Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?

Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?
6 dakika
8,440
  • Memeli Anatomisi
  • Evrimsel Biyoloji

İnsan gibi kültürle harmanlanmış karmaşık bir canlının evrimi de elbette bir sıra halinde olmadı. Evrim ağacımızda her ne kadar henüz bulamadığımız türler, formlar olsa da elimizdeki veriler, insanın evrimi üzerine birçok bilgiyi bizlere vermeye yetiyor. Bu bilgilerin daha rahat anlaşılabilmesi için, insanın evrimini gösterdiği söylenen ve maymuna benzer bir canlıdan insana doğru giden canlıların yer aldığı şemayı gördünüz mü? Sanki evrimin amacı insana varmakmış gibi hatalı bir bakış açısına da yol açan bu şemada bir yerden sonra eskisinden daha kılsız canlıların olduğunu gözlemleyebiliyoruz.

Peki, evrimi kabaca anlatan bu şemadaki atalarımız kıllarından, postlarından nasıl kurtuldular? Bundan milyonlarca yıl önce postlarıyla doğada yer alan atalarımız, postsuz bir şekilde, eskisine göre çok daha kılsız vücutlarıyla yaşam sahnesinde nasıl hayatlarını devam ettirebildiler?

Tüm Reklamları Kapat

Günümüzden yaklaşık 2,5 milyon yıl öncesinde, besin kıtlığının getirdiği süreçten etkilenip ot odaklı beslenme şeklini değiştirmek zorunda kalan insanlık, Homo habilis ve çağdaşlarından itibaren etçil bir düzene geçti. Böylece ağaçta yaşamayı bırakalı oldukça uzun bir süre geçen bu türler için, hayatta kalma savaşı etraftan yiyecek toplamaktan; karada, kendisinden daha güçsüz hayvanları avlayıp yeme üzerine değişmiş oldu. Bu bağlamda yeni yeni rakipler edinen bu canlılar, kendilerinden kat kat güçlü ve hızlı yırtıcıların rakibi oluverdiler.

Kalın postlara sahip olan yırtıcılar, avlarını Güneş’in yakıcı olmadığı saatlerde yakalamaya koyuluyor, çok sıcak geçen gündüz saatlerinde gölgelik alanlarda dinleniyorlardı. Et odaklı beslenen ve bu beslenme diyeti gereği avlanması gereken insanlık, kendisinden güçlü yırtıcıların dinlendiği saatlerde avlanmalıydı. Bu anlamda Güneş’in tepede olduğu saatler, insanlık için avlanma süreci haline gelmiş olabilir. İnsanlar, avcı rakiplerine göre epey yavaştılar. Ağaçtan ağaca atlayan atalarının üzerinden çok sular aksa da savandaki hız yarışı, insanların adapte olabilmesi için büyük tehlikeler içeriyordu ve bu hız yarışına tutuşan bireyler de muhtemelen hayatlarını kaybediyorlardı. 

Tüm Reklamları Kapat

Peki yırtıcılar ile insanın ataları arasındaki hız farkı ne kadardı? Afrika’da yaşayan çitalar saatte 120 kilometreye kadar çıkabilirlerken, bu hızlarını ortalama 12 saniye koruyabilirler. Bir çita, bu 12 saniyelik süre içinde avını yakalayabilirse kendini şanslı sayabilir. Çünkü koşarken birkaç derece yükselen vücut sıcaklığını dengeleyebilmesi için sadece ağzından hızlı hızlı nefes alması gerekir. Postu olan tüm yırtıcılar için de bu durum geçerli: Avınızı yakalayın veya yakalayamayın, eğer vücut sıcaklığınızı yükseltecek eylemlerde bulunduysanız sadece ağzınızdan hızlı hızlı nefes alarak vücut sıcaklığınızı dengeleyebilirsiniz. Bu da insanın avcı rakiplerine kıyasla öne çıkarak değişimlerinin başlangıcı için bir haberci olabilir.

Günümüzde dünyanın en hızlı insanı kabul edilen Usain Bolt, yarış içinde, en yüksek hızını yakaladığı 20 metrelik dilimde, saatte 44,72 km hıza ulaşabildi. Bu hız da Bolt’un sadece ve sadece 1,61 saniye sürdürebildiği hıza denk geliyor. Yukarıdaki çita örneğine göre, günümüz insanının en hızlısı dahi maksimum hızını 1,61 saniye koruyabilirken, bundan yaklaşık 2 milyon yıl önceki hız savaşında iki ayaklı atalarımızın galip gelmesi neredeyse imkansızdı. Rakiplerini ortadan kaldırsak dahi, en yüksek hızını bu kadar kısıtlı bir seviyede kullanabilen canlıların, saatte 60 kilometreye kadar çıkabilen antilop gibi avları yakalamaları zor görünüyor.

Bir düşünelim: Et yemelisiniz, rakiplerinizin ava çıktığı akşam saatlerinde ava çıkamıyorsunuz, av olarak görünen canlıları yakalayacak hızda değilsiniz ve Güneş’in vücut sıcaklığınızı alabildiğine yükseltmesini sağlayan bir postunuz var. Postunuz düşmanı korkutabilir, gündüzün aksine geceleri düşen sıcaklıktan da sizi koruyabilir ama Güneş’in tepenizde olduğu saatlerde avlanmak istiyorsanız postunuz size yarardan çok zarar veriyor olacaktır. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu gibi zor durumların beslenme açısından sorun olacağını, hatta popülasyon içinde beslenemediği için ölen bireylerin olacağını tahmin edebiliriz. Peki postu olmayan, iki ayak üzerinde yürüyen ve adeta bir direnç canavarı haline gelen bir canlı için aynı şeyleri söyleyebilir miyiz? Henüz tam anlamıyla cevabı bu diyemesek de insanın ataları doğal seçilimin getirileriyle birlikte postlarından kurtuldu. Böylece bizi avlamak isteyen canlılar öğlen uykularındayken avlanmak için meydan biz insanlara kalmış oldu. Postu varken vücudunu soğutmak için sadece ağzından soluk alıp veren canlı türü, postundan kurtulmasıyla, muhteşem bir soğutma mekanizması olan ter bezlerine kavuştu ve yavaş olmasının verdiği dezavantajı uzun mesafeli koşularıyla dengelemiş oldu.

Denilebilir ki Güneş’in yakıcı sıcaklığının altında kendimizi soğutabilmek için postumuzdan kurtulmamız gerekiyordu ve daha az kıllının kıllıya olan doğal seçilim savaşında daha az kıllılar galip gelmeyi başardı. Postumuzdan kurtulmanın bir avantajı da ter bezlerinin oluşmasıydı! Böylece postlu olmanın dezavantajı olan avlanma sorunu ortadan kalkıyor ve aşağı yukarı o dönemlerde ateşin de kontrol altına alınmasıyla soğuk geçen geceler ateş ile ısıtılabiliyordu.

Postun kaybolması ve ter bezlerinin kazanılmasından hareketle elde ettiğimiz avantajın anlaşılabilmesi için, Dennis Bramble ve Daniel Lieberman’ın 2004 yılında Nature’da yayınlanan makaleleri oldukça önem taşıyor. Bu makalede direnç avından bahseden Bramble ve Lieberman’ın odağında, insanlığın postlarından kurtulduktan sonra nasıl bir av yöntemi izlediği yer alıyor. Ter bezleri sayesinde harika bir soğutma sistemine sahip olan insanlar, yavaş olmalarına karşın, avlarına göre çok daha dirençliydiler. Avlarını gözden kaybetmeyecek mesafeden takip eden atalarımız, dörtnala koşarken vücutlarını sadece nefes alarak soğutmak zorunda olan avlarının yorgun düşmelerini bekliyorlardı. Uzun süren kovalamacaların ardından adeta sıcak çarpması yaşayan canlıların bir süre sonra dayanamayıp oldukları yere yığılmalarıyla onları ele geçiren insanlar, böylelikle karınlarını doyurabiliyorlardı.

Bramble ve Lieberman’a göre “kılsız, pençesiz ve genelde silahsız atalarımız, terleme ve amansız koşu yeteneklerini kullanarak hızlı, çevik ve tehlikeli hayvanları gafil avlamışlardı.” Bramble ve Lieberman, insan bedeninin uzun mesafeleri koşabilmek için tasarlandığı fikrinin aksine, uzun mesafeleri koşabilme yeteneğinin bizleri tasarladığının altını çiziyorlar. Direnç avı günümüzde de hâlâ uygulanmaya devam ediyor. Tanzanya’da avcılık ve toplayıcılık yaparak hayatlarını devam ettiren Hadza yerlilerinin erkekleri, günde neredeyse 16 kilometre yürüyerek yakaladıkları ve topladıklarıyla kabilelerini ve kendilerini doyurmaya çalışıyorlar.

Yürüme ve ağaç yaşamına adapte olmuş sayılabilecek Australopithecus afarensis ile uzun mesafe koşucusu Homo erectus iskeleti arasındaki farklar
Yürüme ve ağaç yaşamına adapte olmuş sayılabilecek Australopithecus afarensis ile uzun mesafe koşucusu Homo erectus iskeleti arasındaki farklar

Fosiller arasında gözlenen değişiklikler, direnç avı düşüncesinin doğruluğunu da gözler önüne seriyor. Aktif bir avcı olan Homo erectus, öncüllerinin aksine gövdesine nazaran uzun bacaklara sahipti. Uzun bacaklar, yürürken ve koşarken bünyeye daha az enerji harcatırken, daha büyük adımlar atılmasını da sağlıyordu. Barış Özener’in kitabında belirttiği gibi:

Tüm Reklamları Kapat

... uzun mesafeleri kat etmemizi sağlayan beş önemli anatomik adaptasyon daha vardır. Bu adaptasyonların hiçbirine usta avcı Homo erectus’tan önce rastlamıyoruz. Bunlar; yüksek bir ayak kemeri, kısa parmak ve ayak tarak kemikleri, geniş ve kütlevi bir topuk kemiği, uzamış aşil tendonu ve genişlemiş eklemlerdir.

Bir diğer yandan uzun bir aşil tendonu ile gluteus maximus adı verilen kalça kasları, vücudun koşma sırasında ürettiği enerjiyi depolayıp bacakların hareketine destek olurken; bununla birlikte eskisine oranla geniş bir omuz ve ince bir kalça kemiği koşma esnasında vücuda hız kazandırıyor.

Bu değişimlerin yanı sıra koşma esnasında başı sabit tutan nuchal ligament adı verilen ense bağının da direnç avını doğruladığına kesin gözüyle bakılıyor. Homo erectus’tan önce göremediğimiz bu bağ, koşu esnasında kafayı sabit tutarak olası beyin sarsıntılarını engelliyor ve gözlerimizin daha iyi odaklanmasına olanak tanıyor. Bu da postundan kurtulan insan türünün, avcılık için modern sayılabilecek silahları ürettiği, günümüzden 50 bin yıl öncesine kadar nasıl hayatta kaldığını kanıtlarıyla beraber açıklamaya yetiyor gibi görünüyor.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • İnanılmaz 9
  • Muhteşem! 8
  • Bilim Budur! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. M. Bramble, et al. (2004). Endurance Running And The Evolution Of Homo. Nature, sf: 345-352. | Arşiv Bağlantısı
  • University of Utah. How Running Made Us Human: Endurance Running Let Us Evolve To Look The Way We Do. (24 Kasım 2004). Alındığı Tarih: 14 Şubat 2020. Alındığı Yer: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı
  • Speed of Animals. Cheetah. (14 Şubat 2020). Alındığı Tarih: 14 Şubat 2020. Alındığı Yer: Speed of Animals | Arşiv Bağlantısı
  • B. Özener. (2016). İnsanın Çeşitliliği: Irksal Farklılıklar Mı Evrimsel Adaptasyonlar Mı?. ISBN: 9786053313748. Yayınevi: Evrensel Basım Yayın.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/11/2022 17:25:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4300

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Arı
Kırmızı
Deprem
Dalga
Çiçek
Avrupa
Hava
Obstetrik
Evrenin Genişlemesi
Etoloji
Ekonomi
Astronot
Salgın
İnsan Sağlığı
Süpernova
Antikor
Zooloji
Ekoloji
Homo Sapiens
Uzaylı
Elektron
Filogenetik
Besin Değeri
Karadelik
Analiz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. C. Kartal, et al. Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?. (8 Nisan 2016). Alındığı Tarih: 29 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4300
Kartal, E. C., Ölez, Ş. (2016, April 08). Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?. Evrim Ağacı. Retrieved November 29, 2022. from https://evrimagaci.org/s/4300
E. C. Kartal, et al. “Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?.” Edited by Şule Ölez. Evrim Ağacı, 08 Apr. 2016, https://evrimagaci.org/s/4300.
Kartal, Emre Can. Ölez, Şule. “Direnç Avı: Kıllı Postumuzdan Kurtulmak, Bize Nasıl Avantaj Sağladı?.” Edited by Şule Ölez. Evrim Ağacı, April 08, 2016. https://evrimagaci.org/s/4300.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.