Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı)

Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı) Hormone
9 dakika
22,818
  • Endokrinoloji
  • Nefroloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı)
  • Türkçe Adı Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı)
  • İngilizce Adı Diabetes İnsipidus
  • OrphaNet 178029
  • Diğer İsimleri Yalancı Şeker Hastalığı, Yalancı Diyabet, Şekersiz Diyabet

Genel Bilgiler: Patoloji ve Mekanizma

Diabetus insipidus (yalancı diyabet, şekersiz şeker hastalığı), antidiüretik hormonun algılanamaması, fazla veya eksik üretilmesi sonucu meydana gelir. Bu farklılaşma vücudun sıvı düzenleme sistemlerini bozar çünkü böbreklerde suyun emilimini ve atılımını kontrol eden hormon antidiüretik (vazopressin, ADH) hormondur.[8] Sıklıkla Tip-1 diyabet ile karıştırılmaktadır.[9] Belirtiler şeker hastalığı ile benzer olsa da etiyolojisi farklıdır. Aşırı susama (polidipsi), sık idrara çıkma (poliüri) ve geceleri sıklıkla idrara kalkma (noktüri) tipik belirtilerindendir. Benzer belirtileri olması sebebiyle şeker hastalığı gibi algılanabilir. Aradaki fark diabetes insipidus ve diabetes mellitus'u ayırt edebilen glikoz varlığıdır. Diabetes insipidus hastalığı kan veya idrarda glikoz ile bağlantılı değildir.[2]

Hastalığın 4 farklı formunun şeması.
Hastalığın 4 farklı formunun şeması.
Nature

Hastalığın dört farklı hali vardır, en fazla görülen hali olan merkezi diabetus insipidus (SDI) yeterli sayıda üretilmeyen antidiüretik hormon (vazopressin, ADH) seviyesinden kaynaklanır.[8] Hormon eksikliği; limbik sistemin bir kısmında görülen iyi huylu (benign) ya da kötü huylu (malign) tümörlerin, bakteriyel-viral enfeksiyonların, otoimmün (bağışıklıkla ilgili) veya vasküler (damarlar ile ilgili) hastalıkların, yanlış ameliyat ya da ameliyat sonrası komplikasyonların ve kafa travmasının sonucudur. Özellikle hormonun sentezlendiği hipotalamus (supraoptik ve paraventriküler çekirdeklerde nöronların yıkımı veya dejenerasyonu)[1] ve depolanıp, salındığı arka hipofizde meydana gelen hasarlar ana etkendir. Herhangi bir patoloji tespit edilemeyen diabetus insipidus hastaları da bulunmaktadır. Vakaların %20 ila %50'si idiyopatik (E.N. : İdiyopati, belli bir neden olmaksızın gelişen patolojik durum) olarak kabul edilir.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Hastalık, aşırı susama (polidipsi) ve sürekli su içilme haline sebep olur.
Hastalık, aşırı susama (polidipsi) ve sürekli su içilme haline sebep olur.
Pexels, Daria Shevtsova

Diğer en sık karşılaşılan hali, Nefrojenik diabetes insipidus (NDI); böbrek tübüllerinden (E.N. : böbreklerdeki suyun atılmasına veya yeniden emilmesine neden olan yapılar) kaynaklanan bir kusur olduğunda ortaya çıkar.[5] Bu kusurlar kalıtsal gen değişikliklerinden veya mutasyonlardan kaynaklanabilir.[2] Vücutta yeteri kadar antidiüretik hormon bulunmasına rağmen böbreklerinizin hormona düzgün yanıt verememesine neden olur.[4] Nefrojenik diabetes insipidus (NDI) etiyolojisinde böbrek hasarı, lityum (bipolar ve duygudurum bozukluklarında kullanılan ilaç) ve foskarnet (bazı enfeksiyonların tedavisinde kullanılan antiviral ilaç) kullanımı,[7] kalıtsal faktörler, kandaki düşük potasyum seviyeleri (hipokalemi), kanda yüksek kalsiyum seviyeleri (hiperkalsemi) veya idrar tıkanıklığı bulunur.[6] Hastalığın bu versiyonu için kesin tedavi yöntemi yoktur.

Hastalığın üçüncü sık karşılaşılan hali ise dipsojenik diabetes insipidus (DDI) hastalığıdır. Aşırı dereceye varan su tüketimi nedeniyle hipotalamustaki susuzluk düzenleyici mekanizmanın zarar görmesinden kaynaklanır.[7] Bu zarar görme, vazopressin salgılanmasını baskılayan ve idrar çıkışını artıran susuzluk ve sıvı alımında anormal bir artışa neden olur.[2] Merkezi diabetus insipidus (SDI) etiyojileri bunun içinde geçerlidir ayrıca akıl sağlığı bozukluklarının[2], şizofrenin[7] de neden olabileceği düşünülmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Merkezi diabetus insipidus (SDI) tedavisinde kullanılan ''desmopressin'' ile tedavi su zehirlenmesine yol açar.[3] (E.N. : Desmopressin, geceleri idrara kalkma, idrar kaçılma (noktüri) halini, idrarda atılan su miktarını sınırlayarak; yani antidiüretik etki yaparak kontrol sağlayan ilaçlar bütünüdür.[10])

Gestasyonel diabetes insipidus (GDI) sadece gebelerde gözükür ve bebeği oldukça etkileyici bir yapıya sahiptir.
Gestasyonel diabetes insipidus (GDI) sadece gebelerde gözükür ve bebeği oldukça etkileyici bir yapıya sahiptir.
Pixabay, Mario Trainotti

Hastalığın sadece gebelerde gözüken haline gestasyonel diabetes insipidus (GDI) denir. Teşhisi en zor olan hali budur.[3] Genellikle hamileliğin son üç ayında görülür. Hamilelik sürecinse plasenta tarafından üretilen bir enzim (bkz. vazopressinaz enzimini) annede antidiüretik hormonu bozar ve işlevini kaybetmesine neden olur.[2] Bu farklılaşma vücudun sıvı düzenleme sistemlerini bozar. Tedavisinde vazopressinazın aşırı üretilmesi baskılayan ilaçlar (örnek: dezmopressin ''DDAVP'') kullanılır.[3] Çok nadir durumlarda nefrojenik diabetes insipidus (NDI) yani; böbreklerdeki bir kusurdan kaynaklı vazopressine uygun cevap verilememe hali gestasyonel diabetes insipidusa (GDI) dönüşebilir.[7]

Merkezi diabetus insipidus, genellikle 10 ile 20 yaşları arasında gözükür. Hamilelerde gözüken diabetus insipidus hariç diğer versiyonlar için belirli bir yaş aralığı yoktur.[1] Yapılan laboratuvar incelemelerinde idrarda sodyum ve potasyum kaybı gözükmektedir.[11] Elektrolit kaybının nedeni elektrolit ve hacim homeostazinin vücuttaki suyu koruma pahasına mineralleri feda etmesidir. Bu süreç oldukça karışık ve uzun etkileşimlerin kaçınılmaz sonucudur.[9]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Belirti ve Semptomlar

Diabetus insipidus (yalancı diyabet, şekersiz şeker hastalığının) dört farklı formu bulunduğundan ve etiyolojileri farklı olduğundan belirtilerde değişiklik olması mümkündür. Hastalığın tüm versiyonları için idrar soluktur, renksizdir ve konsantrasyonu düşüktür.[2] Hastalığın en fazla görülen hali olan merkezi diabetus insipidus (SDI), ikinci en sık gözüken hali nefrojenik diabetes insipidus (NDI) için karakterize beş belirti vardır, bunlar:

  • Aşırı susama (polidipsi), su içilmesine rağmen susuzluğun kesilmemesi,
  • Sık idrara çıkma (poliüri), gün içinde veya uyurken olağan dışı idrara çıkma; bu yüzden alınan sudan daha fazla su kaybı yaşanır (dehidrasyon),
  • Geceleri sıklıkla idrara kalkma (noktüri); bu sebepten uyku problemi,
  • Yetişkinler için az, çocuklar için fazla gözükecek şekilde yatağı ıslatma (enürezis),[1]
  • Elektrolit kaybı ile ilişkili; sodyum kaybı (hiponatremi), potasyum kaybı (hipokalemi), kilo kaybı[1] ve iştahsızlıktır (anoreksi).
Dehidrasyon yüzünden tansiyon bozukluğu ve bunun sonucunda ortaya yeni belirtiler çıkabilir.
Dehidrasyon yüzünden tansiyon bozukluğu ve bunun sonucunda ortaya yeni belirtiler çıkabilir.
Pixabay, Mc Ronny

Hastalık dehidrasyon (sıvı kaybı) ve elektrolit kaybına neden olursa bu komplikasyonların da ek belirtileri olduğundan kişilerde bunlarda gözükecektir.[7] Komplikasyonların ek belirtileri şunlardır:[13]

  • Kuru ve yapışkın ağız (kserostomia),
  • Tansiyon düşüklüğü, özellikle ayağa kalkınca tansiyonun düşmesi (hipotansiyon),
  • Baş dönmesi (vertigo), baş ağrısı (capitis),
  • Ciltte kuruma ve buruşukluk (cilt elastikiyetinde değişiklikler),
  • Yorgunluk ve halsizlik,
  • Mide bulantısı ve kusma,
  • Bilinç bulanıklığı (konfüzyon), unutkanlık (amnezi), bilinç kaybı ve sinirlilik (agresyon).

Merkezi diabetus insipidus (SDI) hastalığı, çocuklarda aşağıdaki belirtilere neden olabilir[1]:

  • Ateş,
  • Uyuşukluk, sinirlilik (agresyon),
  • İshal,
  • Büyüme geriliği görülebilir.

Sık idrara çıkma (poliüri) en tipik belirtilerden birisidir. Günde >2,5-3 litre ve üzeri, nadir vakalar için >20 litre ve üzeri idrar atımı gözükür.[4] Dipsojenik diabetes insipidus (DDI) için yukarıdaki belirtiler benzerdir lakin etiyolojisi aşırı su alımı sonucu olduğundan belirtide sık su içme gözükmez.[7] Gestasyonel diabetes insipidus (GDI) ise anne dışında bebeği etkileyen bir durum olduğundan anne karnında ölüm ve doğum sonrası ölüm gerçekleşebilir (maternal veya perinatal mortalite).[9]

Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Arginin vazopressin (AVPRV2) vazopressin hormonu için reseptör (hücre dışındaki bir sinyali hücre içine taşıyan mekanizma) görevi gören bir proteindir. Bu reseptör, böbreklerde vazopressin veya antidiüretik hormon (ADH) adı verilen bir hormonla birlikte çalışır. Vazopressin V2 reseptörü, böbrek tübüllerinde bulunur.[17] (E.N. : Böbrek tübülü, suyun böbreklerden kan dolaşımına yeniden emilmesini sağlayan bir dizi küçük tüp olan toplama kanalları)

Tüm Reklamları Kapat

Bir kişinin sıvı alımı düşük olduğunda veya çok fazla sıvı kaybedildiğinde (örneğin terleme yoluyla), vücut daha fazla ADH üretir. Bu hormon vazopressin V2 reseptörüne bağlanır ve böbrekler suyun bir kısmını tekrar kan dolaşımına geri çekerek idrarı konsantre etmeye çalışır. Sıvı alımı yeterli olduğunda, vazopressin V2 reseptörü ile etkileşime girmek için daha az ADH hormonu ortaya çıkar. Bu zamanlarda, kan dolaşımına daha az su emilir ve idrar daha az seyreltilir.[17]

Böbreğin temel işlevsel birimi olan nefronun yapısı.
Böbreğin temel işlevsel birimi olan nefronun yapısı.
Wikimedia, Henry Gray

Merkezi diabetus insipidus (SDI) hastalığına sahip bir ailede, AVP geninin ekson (nükleik asit dizisi) 1'inde 301C-T mutasyonu tanımlanmıştır. Hastalıktan etkilenen 3 çocukta homozigottur lakin ebeveynler heterozigottur, bu da otozomal resesif kalıtımı düşündürmektedir[12] (E.N. : Hastalığa sahip olmak için aynı genin iki değişmiş kopyasını -her bir ebeveynden olacak şekilde- taşınması durumu).

Nefrojenik diabetes insipidus (NDI) olan ve birbiri ile ilişkisi olmayan (akrabalık bakımından) 2 hastada, AVPR2 geninde 2 farklı mutasyon,[14] farklı bir incelemede ise yine birbiri ile ilişkisi olmayan 3 hastada, AVPR2 geninde 3 farklı mutasyon tespit edildi. Hastalardan birisi 37 yaşında olup yaşamın ilk yıllarında tekrarlayan ve uzun süreli sıvı kaybı (dehidrasyon) periyotlarından; sık idrara çıkma (poliüri), aşırı susama (polidipsi) ve zeka geriliğinden muzdaripti.[15] Nefrojenik diabetes insipidus (NDI) hastalığına sahip 5 farklı ailede, AVPR2 geninde 1'i yeni ve 1'i si daha önce bildirilen mutasyon tanımlandı. Ayrıca AVPR2'yi içeren yeni bir bitişik gen delesyonunu görüldü.[16] (E.N. : Delesyon, genetikte bir kromozomun bir parçasının kopup, kaybolmasıyla kopyalanmaması sonucu meydana gelen kromozom anomalilerindendir. Kopan parçadaki genler kaybolur yani eksilir ve ciddi genetik hastalıklara sebep olur.)

Otozomal dominant ailesel nörohipofizeal diabetes insipidus (adFNDI), AVP pre-prohormonu kodlayan AVP genindeki mutasyonlardan kaynaklanan postnatal arginin vazopressin (AVP) eksikliğinden kaynaklanır.[8]

Tüm Reklamları Kapat

Teşhis Yöntemleri

Anamnez alınır. Hastalık, dehidrasyon (sıvı kaybı) ve elektrolit kaybına neden olabildiğinden fiziksel muayene yapılır (yukarıda komplikasyonların belirtilerine bakınız). İdrarın seyreltik veya konsantre olup olmadığını ve diabetus mellitus (şeker hastalığı) gibi hastalıklardan ayırt edilmesi için 24 saatlik veya tek seferlik idrar örneği alınabilir. Merkezi diabetus insipidus (SDI) belirtileri arasında; sodyum (hiponatremi) ve potasyum kaybı (hipokalemi) bulunduğundan ayrıca düşük potasyum (hipokalemi) ve yüksek kalsiyum seviyeleri (hiperkalsemi) nefrojenik diabetes insipidus (NDI) etiyolojisi olduğundan kan testi istenebilir.[2] CDI tanısı konulduktan sonra, tümör belirteçleri, iskelet araştırması da istenebilir.[1]

Hastalığın teşhisi için tek seferlik veya 24 saatlik idrar örnekleri alınabilir. İdrar örneklerinin doğru sonuç vermesi için nasıl alınması konusunda uzmanlara danışılmasında fayda vardır.
Hastalığın teşhisi için tek seferlik veya 24 saatlik idrar örnekleri alınabilir. İdrar örneklerinin doğru sonuç vermesi için nasıl alınması konusunda uzmanlara danışılmasında fayda vardır.
Pixabay, Frolic Somepl

Desmopressin etken maddeli ilaçlar hastalığın nefrojenik diabetes insipidus (NDI) ya da merkezi diabetus insipidus (SDI) olmasını belirlemek için kullanılır. Hastalık eğer merkezi ve gestasyonel ise ilaçlar etki gösterecek değilse göstermeyecektir. Etki gösterdiğin kanıtı idrara çıkmayı azaltması ve seyreltilmiş idrar üretimine zıt bir tepki göstermesidir.[9] Beyin emarı çekilebilir ve incelemeler yapılabilir.

Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Diabetes insipidus için birincil tedavi, sıvı kaybını (dehidrasyon) önlemek için yeterince sıvı almak ve sık idrara çıkmayı (poliüri) engellemektir. Su ve elektrolit seviyelerini düzeltmek asıl önceliktir. ''Desmopressin'' adı verilen ilaç, geceleri idrara kalkma (noktüri) halini, idrarda atılan su miktarını sınırlayarak; yani antidiüretik etki yaparak kontrol sağlar. İlaç enjeksiyon, burun spreyi veya hap olarak farklı isimler ile piyasada bulunmaktadır.[2]

Özellikle nefrojenik diabetes insipidus (NDI) hastalarına, aspirin (antitrombotik, NSAİİ) veya ibuprofen (grip semptomlarını azaltmak için ve ağrı kesici olarak kullanılan ilaç) idrar hacmini azaltmaya yardımcı olduğu için diüretiklere ek olarak verilmektedir. Ayrıca lityumun toksik etkisini baskılayıcı ilaçlarda verilebilmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Yalancılar ve Sahtekârlar Ansiklopedisi

“Bağımlılık yapıyor. Sahtekârdan nefret etmek istiyorsunuz ama neden ve nasıl yaptığını delice merak etmekten kendinizi alamıyorsunuz.” – Boston Globe

YALANCILAR VE SAHTEKÂRLAR ANSIKLOPEDİSİ, insan olmaya “aldatma ve aldanma” penceresinden bakıyor; dünden bugüne, şöhretliden bilinmeyene, en “doğru” yalanları, en “gerçek” sahteleri bir araya topluyor. Pazardan edindiği askeri üniformayla zor kullanmadan şehrin belediye sarayını teslim alan Alman ayakkabıcı (bugün adına basılmış bir pul var); kısırlık tedavisi diye erkeklere keçi testikülü nakledip servet edinen şarlatan; bir ressamla anlaşıp eşekleri zebraya dönüştüren hayvanat bahçesi (sebepleri göz yaşartıcı) ve denizkızı iskeletinden ejderha yumurtasına, alternatif gerçekler yaratmada sınır tanımayan düzenbazlar. Ayrıca Cicero, Einstein, Ernest Hemingway, François Mitterrand (kendine suikast düzenleterek bu kitaba girmeye hak kazandı), Marco Polo ve Batlamyus gibi adına kolay kolay toz kondurmayacağınız pek çok önemli isim.

YALANCILAR VE SAHTEKÂRLAR ANSIKLOPEDİSİ hem büyük keyif verecek hem de fena halde paranoyanızı tetikleyecek.

Devamını Göster
₺69.00
Yalancılar ve Sahtekârlar Ansiklopedisi

Çoğu CDI hastası ''desmopressin'' ile iyi ve etkili tedavi edilmektedir.
Çoğu CDI hastası ''desmopressin'' ile iyi ve etkili tedavi edilmektedir.
Pexels, Bongkarn Thanyakij

Dipsojenik diabetes insipidus (DDI) aşırı dereceye varan su tüketimi sonucu olduğundan ağzı nemlendirmek ve tükürük akışını artırmak için buz parçaları veya ekşi şekerleri emmek tavsiye edilir. Bu yollar içme arzusunu azaltmakta yardımcı olacaktır. Lakin kesin bir tedavisi yoktur.[2]

Müddet Tahminleri (Prognoz)

Çoğu CDI hastası ''desmopressin'' ile iyi ve etkili tedavi edilmektedir. Prognoz, etiyolojiye göre değişmektedir. Tümör ve enfeksiyonlara bağlı ortaya çıktıysa bunların şiddetine göre gidişat değişebilir.[8] İdiyopatik CDI için tedavi yoktur, ancak yaşam beklentisi üzerinde hiçbir etkisi olmayan yönetilebilir bir hastalıktır. İkincil CDI vakalarında, altta yatan hastalığın yetersiz tedavisi ölüme neden olabilir.[1]

Görülme Sıklığı ve Dağılımı (Epidemiyoloji)

Merkezi diabetus insipidus (SDI) yaklaşık 1-9/100.000 kişiyi etkilemektedir.[1] Diğer türleri de oldukça nadir gözüken hastalıklardır.

Etimoloji

Fransızca ''diabète'' sözcüğünden alıntıdır. Eski Yunanca da ''διαβήτης'' kelimesine dayanır. Bu kelime akan musluk, bozulmuş musluk anlamına gelir. "Insipidus" ise Latincede tatsız manasına gelir.[9]

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
24
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Bilim Budur! 8
  • Muhteşem! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Korkutucu! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2022 06:51:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9288

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Yılan
Mantık
Bilgisayar
Modern
Öne Çıkan
Hormon
Hastalık Dağılımı
Video
Biyokimya
Abiyogenez
Genel Görelilik
Amerika Birleşik Devletleri
Kuantum Fiziği
Makale
Aile
Bağışıklık Sistemi
Nükleer
Viral Enfeksiyon
Çevre
Teyit
Ara Geçiş Türleri
Kitap
Mistik
Malzeme
Hidrojen
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. E. Orhan, et al. Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı). (3 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9288
Orhan, A. E., Türkoğlu, P. (2020, September 03). Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı). Evrim Ağacı. Retrieved December 06, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9288
A. E. Orhan, et al. “Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 03 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9288.
Orhan, Ali Emir. Türkoğlu, Pedram. “Diabetes İnsipidus (Şekersiz Şeker Hastalığı).” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, September 03, 2020. https://evrimagaci.org/s/9288.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.