Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?

Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?
5 dakika
2,988
Tüm Reklamları Kapat

Tüm dünyadan bilim insanları, uzun zamandır dinozorların cinsiyetlerini tanımlayabilme kabiliyetimizi tartışıyorlar.

Londra Queen Mary Üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırma, geçmişteki ''başarı'' iddialarına rağmen, cinsiyetler arasındaki farkları saptamanın oldukça zor olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, yalnızca fosil kayıtlarını kullanarak cinsiyetleri ayırt etmenin kolay olup olmadığını görmek için çalışmada tehlike altındaki, iri timsah türlerinden olan günümüz gavyallerinin (İng: "gharial") kafataslarını analiz ettiler.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Erkek gavyaller dişilere kıyasla daha büyüktür ve burunlarının ucunda, "ghara" olarak bilinen etli bir irileşmeye sahiptir. Yumuşak dokudan oluşan ghara aynı zamanda kafatasından da tespit edilebilen, burun deliklerine yakın, "narial fossa" olarak adlandırılan kemikli bir oyukla desteklenir.

Kanada Doğa Müzesi'nden Jordan Mallon, Georgia Southern Üniversitesi'nden Patrick Hennessey ve Ohio Üniversitesi'nden Lawrence Witmer'in de bulunduğu araştırma ekibi; dünyanın dört bir yanındaki müzelerde 106 gavyal örneği üzerinde çalıştı. Erkek bireylerdeki narial fossa mevcudiyetini bir kenara bırakırsak, cinsiyetleri iskeletlerden ayırt etmenin oldukça zor olduğu sonucuna vardılar. Londra Queen Mary Üniversitesi Zooloji Bölümü Kıdemli Okutmanı ve çalışmanın da yazarı olan Dr. David Hone şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Gavyaller de dinozorlar gibi iri, yavaş büyüyen ve yumurtlayan sürüngenlerdir. Bu da onları, nesli tükenmiş dinozor türlerini incelemek için iyi bir model kılar. Çalışmamız; numunenin cinsiyetiyle ilgili önceden bilgi sahibi olunsa bile, erkek ve dişi gavyalleri birbirinden ayırmanın zor olabileceğini gösteriyor. Çoğu dinozor için, bu çalışmada kullanılan veri kümesinin yanına dahi yaklaşamayacak derecede az veriye sahibiz ve dinozorların cinsiyetlerini de bilmiyoruz. Dolayısıyla, bu işin çok daha zor olmasını bekliyoruz.

Birçok türün dişisi ve erkeği birbirinden oldukça farklı görünebilir. Örneğin, çoğunlukla sadece erkek geyiklerin boynuzları vardır ya da bir başka örnek olarak; erkek tavus kuşlarının kuyruklarındaki tüyler, dişilerinkinin sönük renklerine karşın iri, yanardöner ve parlak renklidir. Eşeysel dimorfizm olarak adlandırılan bu durum hayvanlar aleminde oldukça yaygındır. Dinozorların da bu farklılıkları sergiledikleri düşünülüyor ancak yapılan bu çalışma, çoğu durumda bunun yalnızca iskeletten anlaşılmasının son derece zor olduğunu gösteriyor. Dr. Hone şunları diyor:

Bazı hayvanlarda, dişi ve erkek bireyler arasındaki devasa boyut farklılıkları gibi olağanüstü yüksek seviyede eşeysel diformizm görülür. Gavyalleri ise cinsiyetin belirlenmesinde yardımcı olan iri narial fossalara sahip oldukları için ortalara bir yere yerleştirebiliriz. Çalışmamız, dinozorlar arasındaki farklılıkların gerçekten dikkat çekici olmadığı sürece ya da bireyler narial fossa gibi belirgin bir özelliğe sahip olmadıkça; erkek ve dişi dinozorları, elimizdeki fosilleri kullanarak ayırt etmekte zorlanacağımızı gösteriyor.

Bu yeni çalışma, T. rex gibi bazı popüler dinozor türlerindeki cinsiyetler arası farklılıklara işaret eden ve halk arasında yanlış anlaşılmalara yol açan önceki çalışmaları da yanlışlıyor.

BrokenMachine86

Dr. Hone, son olarak şunları ekliyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yıllar önce, bilimsel bir makalede dişi T. rex'lerin erkek bireylerden büyük olduğu öne sürülmüştü. Ancak bu, kırılmış ve parçalanmış 25 örnekten alınan kayıtlara dayanıyordu ve bizim sonuçlarımız gösteriyor ki; böylesine bir veri düzeyi, bu sonuca varmak için yeterince iyi değil.

Peki ya kuyruk uzunluğu ve kemik sayısı gibi özellikler bize dinozorların cinsiyetini söyleyebilir mi?

Dinozor Cinsiyetini Belirlemede Yeni Yöntem: Kuyruk Uzunluğu ve Kemik Sayısı

Paleontologlar, lakapları "Romeo" ve "Juliet" olan, iç içe geçmiş, hindi büyüklüğündeki iki dinozor türünü incelerken cinsiyetleri ayırt etmek için bir yöntem keşfettiler! İşin sırrı, kuyruğun bazal kısmındaki iki kemiğin şekli ve boyutunda yatıyor.

Yukarıda da anlattığımız gibi, dinozorların cinsiyetlerini tespit etmek çok zor bir işlem. Cinsiyet farkı normalde yumuşak dokudan anlaşılabiliyor ve bu sayede günümüzde yaşayan hayvanların (ve hatta yakın zamanda ölmüş, dokuları çürümemiş canlıların) cinsiyetini tespit edebiliyoruz. Ne yazık ki yumuşak doku, canlı fosilleştikten sonra karbon döngüsüne karışıyor. Geriye sadece kemikleri ve bazen de tüyleri kalıyor. 

Tüm bu kısıtlamalara rağmen, Kanada'daki Alberta Üniversitesi'nde Omurgalı Paleontologu olan Scott Persons, Romeo ve Juliet lakabındaki iki erişkin oviraptorosaurus cinsinin kemiklerini karşılaştırdı. Aradaki farklardan yola çıkarak ayırt edici özelliklerden hipotez üretmeyi başardı.[2] Nature haberlerindeki röportajda şu şekilde konuştu:

Bir türdeki 'şevron' adı verilen zikzak şeklindeki kemik sayısı ve bunların genişliği, diğer türe göre daha fazlaydı. Bu farklılığın hem herhangi bir travma, yaralanma ya da genetik bozukluktan kaynaklandığını, hem de fosilleşme sırasında oluşan bir farklılık olduğunu düşünmüyorum.

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmacılar bu varyasyonun cinsiyet farkına dayanabileceğini ileri sürdüler. Dişiler daha kolay yumurtlayabilmek için kemiklerinin daha kısa olduğunu, erkeklerde ise cinsel bağlanma ve varsayılan penis geri çekme kasını daha iyi desteklemesi açısından daha geniş ve uzun chevronlarının olduğunu düşünüyorlar.

Ama en kışkırtıcı açıklama, erkeklerin kas esnekliğini ve tüylü kuyruklarının rotasyonunu dengelemek için daha fazla şevrona ihtiyaç duyması olabilir. Çünkü günümüz tavus kuşları gibi erkek oviraptorosauruslar da potansiyel eş seçme ve kur yapmak için kuyruklarını salladıkları ön görülüyor.'

Diğer paleontologların dikkatle yaklaşarak eleştirdiği nokta; bu çalışmanın sadece iki fosil üzerinde yapılmış olması. Belki de farklılıklar tür içi varyasyonu örnekliyor? Tıpkı günümüzde iki aynı tür içerisindeki iki farklı organizmanın anatomisi arasındaki farklılıklar gibi. Ayrıca aynı tekniğin sauropodlar gibi büyük cinslerde uygulanabileceğini de bilmiyoruz. Unutmayın bunlar sadece hindi boyutundaydı.

Eğer bu yöntem diğer dinozorlarda da işe yararsa, sadece iki kemiği analiz ederek dinozorun cinsiyetini, bilinmeyen potansiyel davranışlarını ve populasyon modelleri ile ilgili birçok önemli bilgi edinebiliriz. Tarih öncesi dünya anlayışımızı baştan aşağı değiştirebilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
22
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Tebrikler! 2
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: SciTechDaily | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Hone, et al. (2020). Ontogeny Of A Sexually Selected Structure In An Extant Archosaur Gavialis Gangeticus (Pseudosuchia: Crocodylia) With Implications For Sexual Dimorphism In Dinosaurs. PeerJ, sf: e9134. doi: 10.7717/peerj.9134. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ W. S. Persons, et al. (2015). A Possible Instance Of Sexual Dimorphism In The Tails Of Two Oviraptorosaur Dinosaurs. Scientific Reports, sf: 1-4. doi: 10.1038/srep09472. | Arşiv Bağlantısı
  • T. D. Chant. Paleontologists Use Tail Bones To Tell Male And Female Dinos Apart. (13 Nisan 2015). Alındığı Tarih: 14 Ocak 2021. Alındığı Yer: Nova | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/03/2024 05:45:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9947

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Astronomi
Ara Tür
Yağ
Elementler
Pediatri
Genom
Sayı
Kartal
Tercih
Kafatası
Kuş
Akciğer
Mikrobiyota
Sinirbilim
Yumurta
Eczacılık
Kozmoloji
Gaz
Bebek
Teyit
Müfredat
Plastik
İyi
Nötron Yıldızı
Kilo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Uzayda
Uzayda "Aşağı" Yön Ne Tarafta?
Hediye Almanın Gerçek Amacı Gerdek mi?!
Hediye Almanın Gerçek Amacı Gerdek mi?!
Ay'daki Bayrağı Teleskopla Görebilir miyiz?
Ay'daki Bayrağı Teleskopla Görebilir miyiz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Q. M. U. o. London, et al. Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?. (14 Ocak 2021). Alındığı Tarih: 2 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9947
London, Q. M. U. o., Ergül, A., Bakırcı, Ç. M., Türkoğlu, . (2021, January 14). Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?. Evrim Ağacı. Retrieved March 02, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9947
Q. M. U. o. London, et al. “Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Jan. 2021, https://evrimagaci.org/s/9947.
London, Queen Mary University of. Ergül, Ali. Bakırcı, Çağrı Mert. Türkoğlu, . “Dinozorlarda Eşeysel Dimorfizm: Erkek ve Dişi Dinozorları Ayırt Edebilir miyiz?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 14, 2021. https://evrimagaci.org/s/9947.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close