Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Ed Kashi, kendisini fotoğrafçılığa adayan, fotoröportaj ve belgesel fotoğrafçılığı ile üretilen fotoğrafların insanların fikrini ve dünyayı değiştirebileceğine inanan bir fotoğrafçıdır. Bu hedefe ulaşabilmek için fotoğraf, film ve sosyal medyayı kullanmaktadır. Deneyimlerini açmış olduğu görsel öykü anlatma, insan hakları ve dünya medyası konularını içeren çalıştaylarında meslektaşları ile paylaşmaktadır. 2010 yılından beri VII Photo üyesidir ve 2015 yılında hibrid öykü anlatımı ile üretmiş olduğu kısa film ve belgesellerle Yılın Multimedia Fotoğrafçısı yanı sıra birçok ödül almıştır. Fotoğrafları ise birçok koleksiyona (örn. Permanent Collection, SF MoMA, CA; George Eastman House; International Center of Photography, NY vb.) kabul edilmiştir. Dokuz kitap yayınlamıştır, kısa film ve belgeselleri bulunmaktadır. Bu çalışmada özellikle sağlık ile ilgili çalışmalarına yer verilmiştir.

Yapmış olduğu fotoröportajlar arasında kronik böbrek yetmezliği (KBY) hastaları ile ilgili yapmış olduğu çalışmalar dikkat çekicidir. KBY böbrek işlevlerinin aylar, yıllar içerisinde kaybı ile kendini gösteren kronik bir hastalıktır. Mutlak bir çözümü olmasa da böbrek nakil en uygun çözümler arasındadır. Ancak donör (verici) bulmadaki sıkıntılar, az gelişmiş ülkelerde tıp teknolojisinin gelişmemiş olması ya da sosyal güvenlik sorunları bu çözümü olanaksız hale getirmektedir. Hemodiyaliz ise diğer bir çözümdür. Ancak bunun için de iyi bir hemodiyaliz alt yapısı gerekmektedir. Bu da yine çok maliyetli bir hizmettir. Diğer bir çözüm ise hemodiyaliz cihazının olmadığı yerlerde uygulanan periton diyaliz yöntemidir. Ancak bunda da, bu işlem evde yapılsa bile solüsyonların maliyetleri bulunmaktadır. Aksi takdirde KBY hastaları kısa sürede vefat edeceklerdir.

Sayılara bakacak olursak, örneğin 2016 yılında bu hastalığa sahip hasta sayısı dünyada 753 milyon olarak tahmin edilmiştir. 2015 yılında ise 1.2 milyon hasta bu hastalıktan ölmüştür. Bu rakam yıllar geçtikçe artmaktadır. Çoğu KBY hastalığı kontrol altına alınmamış hipertansiyon, diyabet ya da böbrekte gelişen glomerulonefrite bağlı olmakla birlikte, Ed Kashi çalışmalarında başka çevresel ya da mesleksel nedenlere dikkat çekmiştir.

Ed Kashi ve Kronik Böbrek Yetmezliği Fotoröportajları

KBY ile ilgili çalışmalarına göz atacak olursak, aşağıdaki çalışmaları göze çarpar:

Sri Lanka’da KBY

Bu ülke 30 yıla yakın süredir bir savaş içerisindedir. 2013 yılından itibaren bu ülkeye ziyaretlerde bulunmuştur. Ağırlıklı olarak tarım ile geçimini sağlayan nüfusun çoğunluğu süreç içerisinde geleneksel yöntemleri terk etmiş, modern teknoloji ve kimyasallarla tanışmışlardır. Toplumu etkileyen nedenler arasında 1970’lerden beri kullanılmaya başlanan zirai kimyasalların sorumlu oldukları tahmin edilmektedir. Kırsal bölgede özellikle son 30 yılda artış gösteren KBY’ye “Rajarata Böbrek Hastalığı” adı verilmiştir. Glikofosfat zirai herbisit olarak kullanılmaya başladıktan 15-20 yıl sonra KBY tabloları görülmeye başlanmıştır. Artık su, toprak ya da insan numunelerinde kadmium, arsenik, kurşun ve civa gibi ağır metallere rastlamak mümkündür. Bu hastalık artık gençlerde de görünmeye başlamıştır. KBY ağırlıkla 40-60 yaşlar arasında görülmektedir. Yüzde 80’i ilk teşhis aldıktan iki yıl sonra son dönem böbrek yetmezliği olurlar ve nihayetinde vefat ederler. Çalışan erkeğin kaybı aynı zamanda bakmakla yükümlü oldukları ailelerinin de sonu olmaktadır.

Şekil 1. Uzun yıllar KBY hastalığından muzdarip olan bir tarım işçisi. Şimdi ise tamamen bakıma muhtaç.
Şekil 1. Uzun yıllar KBY hastalığından muzdarip olan bir tarım işçisi. Şimdi ise tamamen bakıma muhtaç.
Ed Kashi
Şekil 2. Diyaliz sırasını bekleyen 48 yaşındaki pirinç işçisi.
Şekil 2. Diyaliz sırasını bekleyen 48 yaşındaki pirinç işçisi.
Ed Kashi

Hindistan’da KBY

Gelişmekte olan ülkelerde KBY’nin sık görülen nedenleri dışında nedeni bilinmeyen KBY tanısı da konmaktadır. Bu hastalığa yakalananların ortak yönleri ise tarım işçiliği, düşük gelir grubunda ve kırsal kökenli olmaktır. Artan bu hastalığın yaşam tarzından ziyade mesleğe ve çevreye bağlı geliştiği düşünülmektedir. Sağlık hizmeti konusunda eksiklikler giderilmeye çalışılsa da ülke çapında hemodiyaliz merkezlerinin dağılımı eşit değildir. Maddi zorluklar ve etiketlenmeler aileleri sıkıntıya sokmaktadır. Hastalanan bireye yardım edilirken, evdeki çocuklar geleceklerinden ve eğitimlerinden vazgeçmek durumunda kalmakta, erken yaşta iş hayatına atılmak zorunda kalmaktadırlar.

Ailesi ile zaman geçiren KBY hastası.
Ailesi ile zaman geçiren KBY hastası.
Ed Kashi

Şeker kamışı ve KBY

Nikaragua’da şeker kamışı toplayıcılarının yaşam süresi beklentileri 49 yaştır. Aynısı El Salvador için de geçerlidir. Bu bölgelerde de KBY “salgını” mevcuttur. Bu ülkelerde KBY’ye bağlı ölümler HIV/AIDS, diyabet ve lösemilerin öldürdüğü kişilerin toplamından daha fazla olmaktadır. Şeker kamışı fabrikalarında çalışma koşulları düzeltilmiş olsa da, yine de işçi ve ailelerin desteklenmeleri beklenmektedir. Ed Kashi özellikle Nikaragua’da bulunan Chichigalpa’da ya da diğer ismiyle “Dullar Adasında” da çalışmıştır. Bu kentte, çoğu şeker kamışı işçisi olmak üzere erkeklerin üçte biri KBY hastasıdır. Son on yılda orta Amerika’da 20000 şeker kamışı işçisi KBY’ye bağlı olarak ölmüştür. İşçilerin susuz kalmaları, ciddi ısılara ve çevresel toksinlere maruz kalmalarının bu ölümlere neden olduğu düşünülmektedir.

29 yaşındaki KBY hastası şeker kamışı işçisi.
29 yaşındaki KBY hastası şeker kamışı işçisi.
Ed Kashi

Peru’da KBY (With Every Breath):

Bu proje National Geografic’in desteği ile hazırlanmış bir belgeseldir. Burada bir diyaliz hastası olarak Mary Pacherres’in yaşamı ele alınmaktadır.

Kashi’nin sağlıkla ilgili yapmış olduğu fotoröportajları ağırlıkla KBY ile ilgili olsa da, sağlık sistemindeki aksaklıklara dikkat çekmek amacıyla başka sorunlara da eğilmiştir. Bunlardan birisi Meksika’daki palyatif bakım sorunu olmuştur. Meksika’nın Hidalgo eyaletinde 2.5 milyon kişi yaşamaktadır. Bu bölgede palyatif bakım hizmeti sunan tek bir hastane bulunmamaktadır. Bir belgeseline konu olan Bayan Ramirez bu hizmeti alabilmek için birkaç haftada bir Ulusal Kansir Enstitüsüne yarım günlük yol ile seyahat edip, tedavi almak durumundadır. Ambulans kendisini sabah 4.30’da alıp, akşam 16.30’da evine bırakmaktadır. Bu seyahatin maliyeti ise 15 USD civarındadır. Bu para miktarı normalde kendisinin birkaç haftalık geçimini sağlamaktadır.

Üzerinde çalışmış olduğu diğer bir konu (The Leaves Keep Falling) ise ABD’nin Vietnam Savaşı sırasında Vietnam üzerine sıkmış olduğu 12 milyon galon Agent Orange herbisitinin toplum üzerine olan etkileridir. Bu ajan aslında tarladaki mahsülleri ve sıkı ormanları yok etmek için kullanılmıştır. Ancak bu ajandan 4.5 milyon Vietnamlı ve 2.5 milyon Amerikalı Asker etkilenmiştir. Bu olayın üzerinden 40 yıl geçmiş olmasına rağmen, hala kuşaklar ötesi etkileri sürmektedir. Ajanın için bulunan dioksin hala doğada bulunmaktadır. Belgeselin çekildiği bölgede dioksin düzeyleri kabul edilen üst sınırının 365 katını bulmaktadır. Birçok ailenin çocuklarında dioksine bağlı doğuştan sakatlıklar meydana gelmiştir.

ABD’de sosyal güvenceden yoksun halka yönelik yapmış olduğu kitap çalışması “Denied: The Crisis of America’s Uninsured”’da sağlık sigortası olmayan bireylerin ilaç temin edemedikleri için çektikleri çileyi ya da sağlık hizmetine ulaşamadıkları için sessizce vefat edişlerini ele almaktadır.

Puerto Riko’daki gebeleri etkileyen Zika salgını ise diğer bir ilgi çekici belgesel çalışmasıdır (The Invisible Threat: Zika in Puerto Rico). Bu çalışmada sağlık otoriteleri olumlu bir tablo çizmiş olsalar da, bu ‘gözle görünmeyen’ hastalığın etkileri irdelenmiştir. Zika viral bir enfeksiyondur ve önlenemezse doğan bebekte mikrosefaliye (küçük kafalı olmasına) neden olmaktadır. Bu durumda enfeksiyonun kontrolü önem arz etmekteydi ve bu film bir duyarlılk yaratmayı amaçlamaktaydı. Gebeler arasında endişe hakimdi, ama çekime katılacak bir Zika hastası bulmakta güçlük çekilmiştir. Sonunda korkusuz bir ebenin desteğiyle konuya esas olan 30 yaşındaki bir gebe ile görüşülebilmiştir. Puerto Riko’da küretaj yasal olmasına rağmen Zika bir küretaj endikasyonu olarak kabul edilmemekteydi. Bebeğin Zika sekeli ile doğması ise tüm aile için büyük bir yıkım olmaktadır. Çocukta hayatını etkileyebilecek ciddi hasarların bulunması olasıdır. Bu çerçevede Zika cinsel yolla yayılım gösterdiği için, bu yönüyle tedbirlerin alınmasının önemi gösterilmeliydi. Belgeselin hazırlandığı sırada adanın dörtte birinin enfekte olduğu tahmin edilmekteydi. Ama asıl etkilerinin bebeklerin doğumundan sonra anlaşılması beklenmekteydi.

Ed Kashi almış olduğu W. Eugene Smith Humanistic Photography bursunun hakkını veren bir fotoğrafçı ve belgesel film yönetmenidir. Yapmış olduğu çalışmalarda dünyayı olumlu yöne değiştirmeyi hedeflemiştir. Kendisi, fotoğraflar ile insanların fikirlerinin değişebileceğine inanmaktadır. Fotoğraf ve belgeselleriyle, toplumun, gelişmekte olan ülkelerdeki KBY ve diğer sağlık sorunlarının farkına varmasını ve bunları önlemek için bir aktivizmin gelişmesini hedeflemektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 3
  • Umut Verici! 2
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • B. Bikbov, et al. (2018). Disparities In Chronic Kidney Disease Prevalence Among Males And Females In 195 Countries: Analysis Of The Global Burden Of Disease 2016 Study. Nephron, sf: 313–318. | Arşiv Bağlantısı
  • GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators . (2016). Global, Regional, And National Life Expectancy, All-Cause Mortality, And Cause-Specific Mortality For 249 Causes Of Death, 1980-2015: A Systematic Analysis For The Global Burden Of Disease Study 2015 . The Lancet, sf: 1459–1544. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Chatterjee. Mysterious Kidney Disease Goes Global. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Science Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • E. Kashi. Before Obamacare. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020.
  • Wallace S.. Can Sugarcane Workers Be Saved With Simple Water And Shade?. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • E. Landau. Mysterious Kidney Disease Plagues Central America. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: CNN | Arşiv Bağlantısı
  • E. Shen. On The Trail Of A Mysterious Disease In Nicaragua. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Ppen Society Foundations | Arşiv Bağlantısı
  • C. Clerici. Interview With Ed Kashi.. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Social Documentary | Arşiv Bağlantısı
  • E. Kashi. Ed Kashi. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Kashi E | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2020 03:28:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8853

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Agora
Araştırma
Virüs
Sars Virüsü
Factchecking
Epidemik
Doğal
Elektrokimya
Kedigiller
Yaşamın Başlangıcı
Tekillik
Böcek Bilimi
Öğrenme Teorileri
Elektrik
Dünya
Fotoğraf
Genetik Müdahale
Carl Sagan
Renk
Beslenme
Ara Tür
İnsan
Çocuk
Kütleçekimi
Köpekbalığı
Duygu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bazıları insanın gezegenimizdeki en tehlikeli hayvan olduğunu söyler. Bu kişilerin hiç kızgın bir kedi görmedikleri açıktır.”
Lillian Johnson
Geri Bildirim Gönder