılaşırız.

Tüm Reklamları Kapat

Bunların da yanı sıra, bir de karşımıza “göç” gerçeği çıkmaktadır. Göç yolları üzerine inşa edilmiş karayolları, göç etmekte olan hayvanları, hem alışılagelmiş, öğrenilmiş yollarından saptırmakta, kat etmeleri gereken yolu oldukça uzatmakta ve en sonunda hayvanları risk almaya itip karayollarını kullanmak zorunda bırakmaktadır. Dolayısıyla, bu durum da hayvanlar adına epey olumsuz sonuçlar doğurmaktadır.

"Ak Kuyruklu Geyik", Habitat Parçalanması Sonucunda Karayolu Üzerinden Karşıya Geçerken
"Ak Kuyruklu Geyik", Habitat Parçalanması Sonucunda Karayolu Üzerinden Karşıya Geçerken
The Clendenin Leader

Anlayacağımız, oluşan bu olumsuz sonuçları, eski hâline döndürüp "tamamen iyileştirmek" hiç de kolay değildir. Fakat en azından, zararın neresinden dönersek kârdır yaklaşımına sahip olunup yaban hayatı geçitleri inşa edersek, bu kötü durumların üstesinden kısmen de olsa gelebiliriz. Yazının devamında ise yaban hayatı geçitlerinin buna nasıl çözüm ürettiğine odaklanalım.

Oluşan Zararlar ve Yaban Hayatı Geçitlerinin Getirdiği Faydalar

Bu oluşan olumsuz sonuçların yarattığı zararlara odaklanacak olursak: ABD’de tutulan istatistiklere göre, "her yıl sadece büyük cüsseli hayvanlarla” (özellikle, geyiklerle) yaklaşık olarak 1 milyondan fazla çarpışma meydana gelmektedir! Tahmin edeceğimiz üzere, bu kazaların çok çok büyük çoğunluğunda ise asıl zararı gören ve hayatını kaybeden tarafın hayvanlar olduğunu kolayca söyleyebiliriz. [Bu kazalarda 211 insan yaşamını yitirmiştir; yani istatistiki olarak, kazaların –her kazada 1 kişinin öldüğünü kabul edersek– %0,02’si ("on binde ikisi") ölümle sonuçlanmıştır.] Öyle ki, bu yüksek değer, yaban hayvanları açısından ülkede büyük tehdit unsuru oluşturmaktadır. ABD, bunun önüne geçebilmek için bolca trafik levhaları koymasına karşın sorunu pek de çözebilmiş değildir. Bu nedenle, nihayetinde çözümü yaban hayatı geçitlerinde bulmuşlardır diyebiliriz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Geyik Uyarı Levhası, ("Alaska")
Geyik Uyarı Levhası, ("Alaska")
Wikimedia

Tabii, işin içine bir de kaza maliyetleri girmektedir. ABD’de, yılda 1-2 milyon hayvan-araç çarpışmasında (yaklaşık) en az 6 milyar, en çok 12 milyar dolar maddi hasar oluştuğu tahmin edilmektedir! Hesaplanan bu maliyet değerinin içerisinde, hayvanın parasal değeri, araç onarım maliyeti, hastane masrafları, çekici ücretleri gibi, kısaca "her şey" hesaba dahil edilmiştir. Böylelikle ortaya çok ciddi bir sonuç çıkmıştır.

ABD'de Yıllık Ortalama Hayvan-Araç Kazalarının Maliyet Tablosu
ABD'de Yıllık Ortalama Hayvan-Araç Kazalarının Maliyet Tablosu
Conteches

O hâlde, ekolojik köprülerin maddi hasarları azaltma konusunda ne gibi bir etkisi vardır? Tutulan bir istatistiğe göre; Kanada'da, Trans-Canada Otoyolunda 24 adet çeşitli yaban hayatı geçitleri ("ekolojik köprüler, yaban hayatı alt geçitleri gibi") inşa edilmiştir. 5 yıllık bir süreci kapsar biçimde, 1998-2003 yılları arasında yaban hayatı geçitlerinin yapılmadan öncesi için ve 2005-2010 yılları arasında yaban hayatı geçitlerinin yapıldıktan sonrası için hayvan-araç çarpışmalarının sayısı ve oluşan toplam maddi hasarın ne kadar olduğu hesaplanmıştır. Ortaya çıkan sonuç çok etkileyicidir: Yaban hayatı geçitlerinin yapıldıktan sonrası, yapılmadan öncesine kıyasla (5 yıllık süreler dahilinde) 664.000 dolar tasarruf etmiştir! Bu sonuç da, yapılan yaban hayatı geçitlerinin, toplamda 525.000 dolarlık yapım maliyetini, 5 yıl gibi kısa bir süre içerisinde karşıladığını ve hatta kazançlı bir konuma bile geçirdiğini göstermiştir!

Ekolojik Köprü'nün Yapılmadan Öncesi ve Yapıldıktan Sonrasının Mali Açıdan Karşılaştırması
Ekolojik Köprü'nün Yapılmadan Öncesi ve Yapıldıktan Sonrasının Mali Açıdan Karşılaştırması
Conteches

Ayrıca parasal değer bize, asıl en önemli şeyi gösterebilmektedir: Yaban hayatı geçitleri yapılmadan önce oluşan maddi zararlar, yapıldıktan sonrasına kıyasla (yaklaşık) 7 kat daha fazladır; bu da yaşanan kazaların, ölümlerin ve yaralanmaların (bu oran korunacak olursa) 7 kat fazla olduğunu göstermektedir.

Yani, yaban hayatı geçitleri, en nihayetinde, hem ekolojik olarak büyük faydalar sağlamakla kalmamış; mali açıdan da zorluklar çıkarmasını geçelim, bizi kazançlı bir hale getirmeyi bile başarmıştır.

Evet, ekolojik köprüler, veya diğer bir deyişle yaban hayatı geçitlerinin sağladığı faydalar yadsınamaz bir gerçektir. Ama karşımıza bu kez göz ardı ettiğimiz başka sorunlar da çıkabilmektedir. Bahsettiğimiz gibi; doğal dengelerin bozulması durumunda baş başa kalacağımız sorunların kısmi çözümleri sandığımızdan da zor olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

2020 yılında yayımlanan bir akademik çalışmaya göre; yapılan yaban hayatı geçitlerinin ne kadar iyi bir işleve sahip olduğu, bu geçitlerin o yol üzerinde kaç tane bulunduğuyla da ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu, şu anlama gelmektedir: Eğer bir yol üzerine sadece bir tane yaban hayatı geçidi inşa edilmiş ise, av-avcı ilişkisi açısından yeterli olmamaktadır. Çünkü, av durumunda olan hayvanın yaban hayatı geçidini kullandığını fark eden avcı hayvan, bu kez avının oradan geçtiğini anlaması nedeniyle pususunu oraya kurmaya başlamıştır. Bunun sonucunda da, av durumunda olan hayvanın, avcının kendisini yaban hayatı geçidinde beklediğini fark etmesiyle birlikte artık o geçidi daha az kullanmaya veya hiç kullanmamaya başlamıştır. Dolayısıyla, karayolu üzerine sadece bir adet değil, birden fazla yaban hayatı geçidinin kurulması, av durumundaki hayvanın, hangi köprüden veya geçitten geçeceğinin olasılıklarını artırmış olacaktır. Böylelikle, bir nebze de olsa av-avcı dinamiğinin korunmasına fayda sağlayacaktır.

Banff Ulusal Parkı'ndaki, Trans-Canada Otoyolu'nda Bulunan "Ekolojik Köprü"
Banff Ulusal Parkı'ndaki, Trans-Canada Otoyolu'nda Bulunan "Ekolojik Köprü"
National Geographic

Sonuç

Sonuç olarak; ekolojik köprülerin veya diğer bir adıyla yaban hayatı geçitlerinin yapılması sayesinde, bahsettiğimiz bu olumsuz sonuçların üstesinden "kısmen de olsa" gelmeyi başarabiliriz. Bu nedenle; son kısımdaki araştırmada bahsettiğimiz etkenin ne kadar önemli olduğunu bilmemiz gerektiğiyle birlikte, özellikle araç trafiğinin yoğun olduğu bölgelere, en azından, daha doğrusu hiç yoktan, bir tane bile inşa edilecek olması, o alanda yaşayan hayvanlara büyük faydalar dokunmasına neden olacaktır.

Fakat son olarak şunu da belirtelim: Doğadaki dengelerin nasıl işlediğini çok iyi bilmek ve bunun üzerine özenle yoğunlaşıp daha çok araştırma yapmak gerekmektedir; bu da en nihayetinde bilim sayesinde olacaktır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
11
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 06:48:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9940

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Cinsiyet Araştırmaları
Beyaz
Kök Hücre
Irk
Çiftleşme
Yeme
İnsanın Evrimi
Etoloji
Besin Değeri
Halk Sağlığı
Kedigiller
Retrovirüs
Sahte
Köpekbalığı
Video
Komplo
Maske Takmak
Yapay Zeka
Böcek
Seçilim
İklim
Amerika
Davranış
Savunma
Hukuk
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
B. Kalaycık, et al. Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir?. (23 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9940
Kalaycık, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, January 23). Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9940
B. Kalaycık, et al. “Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 23 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9940.
Kalaycık, Berkay. Bakırcı, Çağrı Mert. “Ekolojik Köprü Nedir? Yaban Hayat Geçitleri Neden Önemlidir? Doğaya Sağladığı Faydalar Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 23, 2021. https://evrimagaci.org/s/9940.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.